Trường An Loạn

Từ nhỏ sư phụ đã dạy tôi nhiều đạo lý, khiến tôi cảm thấy, đạo lý thực ra đều vô lý, bất kỳ câu nào cũng là đạo lý cả, nếu như bạn muốn tìm đạo lý đến tận cùng.

Nói trước cho những ai không thích tất cả những gì dính đến Trung Quốc, đây là truyện Trung Quốc.

Nói trước cho những ai tuyên bố: “Chỉ thích đọc những tác phẩm văn học nghệ thuật nghiêm túc ”, đây là truyện thuộc nhóm văn học của tác giả 8X.

Nói trước cho những ai yêu truyện chưởng, thích Kim Dung, đây là truyện kiếm hiệp nửa mùa.

1. Trường An Loạn (dịch giả Trần Quang Đức, NXB Nhã Nam và NXB Thời Đại), tác giả Hàn Hàn (Hàn Hàn là ai, gõ google ra 142,000,000 kết quả trong 0.28 giây) là một truyện “kén” người đọc. “Kén” ở đây không phải vì truyện mang nhiều triết lý hoặc vì truyện chứa quá nhiều thứ cao siêu, mà ngược lại “kén” ở đây là thoạt đọc vài trang đầu, những người nghiêm túc, đòi hỏi sự chuẩn mực, tính giáo dục cao, dễ đóng sách lại, ném sang một bên và buông một câu: “Nhảm”. Bởi nhìn bề nổi, Trường An Loạn thuần giải trí, cách kể truyện (hay nói văn hoa là giọng văn, hay văn phong hehe) thì sặc dấm dớ - gọi theo giang hồ teen là - “bựa” hết chỗ nói.

Sư phụ tôi viết: Thời, vận, đều chẳng có cách nào thay đổi, nhưng thời vận lại có thể thay đổi. Điều này rất khó lý giải. Hồi đầu tôi hiểu rằng một dấu phẩy có thể thay đổi tất cả, nhưng sư phụ tôi trả lời: Không, con xem kỹ lại đi!

Câu trước và câu sau chỉ khác nhau có một dấu phẩy, tôi nói.

Sư phụ bảo, con mới chỉ trông thấy bề ngoài, hãy nhìn kỹ lại, sự khác biệt không chỉ là một dấu phẩy.

Từ lúc mặt trời lặn đến khi mặt trời lên, tôi chăm chú nhìn con chữ bưng trên tay đến toét cả mắt, sư phụ mới gọi tôi vào trong phòng hỏi: Con đã nhìn ra sự khác biệt chưa?

Tôi đáp, con chỉ thấy sự khác biệt giữa chúng là một dấu phẩy thôi.

Sư phụ nói, câu trả lời của con đã rất gần với đáp án, nhưng càng gần đáp án, lại càng khó tìm ra đáp án.

Tôi quỳ sụp xuống thỉnh cầu sư phụ giải đáp.

Sư phụ nói, nhìn xem, thực ra có hai dấu phẩy.

Giọng văn và nội dung tưng tửng như thế kéo dài suốt quyển truyện mấy trăm trang. Từ nhân vật chính cho đến nhân vật phụ đều có cách suy nghĩ “xà quần”, cách hành xử ngớ ngẩn, trớt quớt chẳng giống ai, khiến người đọc – những người chịu đọc tiếp – phải phì cười vì sự nhảm nhí. Nhưng cười xong, thì ngẫm nghĩ, rồi gật gù “chí lý”.

Thời, vận, đều chẳng có cách nào thay đổi, nhưng thời vận lại có thể thay đổi. Điều này rất khó lý giải.

Chí lý chứ hả? Và cũng nhảm chứ hả? “Sư phụ nói, nhìn xem, thực ra có hai dấu phẩy” (Tr.6)

2. Trường An Loạn là một truyện, kiếm hiệp mà không kiếm hiệp.

Trong Trường An Loạn cũng có đánh nhau giành chức võ lâm minh chủ, có múa kiếm, phóng phi tiêu, hạ độc dược, bang phái, tiêu cục, Thiếu Lâm, Võ Đang, sát thủ... nhưng lại không hề thấy hiện ra một bí kíp, chưởng pháp hay một thế võ nào cả.

Thay vì xuất chiêu nhanh, người ta lại thấy mọi sự diễn ra chầm chậm qua cách quan sát sự việc của nhân vật chính Thích Nhiên, người vốn được sinh ra có cặp mắt tinh anh, nhìn nhanh hơn thiên hạ, có thể trông thấy ám khí trước khi nó được ném ra. Hắn thản nhiên đem kiếm Linh mà thiên hạ đổ xô đi tìm, đi cầm, lấy tiền thuê ngựa, thuê một con ngựa tên Lép lù đù như lừa… Rồi đủng đỉnh cưỡi con Lép, không hề biết chạy, ngủ nhiều hơn đi, trong lúc cả giang hồ bao vây tứ phía chỉ mong giết được hắn, đệ tử cưng của Thiếu Lâm.

Thay vì thấy một giang hồ hiểm ác ra tay tàn độc, người ta lại gặp một Vạn Vĩnh ngồi chờ Thích Nhiên ngủ cho đủ giấc mới đưa nhau ra luận kiếm, hạ độc rồi mang người vừa bị mình hạ độc về gia trang để giải độc.

Đọc Trường An Loạn gợi nhớ kiếm hiệp Kim Dung.

Có cây kiếm Linh làm mưa làm gió giang hồ, phảng phất cây Ỷ Thiên nhất thống thiên hạ. Có trận báo thù các cao thủ võ lâm ở Quá Sa, một đường kiếm phát ra, không ánh lóe, không âm thanh khiến nhớ đến một Mạc Đại Tiên Sinh chỉ thoáng thấy tay lia thanh trường kiếm giấu trong đáy hồ cầm, keng keng mấy tiếng vang mà bảy chiếc chén trà, chiếc nào cũng hớt tày nửa tấc. Những miệng chén này đều biến thành những vòng tròn trĩnh. Bảy cái vòng sứ rớt xuống bên chén mà những chén nước vẫn còn nguyên không nghiêng đổ một cái nào.

Nhớ câu nói mà Phong Thanh Dương chỉ điểm cho Lệnh Hồ Xung “Luyện võ và sử chiêu linh động, mới chỉ là bước đầu. Luyện đến chỗ ra tay không còn chiêu thức mới tiến vào trình độ tuyệt luân. Theo người thì những chiêu luyện tới chỗ tối cao là không tài nào phá giải được. Ý nghĩ đó chỉ đúng có một điểm là chiêu thức dù có cao đến đâu mà để đối phương tìm thấy đường lối là có thể nhận kẽ hở phá mình ngay. Còn như đã không có chiêu thức thì địch nhân phá vào đâu?” (Hồi 60 - Tiếu ngạo giang hồ)

Giờ nghĩ lại, kiếm pháp có chiêu thức quả thực rất ngu xuẩn, kể cả khi hai người quyết đấu, anh có chiêu của anh, tôi liền có chiêu khắc chế chiêu của anh, một người đứng đó khua kiếm dựa theo chiêu thức, một người đứng đó né kiếm dựa vào những điều viết trong sách, tất cả chỉ chứng tỏ rằng, hai người này rồ dại. Bạn nghĩ xem, nếu chém mãi không trúng người ta, sẽ khó chịu biết nhường nào. Sao không ai nghĩ ra, khi chém mãi không trúng người ta, vốn định chém đầu họ, ta đổi sang chém một nhát ở chỗ khác, thế chẳng phải sẽ trúng luôn sao. Vậy nên tôi hoàn toàn không thể lý giải nổi tác dụng của chiêu thức" (Trường An Loạn - Tr. 173)

Nhớ lần luận kiếm thứ ba ở Hoa Sơn phân lại thiên hạ ngũ tuyệt ở cuối truyện Thần Điêu, không trực tiếp giao đấu mà chỉ phân chia thứ bậc thông qua hiểu biết về võ thuật của nhau “Trên giang hồ có một cách nói rất thịnh hành, tôi và sư phụ đều không thật tán đồng, đó là quyền nọ khắc quyền kia, tỉ như tôi luyện Đường Lang quyền, song nghe nói Hầu quyền có thể khắc chế được Đường Lang quyền. Điều này tuyệt đối không có căn cứ, nếu quả thật như vậy thì giang hồ không cần phải đánh đấm nữa, dùng miệng nói là được, hai người gặp nhau, cùng thông báo quyền pháp, sau đó người nói ra quyền pháp kém hơn phải chịu thua” (Trường An Loạn - Tr. 275).

3. Nếu ai đó không thấy thích Trường An Loạn, không đọc Trường An Loạn cũng không sao. Vì cũng giống như Hàn Hàn viết “Bất kỳ một sự tự do nào cũng đều là khởi đầu cho một sự an bài khác (tr. 29)

Hay,

“Tôi hỏi: Vậy ngay cả sư phụ con cũng không được gặp?

Sư phụ nói: Chớ có nuối tiếc, ta chỉ vừa khéo là sư phụ con thôi. Con hãy nhớ, khi con cảm thấy chẳng có cách nào làm phai nhạt đi hình bóng của ai đó, con hãy nghĩ, người đó “vừa khéo” là người đó, thế là được.

Tôi nói: Lẽ nào mọi việc diễn ra chỉ vừa khéo?

Sư phụ nói: Không, tất cả mọi việc trước khi diễn ra thì là “chưa hay”, sau khi xảy ra và ngẫm nghĩ lại thì gọi là “vừa khéo”.

Tôi nói: Vậy những sự “vừa khéo” kia không phải được sắp sẵn đúng không ạ?

Sư phụ nói: Số phận đã sắp sẵn, mệnh không thay đổi, “vừa khéo” chỉ là một phó từ…(Tr.77 )

Cho nên, đọc hay không đọc tất cả chỉ là vừa khéo mà thôi!

06.05.2013