Thursday, October 20, 2016

UP IN THE AIR


Dĩ  nhiên là tôi chưa bao giờ có ý định bình phim - kể cả với bộ phim này.  Đã có những người chuyên nghiệp hơn làm việc đó. Chỉ là thỉnh thoảng,  tôi muốn ghi xuống suy nghĩ của cá nhân về những bộ phim mà tôi đã được  xem. Rất có thể những nhận định của tôi không giống ý kiến của nhiều  người. Điều đấy chẳng hề gì. Mỗi người có một suy nghĩ riêng, và hãy cứ  bình đẳng với suy nghĩ đó của từng người.

Sáng nay khi ngồi đọc  một số trang sách cần cho việc riêng, tôi bỗng nghĩ đến bộ phim "Up in  the air" (không biết người ta đã dịch tựa phim này ra tiếng Việt như thế nào, tôi tạm dịch là "Chơi vơi trên không" vậy), chẳng là có vài chi tiết tương đồng giữa mớ lý thuyết tôi đang  đọc và nội dung phim.

Nếu tôi nhớ không lầm thì phim có từ năm  2009, được đề cử 6 giải Oscar trong đó gồm một giải dành cho diễn viên  chính xuất sắc nhất, và 2 giải dành cho diễn viên phụ xuất sắc nhất. Gần  đây được chiếu lại trên HBO hay Starmovie gì đấy. Tóm tắt một cách ngắn  gọn theo Wiki thì phim kể về “Ryan  Bingham (George Clooney) kiếm sống bằng việc bay đến các công ty trên  khắp nước Mỹ và thay mặt cho những ông chủ không đủ dũng khí thông báo  cho nhân viên của mình là họ đã bị cho thôi việc. Ngoài ra, Ryan còn  thực hiện những bài diễn thuyết thúc đẩy tinh thần, sử dụng phép suy  luận "Những gì trong ba-lô của bạn?" để ca ngợi về lối sống đơn độc được  thoát khỏi gánh nặng ràng buộc bởi các mối quan hệ với người và vật  chất”

Nghe có vẻ như bộ phim thật đáng chán đúng không?  Uhm, tôi cũng thấy như vậy hìhì... Ngoại trừ cái triết lý “balô rỗng” –  xuyên suốt bộ phim – của Ryan cuốn hút tôi.

“Cuộc đời của bạn nặng bao nhiêu? Hãy tượng tượng một chút rằng bạn đang mang  trên lưng một cái balô. Tôi muốn bạn cảm nhận cái thít chặt của quai  đeo trên vai bạn. Giờ tôi muốn bạn xếp vào đó tất cả những gì bạn có  trong cuộc đời này. Bắt đầu bằng những thứ lặt vặt. Những thứ nằm trên  kệ và trong ngăn kéo, mấy món trang trí, đồ lưu niệm… Hãy cảm nhận sức  nặng tăng lên mỗi khi ta nhét đồ vào. Kế tiếp, hãy để những thứ lớn hơn  vào. Quần áo, vật dụng thiết yếu, đèn, tivi… Cái balô giờ đã bắt đầu khá  nặng rồi đấy. Và giờ đến những thứ to hơn. Bộ ghế bành, giường, bàn ăn.  Hãy nhét mọi thứ vào. Xe hơi nữa, cũng để vào luôn. Rồi nhà, cho dù nó  là một phòng nhỏ hay căn hộ 2 phòng. Tôi muốn bạn nhét chúng cả vào  chiếc balô của bạn. Và giờ thì hãy cố bước đi. Có vẻ khó khăn đúng  không? Đó là việc chúng ta tự gây ra cho mình hàng ngày, chúng ta đặt  lên vai mình những gánh nặng cho đến khi chúng ta, thậm chí, không di  chuyển được… Giờ tôi muốn bạn bỏ người vào đó. Bắt đầu với những mối  quan hệ xã giao, những người bạn không thân thiết lắm, bạn đồng nghiệp.  Tiếp theo bạn hãy bỏ vào những người bạn mà bạn tin tưởng, những người  mà bạn có thể chia sẻ những bí mật thầm kín nhất, anh chị em họ, chú  bác, cô dì, anh chị em ruột, cha mẹ. Cuối cùng là chồng, vợ, người yêu.  Hãy cho tất cả họ vào balô. Hãy cảm nhận sức nặng của chiếc balô. Nói  không ngoa, những mối quan hệ chính là những thứ nặng nề nhất trong đời  bạn. Bạn có cảm thấy dây đeo đang thít chặt vào vai bạn không? Bạn không  cần phải gánh những gánh nặng như thế. Hãy tưởng tượng các bạn thức dậy  vào ngày mai mà chẳng vướng bận gì. Sao bạn không bỏ chiếc balô đấy xuống?”

Sao bạn không bỏ chiếc balô đấy xuống? Chẳng biết  xung quanh tôi có ai đã / thử bỏ chiếc balô xuống chưa. Chắc chắn là  không có tôi, bởi tôi nghi ngờ cái triết lý “ba lô rỗng” mà Ryan cổ xúy.  Một quan điểm sống độc lập – à không, chính xác phải gọi là biệt lập.  Không ràng buộc bởi đủ thứ trách nhiệm, không quan hệ bền chặt, khăng  khít dường như không phù hợp với tôi, một người lúc nào cũng cần người  khác chăm sóc :) . Và cũng bởi cái quan niệm rủ bỏ tất cả đấy, với tôi,  có vẻ như ích kỷ và cá nhân chủ nghĩa quá.

Có thể cái xuất phát  điểm đi đến triết lý sống của Ryan khá cực đoan, khi ông cho rằng “ai rồi cũng chết trong đơn độc” và “chẳng có bao nhiêu cuộc hôn nhân bền  vững trên đời này” thế thì chẳng việc gì phải bận tâm vướng víu với  những thứ xung quanh.

Ryan khá trung thành với triết lý sống “đơn  độc” của mình. Cuộc sống của ông diễn ra như thể mọi thứ đã được lập  trình lên kế hoạch, chi ly đến từng chi tiết. Tôi không may mảy suy nghĩ  xem liệu Ryan có buồn chán hay cô đơn hay không, bởi ở Ryan toát lên  một vẻ rất ư là tự do tự tại. Ông thỏa mãn với sự lựa chọn của mình.  Cuộc đời với ông là những chuyến đi nhẹ tênh. Không nhà cửa, không gia  đình. Kể cả tình yêu cũng không là ngoại lệ. Mối quan hệ giữa ông và  Alex như thể bèo mây, không quyến luyến hay vương vấn, chỉ để thỏa mãn  nhu cầu nào đó.

Và như một sự đánh đổi để được một cuộc sống "vô  ưu" theo đúng ý mình, đã từ lâu, Ryan đã đứng bên lề xã hội khi chị và  em gái ông đã gạch tên ông ra khỏi bộ nhớ.

Cuộc sống của Ryan có  lẽ rồi sẽ diễn ra như thế, nếu không có sự xuất hiện của Natalie – cô  nhân viên mới vào mang theo ý tưởng cải tiến “đột phá”: để tiết kiệm chi  phí đi lại cho công ty, từ nay họ sẽ cung cấp dịch vụ đuổi việc nhân  viên qua… webcam. Điều đó đồng nghĩa, Ryan sẽ không được bay và mục tiêu  trở thành một trong bảy người duy nhất đạt được 10 triệu dặm bay trong  chương trình khách hàng thân thiết của hãng American Airlines của Ryan  sẽ sớm bị phá sản. Bằng mọi cách Ryan phải chứng minh được rằng, công  việc “đuổi người” cũng là một việc mang đầy tính nghệ thuật, đòi hỏi có  sự giao tiếp giữa người với người.

Rồi trong suốt hành trình  “đuổi việc” quanh nước Mỹ, Ryan đã dạy cho Natalie những bài học về giá  trị con người, ngược lại, ông cũng học được từ Natalie những bài học về  mối quan hệ và tình cảm giữa người và người mà có lẽ ông đã từng xem  nhẹ.

Ryan bắt đầu nghĩ về đời mình. Ông nhận ra “Mỗi người ai cũng đều cần có phụ lái”…

Hình  như vai Ryan được đạo diễn “đo ni đóng giày” cho George Clooney. Ông đã  khắc họa rõ nét, sống động và chân thật tính cách của Ryan: cao ngạo,  phớt đời, lịch lãm. Xem cách George Clooney diễn xuất, tôi có cảm giác  như đó chính là con người thật của ông ngoài đời.

Trên trang bìa quảng cáo phim, người ta có ghi dòng chữ "Câu chuyện về  một người đàn ông sẵn sàng cho một mối quan hệ". Hành trình mới của  Ryan, có lẽ sẽ trĩu nặng, bởi ông đã tự bỏ vào balô của mình cái gánh  nặng lớn nhất - mà ông từng gọi - mối quan hệ tình cảm. Nhưng chắc hẳn sẽ ý nghĩa hơn bởi nó đã có một cái đích đến!

Monday, October 17, 2016

GÓC XƯA KỶ NIỆM

Năm học cuối cấp. Lớp nằm cuối dãy B, sát ngay cổng sau trường, cổng dành cho học sinh ra vào mỗi sáng trưa. Muốn vào lớp, có ba đường. 1 đường chính thống vào lớp bằng cửa trước, là đi dọc hết khoảng sân bên hông các lớp, mé cửa sổ nhìn sang dãy C, rồi vòng qua hành lang chính, lại đi dọc một đoạn dài từng ấy bước chân, ngang qua 4-5 cái cửa chính, phía nhìn sang dãy A. Hôm nào đến trường sớm, thì thảnh thơi, đi dọc hành lang như đi dạo. Hôm nào đến trễ, ba chân 4 cẳng phóng như phi mã tót vào cửa cho nhanh. Thế nên, phát sinh con đường thứ 2 ngắn hơn con đường chính thống mấy chục lần bước chân. Con đường thứ 2 là con đường 1/2 chính thống, dẫn vào cửa sau lớp, phải đi giữa 2 bờ tường, 1 bờ là tường cổng trường, bờ tường kia là tường toilet. Thời khó khăn, điện thiếu, nước thiếu, nhân công thiếu nên toilet không ai quản, mỗi ngày hay thậm chí có thể là mỗi tuần mới được dọn vệ sinh một lần. Giữa hai bờ tường là thiên đường rác và mùi amoniac. Đi qua đó ngoài tay bịt mũi, còn phải nín thở - nghĩa đen lẫn nghĩa bóng - dò dẫm như đi qua bẫy, tránh rác như tránh mìn. Cho nên, nảy sinh con đường vào lớp thứ 3, cũng lại là con đường ngắn nhất, hoàn toàn không chính thống là leo nhảy cửa sổ. Vô học thì leo vào. Giờ về thì nhảy ra. Cửa sổ thấp tè. Chấn song bị bẻ xiêu vẹo, chừa 1 lỗ ai chui cũng lọt. Chỉ cần ném cặp lên bàn, bám tay vào gờ cửa, rướn người leo lên, chui qua chấn song, nhảy xuống đất, là vào lớp. Ra thì quy trình ngược lại. Cặp để trên bàn, mông đặt trên bàn, chân gác trên gờ cửa, đẩy người 1 cái lọt qua lỗ, chân tiếp đất, quay lại thò tay qua cửa sổ lấy cặp. Nhẹ tênh, hiên ngang, thản nhiên bước ra cổng. Đường thứ 3, đơn giản, dễ dàng, nhanh và tiết kiệm được không biết bao nhiêu là bước chân, lại vui lạ độc đáo, dù không chính thống nhưng trở thành con đường chính. Điều này xem ra cũng hợp với lẽ đời, đường tắt là đường ngắn nhất tới cửa chính!

Cô chủ nhiệm, một phụ nữ xưa, luôn nền nã trong bộ áo dài truyền thống, cổ cao, chít eo, một tháng, 30 ngày, áo dài đứng lớp chưa hề xoay tua trở lại, một lần đứng nơi bậc cửa phòng giáo vụ, nhìn về phía cuối trường, nơi cửa sổ lớp, thấy lũ con gái nhà mình phóng ra lộp độp, không giống thiên thần mà như thiên thạch trong ngày tận thế rơi như mưa xuống trái đất, gây ra 1 cơn sốc nhẹ kèm vài giây đứng hình.

Tuần đó và vài tuần sau nữa, giờ giáo dục công dân, nội dung vốn tập trung xây dựng những con người XHCN, yêu lý tưởng, yêu tổ quốc, yêu đồng bào, thuộc làu 5 điều Bác Hồ dạy, được đổi thành giờ công dung ngôn hạnh. Không khe khắt kiểu "gái thời tiết hạnh làm câu trau mình", nhưng tàm tạm cỡ "mai cốt cách, tuyết tinh thần", nói năng nhỏ nhẹ, đi đứng khoan thai, kiểu "em không dám đi mau, sợ chàng chê hấp tấp, số gian nan không giàu".

Giờ dạy theo giáo án, thấy hình ảnh đứa con gái không khác gì thằng nam, nó chạy mình chạy, nó nói to, mình nói lớn. Bình đẳng mà, nam nữ khác chi nhau. Bài giảng ngoài giáo án, nhận ra được giá trị của phái nữ không phải qua việc phái nam làm được gì mình làm được đó, con gái cũng có những nét độc đáo không khác chi nam. Nhận thức được cốt cách định hình con người. Cá tính không phải là phá tính...

Những bài học không phải đều thấm liền lúc đó. Có những điều mãi, vài hay nhiều năm sau này, mới hiểu, mới ngộ ra.

Cái cửa sổ, song thưa xiêu vẹo, trở về với công dụng ban đầu: đón gió, hứng nắng. Những đứa học trò đã thôi không còn nhảy cửa mà đi. Con đường "tơ lụa" thứ 3, trở thành con đường ký ức, lâu lâu lôi ra nhớ lại một góc kỷ niệm xưa!

15.10.2016

Friday, October 14, 2016

Không Đề

Ngày xưa mình dễ khóc
Khóc khi lòng buồn buồn
Xem bộ phim tình cảm
Nước mắt mình cũng tuôn

Ngày xưa mình hay cười
Nụ cười thật hồn nhiên
Mình yêu nhau cũng dễ
Toan tính chỉ thêm phiền

Đời khi ấy nhẹ tênh
Buồn vui như gió thoảng
Giờ mình không thế nữa
Lòng vương nhiều hoang mang

Nhiều khi mình đã khóc
Mà nước mắt chẳng rơi
Nhiều khi mình đã cười
Mà trống rỗng buồn tênh

Mình cân đong đo đếm
Kể cả với tình yêu
Phải chăng đời thay đổi
Hay là mình đổi thay?


Tuesday, October 11, 2016

Xuề Xòa và Thói Quen Ngụy Biện


1. Hôm trước xem xong mẫu phóng sự ngắn về bà chủ 1 quán bún ở H., thú thiệt, tôi thấy bình thường, không sục sôi khen chê, tranh luận, bình phẩm... như bạn bè xung quanh. Bởi tôi đã nghe từ những lời bạn tôi kể, đã gặp vài bà chủ như vậy, đây đó dọc mảnh đất hình chữ S.. Và bởi tôi nghĩ việc chấp nhận cách phục vụ “lạ” như vậy là lựa chọn của cá nhân. Có người chọn vì cái họ quan tâm chỉ là món ăn ngon, vị hợp khẩu. Có người chọn vì họ thích không khí quán. Ngược lại, có người không chọn vì với họ một món ngon phải bao gồm cả thái độ dịch vụ lẫn hương vị món ăn... Hoặc có người quan niệm “miếng ăn là miếng tồi tàn” nên không thể chấp nhận chuyện gục đầu ăn, mặc kệ bị chửi!


Cách đây vài hôm bạn gửi tôi một cái link nội dung đại loại là lời biện hộ cho thái độ (và cả nét mặt) dữ dằn, cộc cằn mắng chửi khách (cá nhân tôi nghĩ là thiếu văn hóa) của bà chủ quán. Tôi xem và bật cười vì nhớ đến cô nàng Sally trong phim “Khi Harry gặp Sally”. Nếu nàng Sally này mà ghé quán bún (bỗng nhiên đông khách và nổi tiếng hơn chỉ sau 1 đêm chỉ vì người ta đang cãi nhau qua lại xem những câu mắng chửi, rủa xả khách của bà chủ mang lại tai tiếng hay danh tiếng cho dân minh dân tộc Việt), thì chắc chắn cô nàng sẽ bị đá ra khỏi quán “Get away from here. Go...” chỉ trong vòng chưa đến 1 nốt nhạc.

Chứ gì nữa, nhìn cách cô nàng gọi món salad mà xem: "Bồi, tôi sẽ bắt đầu với món xà lách trộn nhưng tôi không muốn gia vị thông thường. Cho tôi dầu giấm Balsamic nhưng để riêng. Và rồi tới món cá hồi với sốt mù tạt, nhưng sốt để riêng... Tôi chỉ muốn nó theo ý tôi thôi”. Hay một lần khác: “Làm ơn cho tôi xà lách trộn, thêm dầu giấm riêng... và một bánh táo kem lạnh. Nhưng tôi muốn bánh táo hâm nóng và kem lạnh để riêng. Và tôi thích kem dâu hơn là vani, nếu có. Nếu không, thì khỏi kem lạnh, chỉ kem sữa tươi, nhưng phải là kem tươi. Nếu là kem hộp, thì khỏi. Không, chỉ bánh thôi, nhưng không cần hâm”. Căn cứ theo lời giải thích (hay ngụy biện?) của tác giả đường link thì có thể cái cách gọi món “cầu kỳ”, phải “ăn cho đúng ý mình” của nàng Sally nhà ta, chắc hẳn sẽ được xếp vào hành vi khiến chủ quán “kích động vì khách hàng hạch sách” và không đáng thương tiếc nếu có bị chửi hay bị tống cổ ra khỏi quán!

Tôi thấy người Việt chúng ta thường hay cố - tìm vài lý do để - biện hộ cho những hành vi không tốt – lâu thành thói quen, rồi tự huyễn hoặc mình kiểu, đấy là văn hóa riêng, nét độc đáo riêng, rồi xuề xòa cho qua, thậm chí bênh vực những tính xấu ấy.

2. Sáng nay tôi đọc status của một người bạn. Bạn than phiền về cách phục vụ ở khách sạn, gửi thức ăn thì bị ăn mất, gửi đồ thì thất lạc, nhân viên mặc kệ khách hàng phải chật vật khuân vác hành lý. Có một bạn khác, đang làm nhân viên của tour du lịch vào đại loại bảo lỗi cũng là do người Việt mình không gửi tiền bồi dưỡng cho nhân viên (?!), rồi nào là do bạn đặt phòng qua agoda, booking hay deal... , rồi dịch vụ ở ABC là như thế, kiểu “ABC chẳng vội được đâu”.

Tôi đi Campuchia (tôi chọn Campuchia để làm phép so sánh, vì trước giờ chúng ta vẫn luôn xếp Campuchia nằm chiếu dưới, thấp hơn chúng ta nhiều bậc), ở khách sạn cũng bình thường. Hàng ngày tôi vào ra, gặp nhân viên phục vụ giữa hành làng, họ đều ấm áp chào hỏi, đôi khi chỉ là “Hello”, “How are you?”. Thậm chí, với nhân viên cấp thấp, không biết tiếng Anh họ chào tôi bằng tiếng Khmer “Sua so đây” hay “Sốc so bay”. Buổi sáng gặp tôi ở bàn ăn, họ hỏi “Hôm qua cô ngủ có ngon không?” Có hôm tôi đi làm về tay xách nách mang lỉnh kỉnh máy móc, đồ dùng làm việc, mấy bạn nhân viên chẳng cần nhờ đã đến đề nghị mang giúp tôi lên phòng. Chẳng bù cho khách sạn ở nước ta, khách hỏi thông tin hay gửi chìa khóa cũng không thèm ngẩng mặt lên để chào. Có bạn nghe xong bảo “vì nhân viên bên đấy được trả lương để làm như thế”, “vì họ được huấn luyện để làm việc như thế” v.v... Ô, nói thế hóa ra nhân viên ở VN làm việc không công, không được trả lương à, hay nhân viên VN không được huấn luyện để làm đúng nhiệm vụ và trách nhiệm à. Đừng ai bảo với tôi vì lương ở VN thấp nên đừng đòi hỏi thêm hoặc vì nhân viên khách sạn biết chắc tôi sẽ bồi dưỡng khi họ giúp tôi mang đồ lên phòng. Thứ nhất, đó là lời ngụy biện vô căn cứ, làm sao bạn biết mức lương của nhân viên ở đấy là bao nhiêu mà so sánh thấp cao. Thứ nhì, tôi sẽ kể phục vụ liền cho bạn hai câu chuyện khác.

Cũng ở Campuchia. Tôi đi ra ngoài làm việc, xong việc tôi ngoắt đại 1 chiếc Tuktuk về khách sạn. Anh lái xe không biết tiếng Anh, tôi đưa địa chỉ, đưa bản đồ, anh lái xe đi loanh quanh hỏi đường. Tôi thấy nguy cơ đi lạc cao, nên đành bảo “thôi để tôi tìm xe khác đi vậy”. Anh lái xe đầy áy náy, bập bẹ cố nói chữ “sorry” và chắp tay xin lỗi, kiểu như không thể giúp tôi. Vài lần, những người nói cùng thứ tiếng với tôi, trong trường hợp tương tự, đã không ngần ngại tặng cho tôi vài lời mắng.

Tôi vào toilet ở sân bay và lỡ làm rơi vài giọt nước trà xuống sàn nhà, chị lao công ra dấu bảo tôi đừng lo, chị sẽ lau giúp cho. Rồi chỉ tôi chỗ lấy xà bông rửa tay, rút sẵn giúp tôi miếng khăn giấy để lau tay. Tôi sẽ không kể kinh nghiệm tôi đã gặp ở sân bay nước nhà, bởi có lẽ là thừa vì ai cũng biết thái độ của những nhân viên sân bay ở nước ta ra sao.

Vậy đấy. Chúng ta dễ dãi cho qua những hành động thiếu văn hóa, lấy lý do “nhập gia phải tùy tục” chấp nhận những dịch vụ thấp hơn giá trị mà chúng ta xứng đáng được hưởng (trong khi chúng ta có toàn quyền không dùng hay từ chối dịch vụ) là cách chúng ta đã tự hạ thấp phẩm chất của mình, trao cho người khác quyền được đối xử xấu với mình. Thế nên đừng trách, nếu chúng ta đã chọn!

11/10/2016

Thursday, October 6, 2016

"Hãy Sống Trọn Từng Giây"



Ngày trước tôi có người bạn nổi tiếng hay quên. Tôi thường hay trêu bạn rằng có gì bí mật cứ nói hết với tôi, và rằng “hãy dành ra 2 quyển sổ. 1 quyển ghi lại toàn bộ những gì cần nhớ, rồi cất vào 1 chỗ. Quyển thứ 2 ghi lại chỗ cất quyển thứ 1. Khi nào cần nhớ lại điều gì thì mở quyển thứ 2 tìm chỗ cất quyển thứ 1, rồi từ quyển thứ 1 tìm cái cần nhớ”. Hôm qua, xem phim Still Alice, bỗng nhiên tôi nhớ đến bạn, nhớ đến chuyện hay quên của bạn. Rồi nghĩ lan man về chuyện nhớ, chuyện quên.

Tôi – tình cờ – đã từng xem 1 vài phim có đề tài nói về bệnh Alzheimer, gần đây nhất là phim “A moment to remember” của Hàn Quốc – một bộ phim khá là cảm động. Tôi để ý thấy một điều, dường như ở hầu hết các bộ phim tôi đã xem, người ta đều tiếp cận theo hướng kể về nỗi đau bị lãng quên của những người thân khi người bệnh mất dần trí nhớ, ít có bộ phim nào diễn tả nỗi đau đớn, nỗi hốt hoảng, hoang mang của người bệnh khi bỗng nhiên phát hiện ra có 1 lỗ hổng nào đó trong trí nhớ của mình, dường như mình dần mất đi / quên đi vài điều gì đó có ý nghĩa và dần dần quên đi cả chính mình.

Still Alice, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn-nhà thần kinh học Lisa Genova, là 1 trong số ít phim không đi theo lối thường, mà tập trung đặc tả những thay đổi về cảm xúc, về tâm trạng đau đớn khi dần mất đi những điều quý giá, về nỗi bất lực của người bệnh khi cuộc sống và ký ức vuột dần khỏi tay mình khi mỗi ngày qua.

Still Alice bắt đầu theo đúng motif thường lệ, phim cũng kể về cuộc sống của nhân vật chính trước khi bị bệnh.

Cho đến sinh nhật lần thứ 50 của mình, Alice Howland (Julianne Moore – Oscar diễn viên chính xuất sắc nhất) có mọi thứ đáng mơ ước trong đời: Giáo sư tiến sĩ ngôn ngữ học tại trường đại học danh giá Columbia, chồng (Alec Baldwin đóng) một nhà nghiên cứu khoa học nổi tiếng, 3 người con đều đã trưởng thành và ít nhiều thành đạt (ờ, ngoại trừ đứa con gái út Lydia (Kristen Stewart thủ vai) bị xem như là “kém thành công nhất” do không chịu đi học đại học mà theo đuổi sự nghiệp đóng kịch). Thế nhưng những thứ khiến người khác phải ghen tị đó nơi Alice Howland không kéo dài lâu. Thoạt đầu, cũng chỉ là một vài chi tiết nhỏ, vài chuyện quên vặt vãnh vốn vẫn thường xảy ra trong đời, như trong lúc đang giảng bài, Alice không thể nhớ được từ “lexicon”. Rồi vài ngày sau đó, bà quên đường về nhà khi chạy bộ buổi sáng, trên tuyến đường quen thuộc – từ trường về nhà. Một cuộc kiểm tra với bác sĩ cho kết quả Alice bị mắc bệnh Alzheimer thể hiếm, và đó là do di truyền. Điều này có vẻ khó mà chấp nhận được với Alice, một giáo sư ngôn ngữ học, một người hiểu thế nào là sức mạnh của ngôn ngữ, cùng sự lưu loát trong cách diễn đạt và dùng từ. Alice đã dùng mọi “mánh lới” để “đấu trí” với trí não, cũng như tìm mọi cách để che giấu căn bệnh mất trí nhớ của mình. Nhưng không gì có thể giữ được lâu, mọi thứ nhanh chóng vượt khỏi sự kiểm soát của bà.

Đến lúc này thì bộ phim chuyển hướng, trái với cách tôi vẫn được xem trong những bộ phim khác, ở đó nhân vật chính luôn nhận được sự chăm sóc, thấu hiểu, chia sẻ của những người xung quanh. Trong phim này, dường như Alice đã rất cô đơn. Tôi cứ tự hỏi, điều đó phải chăng là do bà quá thông minh, quá giỏi giang, quá mạnh mẽ đến đỗi chẳng ai tin bà đang bất lực cố chống chỏi lại với căn bệnh.

Tôi ít nhiều không thích những đứa con của Alice, những con người tuy thành đạt, nhưng ích kỷ. Và đặc biệt, thấy rất ghét ông chồng bà, một người thờ ơ hững hờ khi nghe vợ nói về nỗi sợ hãi của mình.

“Có vài điều không ổn xảy ra với em”
“Em đang nói gì vậy?”
“Em vừa gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh”
“Em vừa gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh à? Vì sao?”
“Họ nói có thể là những dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer”
“Ali. Điều đó chẳng có nghĩa gì cả”
“Nhưng em đã làm tất cả những cái tests. Và em thật sự lo sợ”
“Ali. Điều đó hoàn toàn ngu xuẩn”
“Em đã lạc đường khi đang chạy bộ trong khuôn viên trường. Em không thể nhớ những cuộc hẹn, những từ ngữ”
“Em yêu à, chúng ta ai cũng có khi bỗng nhiên quên vài thứ. Đó là dấu hiệu của tuổi già”
“Không phải kiểu như thế. Cứ như là có điều gì đó rơi mất”
“Nhưng vẫn chưa có kết quả chẩn đoán cuối cùng phải không?
“Vẫn chưa”
“Okay, thế thì, anh nghĩ điều đó thật sự lố bịch. Nó hoàn toàn “bullshit” (cố tình giữ nguyên từ bullshit :) )

Phải ghi nhận Alec Baldwin đã diễn khá tốt hình ảnh ông chồng, người một cách tàn nhẫn từ chối không tin vào việc vợ mình là nạn nhân của căn bệnh thần kinh quái ác, từng chút một mất đi sự kiên nhẫn và không đủ can đảm đối mặt với những khó khăn vất vả đi kèm trong việc chăm sóc người vợ bị bệnh. Balwind đã hoàn toàn thể hiện được hình ảnh 1 ông chồng tuyệt vọng và thất vọng, một mặt cố gắng luôn có mặt bên cạnh vợ mình – người mà ngay cả sự hiện diện của bản thân cũng không còn nhận thức được. Mặt khác lại rất lạnh lùng từ chối chấp nhận những mất mát của vợ do căn bệnh gây ra.

Julianne More trong vai Alice, diễn như không diễn, mọi thay đổi cảm xúc trong phim được bà thể hiện một cách tinh tế qua ánh mắt, hành động hay qua ngữ điệu giọng nói.

Cái khoảnh khắc khi nhân vật Alice hớt hải, mở tung các cửa phòng trong căn hộ quen thuộc, đi tìm nhà vệ sinh để rồi hốt hoảng nhận ra quần mình đã ướt tự bao giờ. Hay cách bà đau đớn nói với chồng: “Em biết, em cảm thấy như thế nào. Và em cũng biết, chuyện đó cảm giác như thế nào. Như thể bộ não của em đang chết đi. Mọi thứ em đã nỗ lực cả đời đang mất đi. Tất cả - đều biến mất...” và với con gái: “Mẹ đã luôn khẳng định mình bằng sự hiểu biết, thông tuệ ngôn ngữ, nói năng lưu loát, sắc sảo nhưng giờ, thỉnh thoảng, những từ ngữ cứ treo lơ lững trước mặt mẹ, mẹ nhìn thấy chúng nhưng mẹ không thể nào nắm bắt được chúng. Mẹ không còn biết mẹ là ai và mẹ cũng không biết tiếp đến mẹ sẽ mất thêm điều gì”... Julianne Moore đã thành công trong việc lấy nước mắt của người xem.

Có nhiều chi tiết trong phim khiến tôi ngưỡng mộ nhân vật Alice. Như cách bà dũng cảm đối mặt và chuẩn bị những bước kế tiếp cho mình. Alice đã lưu lại một lời nhắn cho chính mình trong chiếc laptop, ghi hướng dẫn tự sát. “Chào Alice, tôi là bạn, và tôi có vài điều quan trọng muốn nói với bạn. Bạn đã tới đúng thời điểm. Thời điểm mà bạn không thể trả lời những câu hỏi ở đây. Và đây là bước kế tiếp hợp lý...”. Hay như cách bà làm chủ bài phát biểu. Tôi nói “làm chủ bài phát biểu” bởi cho dù mất trí nhớ, bà vẫn viết những câu văn không những gãy gọn mà còn lay động lòng người, và qua cách bà tô màu đánh dấu những dòng mình vừa nói, nó khiến tôi có cảm giác cho dù mất trí nhớ bà vẫn luôn là một người thông thái!



5/10/2016

Wednesday, May 18, 2016

Rưng rưng!

Sáng, ngồi ở ngân hàng, thấy một bà cụ đến gửi tiền. Nhìn tay bà run run đếm những tờ tiền 1000, 5000 được xếp phẳng phiu, cất cẩn thận trong mấy lớp nilon bất chợt nhớ Ngoại. Nhớ những lần công tác ghé qua, Ngoại đều kéo tay ngồi cạnh bên, cũng mở mấy lần túi, bàn tay cũng run run cầm mấy tờ tiền 500, 1000 đưa tôi xem, bảo: “Bà để dành tiền mai mốt mua vé xe thăm con”. Nghe bà cụ bảo với cô nhân viên: “Để dành tiền mua vé về quê”. Rưng rưng!

Saturday, May 14, 2016

Sài Gòn, xích lô máy

Sáng đi làm, rẽ qua đường Trần Hưng Đạo, gặp ngay một bác chừng 60-70 tuổi chạy xe xích lô máy. Lâu lắm rồi mới lại thấy xích lô máy chạy ngoài đường. Dễ cũng chừng trên dưới 10 năm rồi thì phải....

Vài lần trà dư tửu hậu, ngồi nhắc kỷ niệm xưa với bạn bè, chợt ngạc nhiên nhận ra, trong ký ức của những bạn đồng trang lứa, ai cũng có một chỗ nho nhỏ dành cho những chiếc xích lô máy.

Có thể nói, xích lô máy là một trong những đặc trưng rất Sài Gòn, không vùng miền nào ở Việt Nam có. Nếu như ở Hà Nội người ta cũng có thể gặp xích lô đạp chạy loanh quanh hồ Hoàn Kiếm. Đi về miền Tây, vùng nào cũng thấy xe lôi. Riêng cái khoản xích lô máy thì duy chỉ một: Sài Gòn!

Nhớ ngày còn bé, thỉnh thoảng đi chơi Sở Thú, hay đi đến nơi hơi xa xa nhà một tí thường đi bằng xích lô máy. Xích lô máy bề ngang chỗ ngồi rộng, cả gia đình bốn năm người chất lên vừa đủ. Đồ đạc chất dưới lòng xe ở chỗ để chân. Con nít đứa ngồi trên đống đồ, hoặc ngồi bệt dưới lòng xe, đứa ngồi trong lòng người lớn. Cứ thế mà cả gia đình bon bon, ngắm nhìn phố xá.

Ngày đó, nhỏ xíu, đâu để ý chi đến mấy cái khái niệm ô nhiễm, khói bụi (mà hình như ngày đó cũng không có nhiều khói bụi hay ô nhiễm để mà quan tâm), thích đi xích lô máy hơn là xe lam, xích lô đạp... (mà hình như đứa con nít nào cũng thích giống vậy!). Hôm nào đi chơi, thấy ba mẹ ngoắt chiếc xích lô máy vô là sướng rơn trong bụng. Không chỉ vì chỗ rộng ngồi “đã”, không phải đụng chạm, chen lấn với người khác, không bít bùng như ngồi xe lam, mà còn do xe chạy nhanh, qua mặt xe khác ào ào, không phải lóc cóc lọc cọc, nhiều khi chở nặng lên cầu không muốn nổi như ngồi xích lô đạp. Thỉnh thoảng đi xa về đến Sài Gòn giữa khuya, đường vắng, gặp bác tài “chịu chơi” lên tay ga, phóng xe vèo vèo, gió thổi vù vù mát rượi. Có đứa em mê Sài Gòn cũng vì “được đi xích lô máy, tưởng tượng giống hệt như đi mô tô bay”.

Cũng chẳng biết có quy định màu hay không, mà xích lô máy thường được sơn loanh quanh mấy màu chủ lực: đỏ hoặc cam, vàng, xanh dương đậm nhạt hoặc xanh lá, bình xăng màu trắng hoặc xám. Mui xe thỉnh thoảng mới bật lên, còn thì gấp xuống sau yên. Không chắc có chính xác không, nhưng nhớ hình như ở bên hông công viên 23/9 bây giờ, đâu đó gần quán McDonald, ngày xưa có một bãi đậu đón khách của xích lô máy. Đi ngang qua đó, xe đậu san sát một hàng, màu sắc tươi, vui mắt. 

Xích lô máy “độc”, cả tiếng xe của nó cũng không giống ai. Ồm ồm chứ không giòn giả như là tiếng máy xe lam. Âm bass nhiều hơn là treble. Xe chạy từ đằng xa đã nghe thấy tiếng phành phạch, phành phạch. Nhiều người lớn tuổi ghét cái tiếng vô duyên ấy của xích lô máy.

Mà giờ có ghét cũng không còn. Đâu hồi những năm 2004-2005, khi nhà nước cấm các phương tiện vận chuyển thô sơ, xích lô máy cũng dần dần mất đi. Những chiếc xe xích lô máy ngày xưa giờ chẳng biết nơi đâu, còn hay đã thành sắt vụn... 

Hôm đó chạy theo nói với bác xích lô máy: “Lâu lắm rồi con mới gặp lại xích lô máy”. Bác quay qua cười, giọng hãnh diện bảo: “Ở Sài Gòn giờ chỉ còn mỗi xe bác thôi đó con”. Trả lời “Dạ, hồi nhỏ con đi hoài” cho câu hỏi “Con cũng biết xích lô máy nữa hả? Hồi đó có đi xích lô máy không?” của bác, mà nhớ lại ngày xưa, nhớ Sài Gòn xích lô máy! 

14.05.2016

(Ảnh mượn trên internet)






Monday, May 2, 2016

Cờ Cá Chép

Cờ cá chép, một loại cờ đón gió truyền thống mô phỏng hình dạng cá chép thường được treo khắp nơi tại Nhật Bản vào cuối tháng 4 đầu tháng 5, để chào mừng ngày lễ Tango no Sekku, hay còn gọi là ngày Thiếu Nhi (và cũng thường được hiểu như ngày lễ bé trai).

Cờ cá chép, tiếng Nhật gọi là cờ Koinobori. "Koi” chỉ một loài cá chép, “nobori”  là cây sào bằng tre, trên đỉnh có gắn vòng sắt đan cùng nhiều sợi vải dài.

Cá Koi có nhiều màu sắc khác nhau hòa trộn lẫn với nhau rất đẹp như sáng rực trắng, vàng, cam và ngay cả những màu như vải in hoa. Người ta nói rằng cá Koi là một loài cá không hề hoảng sợ, luôn sẵn sàng đối đầu với hiểm nguy, ngay cả khi nằm trên thớt hay nước nóng, nó cũng không hề giãy giụa như những loài cá khác. Đặc tính này rất gần với tinh thần võ sĩ đạo của các samurai: lòng can đảm, trọng danh dự và không chùn bước trước cái chết. Chính vì vậy mà người Nhật dùng cá Koi để làm biểu tượng trong ngày hội của các bé trai Nhật Bản, nhằm gửi gắm niềm hy vọng của cha mẹ mong con trai mình khi lớn lên khỏe mạnh, có sức mạnh, ý chí kiên cường không đầu hàng trước những thử thách trong cuộc sống, có thể dũng cảm vượt qua mọi khó khăn để thành công, kiêu hãnh tung bay trên bầu trời cao rộng.

Thông thường, trên một cây sào thường treo 3 con cá chép với 3 màu Đen, Đỏ và Xanh. Màu đen mang lại cảm giác an toàn, vững chắc như Trụ cột gia đình Daikoku-bashira (Đại Hắc Trụ), tượng trưng cho người Cha. Cá chép màu đen luôn có kích thước lớn hơn tất cả, giống như con cá cđầu đàn dẫn dắt cả đàn cá cùng bay lên trời. Màu đỏ đem lại cảm giác ấm áp, như người mẹ chăm con, bao bọc gia đình, tượng trung cho Mẹ. Còn màu xanh như chồi non mỗi ngày khôn lớn, tượng trưng cho Con cái. Ba con cá chép như biểu tượng của một gia đình ấm áp, hòa thuận. Tuy nhiên, ngày nay, ở một số nơi, người Nhật treo cá chép nhiều màu sắc khác nhau, ngoài cá chép cha mẹ, cá chép con được treo theo số lượng con trong gia đình. Gia đình có bao nhiêu con trai thì sẽ có bấy nhiêu lá cờ. 

Vào những ngày đầu tháng 5 ở Nhật, cờ Koi-nobori được treo rất nhiều và phấp phới bay trong gió. Đặc biệt ở những vùng làng quê, họ treo dọc suốt đường hoặc trên cả cánh đồng rất đẹp và sống động.

(Tổng hợp từ Internet)

(Ảnh chụp ở một khách sạn ở Sài Gòn ;) )



Friday, April 22, 2016

Lan man cà phê quán!

1. Chiếc máy hát băng cối kiểu cổ lổ sĩ, mà em phục vụ bảo "đây là máy mới sản xuất, nhưng người ta làm lại theo kiểu xưa" bên góc phòng, cô chủ quán đang mở nhạc Trịnh giọng Khánh Ly. Trước giờ không nghe được giọng Khánh Ly, thế mà không hiểu sao hôm nay nghe hay thế. Có lẽ do không gian quán, thiết kế theo phong cách Sài Gòn xưa, cũ kỹ với những bức tường vôi (cố tình làm) loang nứt.

Buổi xế trưa, giờ làm việc. Quán vắng... chỉ có 2 đứa ngồi bên trong, cô chủ quán cùng người bạn ở tít ngoài ban-công, nhìn xuống con đường nhỏ và xưa như không gian của quán. Và lặng... Hai đứa cắm mặt vào máy laptop, chăm chú làm báo cáo. Thỉnh thoảng, ngẩng đầu lên chỉ để hỏi nhau "Từ này tiếng Anh viết thế nào?", "Ý này thì diễn tả sao cho ngắn gọn, súc tích". Hoặc thỉnh thoảng, vừa gõ phím vừa khe khẽ hát theo lời bài ca vang lên từ chiếc loa.

Em phục vụ thỉnh thoảng đi ra, rón rén châm nước thêm vào cốc trà đá.

Quán cà phê ở Sài Gòn hay ở chỗ đó. Khách ngồi có khi cả buổi, uống đôi khi mỗi ly cà phê hoặc ăn mỗi cái bánh bông lan, mà chẳng ai thèm nguýt ngoáy, tiếng bấc tiếng chì. "Nặng" nhất có lẽ cũng chỉ có "giả đò" nhỏ nhẹ hỏi thăm (để nhắc): "Anh/chị có muốn uống hay ăn gì thêm nữa không?". Nếu khách lắc đầu thì cũng vẫn vui vẻ châm thêm nước trà, rót thêm nước lọc, chẳng lấy làm phiền.

2. Ngày cũ. Chỉ những khi hẹn hò với bạn bè mới ngồi cà phê. Giờ thì hay lê la. Có khi chỉ có 1 mình, ngồi làm việc, ngồi đọc truyện, có khi ngồi chờ đến giờ vào một cuộc họp nào đó...

Sài Gòn vài năm gần đây, quán cà phê mọc lên như nấm. Đôi khi không hiểu, thật sự Sài Gòn có bao nhiêu dân cư mà sao quán cà phê nào mọc lên cũng có khách. Chỉ cần bước ra khỏi văn phòng, trái-phải-trước mặt-sau lưng đều có quán cà phê. Mỗi quán một kiểu trang trí riêng, bán những món ăn, món uống hao hao nhau - mặc dù tên gọi có thể khác nhau, phục vụ những khách hàng - có thể có style riêng.

Có một dạo, người ta xếp hàng rồng rắn lên mây ở quán cà phê S, quán cà phê P. lần hồi rồi mọi thứ cũng tan.

Người ta bảo uống cà phê phải có gu, nên người ta cũng chọn quán để ngồi. 

Vô quán S. gặp mấy bạn nhân viên văn phòng sang sang, nam cravat áo sơ mi phẳng phiu, nữ quần áo váy viếc kiểu cách, ngồi nhâm nhi ly cà phê nói chuyện nho nhỏ... Vô quán P. gặp mấy bạn thanh thiếu niên, mỗi đứa 1 cái smartphone ngồi bấm bấm... Vô quán B. thấy mấy anh không già không trẻ ngồi trầm tư. Quán H. có hôm vô rồi ra người bám đầy khói thuốc...

Đứng ở quán S. thấy nhân viên pha chế dùng sữa nhãn hiệu Đ. để pha, ở quán B. cũng vậy. Quán C. thì thấy sữa của công ty T. và quán H. cũng thế. 

Nhớ lần hẹn bạn ở S., bạn vào hiên ngang dõng dạc gọi “1 ly bạc sỉu”, mấy em pha chế mắt trợn tròn, lúng búng “ở đây em không có loại bạc sỉu”. Thế là chuyển sang “1 ly cà phê sữa đá” vẫn lắc đầu. Cuối cùng nhấp ngụm latte, bạn nói, “có khác cà phê sữa đá” đâu.

Chợt nhớ đến Tom Hanks trong phim You’ve got mail nói: “The whole purpose of places like Starbucks is for people with no decision-making ability whatsoever to make six decisions just to buy one cup of coffee. Short, tall, light, dark, caf, decaf, low-fat, non-fat, etc. So people who don't know what the hell they're doing or who on earth they are can, for only $2.95, get not just a cup of coffee but an absolutely defining sense of self: Tall. Decaf. Cappuccino”

22.04.2016

Wednesday, April 6, 2016

Nếu chỉ còn một ngày để sống....

Tình cờ đọc bài báo có câu hỏi "Bạn sẽ làm gì khi chỉ còn một ngày để sống?", chợt nhớ cái bữa mình nằm trên bàn mổ, nhìn cái màn hình trên đó đang "trực tiếp" cảnh mấy cái ống chui lòng vòng lên chỗ lồng ngực mình, nghe anh bác sĩ lâu lâu thông báo "Giờ anh kích cho nhịp tim lên cao để dò, em đừng sợ nhé". Giữa cái thình thịch của nhịp tim bị tác động bên ngoài, có cái thình thịch của suy nghĩ chạy xẹt qua đầu mình (dẫu có hơi mắc cười) rằng: "Rủi tim mình chịu không nổi sức ép, nó đứt cái độp, mình ngưng thở, thì sao?". Thiệt tình là không có một tí mảy may hối tiếc, kiểu "còn việc abc chưa làm", "còn ai đó chưa kịp yêu thương" v.v... Chỉ nghĩ, mình mà chết chắc nhà mình sẽ vắng vẻ lắm, bữa cơm chắc sẽ buồn, không còn ai nói nhảm... đại loại vậy.

Cho nên nếu ai đó hỏi mình sẽ làm gì khi chỉ còn một ngày để sống, sau này không biết mình có thay đổi suy nghĩ không, chứ bây giờ câu trả lời của mình là mình vẫn sống như hàng ngày đang sống (cho dù có vài bạn đồng nghiệp ở công ty cũ mình làm, luôn "quan ngại" rằng cuộc sống của mình chán bỏ bu!) :)

6.4.2016


Friday, February 19, 2016

Hai cách ứng xử

1. Sáng hôm qua tôi đứng trong thang máy. Trước mặt tôi là 2 đứa bé tầm 10, 11 tuổi và mẹ của chúng. Tôi xuống tầng trệt, còn 3 mẹ con xuống tầng hầm. Giờ cao điểm buổi sáng thang máy đông người. Hai đứa bé đùa giỡn xô đẩy.

Thang đến tầng trệt. Hai đứa bé cùng bà mẹ đứng choán hết lối ra và cũng không hề có động thái nép vào cho người phía sau bước ra khỏi thang. Tôi chạm vai 2 đứa bé (vì chúng đứng ngay trước mặt tôi), nhỏ nhẹ bảo: “Hai đứa cho cô ra”. 2 đứa bé lẫn bà mẹ vẫn không nhúc nhích. Tôi đẩy nhẹ vai 2 đứa bé, giọng nói có phần lớn hơn: “Hai đứa nép vào cho cô ra”. Vẫn không có gì thay đổi, kể cả bà mẹ. Lần thứ 3, tôi vẹt hai đứa bé ra hai bên, động tác kiên quyết, giọng đanh lại: “Hai đứa xích qua một bên cho người phía sau ra cái coi”. Đến lúc này, bà mẹ mới nép sang một bên và lên tiếng hét 2 đứa con: “Hai đứa nép vào xem nào”.

Thú thật là trong lúc bước ra đường, tôi hơi bực mình và lầm bầm trong bụng: “Thiệt là mẹ nào con nấy, thiếu giáo dục, vô ý thức và bất lịch sự” và bỗng dưng... thấy ghét hai đứa bé.

2. Buổi tối, tôi đi vào phòng vệ sinh công cộng ở một khách sạn. Các phòng đều báo bận. Tôi đứng bên ngoài chờ. Đâu khoảng trên dưới 1 phút, thì cửa căn phòng cuối cùng mở ra. 1 cậu bé chừng 7-8 tuổi ló đầu ra nhìn tôi, rồi bước ra, giọng rụt rè, rối rít nói: “Con xin lỗi cô, con xin lỗi cô. Con không để ý nên vô lộn toillet nữ”. Nhìn cách cậu bé lúng túng, tôi muốn phì cười, nhưng cố nén, dùng giọng “dụ” con nít, trấn an cậu bé: “Không sao, không sao con. Mình không nhìn kỹ nên vô nhầm phòng thôi không sao cả. Lần sau mình chú ý bảng ký hiệu kỹ hơn, mình vô đúng phòng liền. Đúng không?”. Thằng bé gật đầu, rụt rè cười, rồi có lẽ là mắc cỡ nên co giò bỏ chạy.

Tôi đứng nhìn theo nó, bỗng nhiên nhớ đến 2 đứa bé hồi sáng, thấy có cảm tình với thằng bé này hơn. Rõ ràng việc cậu bé vô nhầm phòng không ảnh hưởng xíu nào đến “hòa bình thế giới”, kể cả nếu cậu bé có bước ra rồi bỏ đi không xin lỗi có lẽ tôi cũng chẳng lấy thế làm phiền. Tình thiệt là khi nghe cậu bé xin lỗi, tôi có hơi bất ngờ. Tự nhiên thấy mắc cười khi nhớ về cái khoảnh khắc lúng túng của cậu bé (và tôi). Và đoán chắc là gia đình cậu bé đã dạy con cái kỹ lưỡng thái độ và ý thức nơi công cộng.

P/s: Viết đến đây, chợt nghĩ vui, nếu lúc đó không phải đứa trẻ mà là một người đàn ông bước ra, chắc hẳn tôi sẽ không thấy mắc cười, lúc ấy chắc hoặc là nhìn lom lom như gặp “sinh vật lạ”, hoặc là sẽ kêu: “biến thái” :D

Thursday, February 11, 2016

Thanh âm ngày Tết


Tôi nằm nướng trên chiếc giường cạnh cửa sổ. Trời se lạnh lại là ngày Tết nên có thể vô tư tự thưởng cho mình một giấc ngủ nướng. Sáng mùng 1, con hẻm thật yên tĩnh, không cả tiếng xe lẫn tiếng người cười nói, chỉ có tiếng của bầy chim sẻ đang ríu rít giữa mấy tán cây.

Nằm suy nghĩ vu vơ, tôi tự đặt cho mình câu đố vui “hãy gọi tên những âm thanh đặc trưng của ngày Tết”. Rồi tự đùa bằng câu trả lời, một cách cố tình mang đầy tính bài bản và tiêu chuẩn số đông: “tiếng trống lân”, “tiếng pháo nổ” theo đúng phong cách hoài cổ.

Bâng khuâng, tôi tự hỏi mình, “Ừ thật ra thì có bao nhiêu âm thanh khiến ta nhớ về ngày Tết?”

Tôi hình dung đến âm thanh của Tết nơi khu chợ gần nhà. Những ngày giáp Tết, không hiểu sao, cũng từng ấy cư dân ngày ngày vẫn đi chợ, mà sao tôi có cảm giác nó đông đúc hơn ngày thường. Tiếng người mua bán cũng náo nhiệt hơn. Dường như ai cũng cố nói, cũng cố rao hàng to hơn. Bên cạnh những tiếng chào mời mua rau cá ngày nào cũng nghe, khoảng 23 tháng chạp, chợ vang vang thêm tiếng rao “Cò bay ngựa chạy đưa ông Táo về trời”. Và khi nghe dọc theo từ đầu ngõ cho đến cuối chợ câu rao hàng có vần điệu vui vui: “Lì xì là lèo xèo, lì xì cho cu Tí, cu Tèo” của anh bán bao lì xì, là tôi biết Tết đã cận kề lắm rồi. Lúc đó cũng là lúc tiếng trống lân vang lên rộn ràng hơn bao giờ hết.

Thật ra, tiếng trống lân đã bắt đầu râm ran từ sau Tết dương lịch kìa. Ở một góc công viên gần nhà, nơi đội lân đặt mấy thanh cọc sắt để luyện điệu múa Mai Hoa Thung phức tạp, hàng ngày tôi vẫn nghe tiếng trống lân dồn dã. Hoặc là những buổi sáng, buổi trưa chạy ngoài đường nghe tiếng trống lân tùng cheng tùng dinh phát ra từ chiếc xe ba gác bán ông lân, ông địa chạy phía trước, tôi nghe mình lẩm bẩm “Lại sắp đến Tết nữa rồi”.

Tôi nhận ra “sắp đến Tết nữa rồi” còn nhờ vào những bản nhạc Xuân người ta mở loa vang dọc suốt con đường tôi đi làm, ngang qua những shop quần áo thời trang. Những bản nhạc Tây, Ta, Tàu, Xưa, Nay...  có lẽ được mở hết cỡ volume choảng nhau chan chát giữa các shop cạnh nhau. Những bài hát, có bài buồn, có bài vui, có bài nhắc nhớ đến tiếng pháo đì đùng của mấy chục năm xưa.

Mà ừ, tôi cũng muốn “điểm danh” tiếng pháo trong âm thanh của những ngày Tết, mặc dù nó chỉ còn là ký ức mà những người ở tuổi tôi hay nhắc đến, hay nhớ về. Có thể do đó là âm thanh đặc trưng ngày Tết gắn với một thời tuổi thơ khó quên. Tôi nhớ tiếng nổ đì đùng từng gióng một của pháo Bình Đà, tiếng nổ giòn tan thành tràng của pháo Chiến Thắng. Đêm cuối năm nghe tiếng pháo nổ vang khắp nơi không cần xem đồng hồ cũng biết là đã đến giao thừa.

... Tôi nằm lắng nghe sự tĩnh lặng của buổi sáng ngày mùng 1 Tết. Tôi quyết định thêm cái yên tĩnh này vào danh sách những âm thanh ngày Tết. Với tôi vô thanh cũng là một loại âm thanh vậy!

(Mùng 1 Tết Bính Thân)

Saturday, January 23, 2016

Nghĩ về 2 chữ sẻ chia

Bữa ở bảo tàng động đất Kobe, xem đoạn phim tài liệu dựng theo nhật ký của cô bé học sinh 15 tuổi kể về công cuộc tái thiết thành phố sau động đất, đến cảnh những người dân nhường nhịn, sẻ chia thực phẩm, nơi ở... nghe xung quanh vài tiếng chép miệng, "người Nhật họ quy củ, người Nhật họ kỷ luật, người Nhật họ tốt... người Việt Nam mình không thể nào có chuyện như vậy, người Việt mình cái gì cũng tranh thủ lấy nhiều hơn, không chỉ lấy cho mình còn lấy thêm cho người thân ở tận đâu... ". Tôi lắc đầu nói, "không có đâu, tôi thấy vài trường hợp, dẫu thiếu thốn nhưng dân mình vẫn nhường nhau từng thứ nhỏ."

Dạo vai chưa bị đau, thỉnh thoảng cuối tuần tôi theo bạn đi phát cơm từ thiện trong một bệnh viện. Công việc của tôi là xới cơm hoặc múc thức ăn cho vào hộp hay gà-mên của bệnh nhân hay những người nuôi bệnh đến nhận cơm.

Thường mỗi khi đưa tôi gà mên, những người nhận cơm thường báo cho tôi số lượng người ăn, để tôi múc cho nhanh. Có khi, có người nói "Cơm hồi sáng tui ăn còn dư, cô múc canh cho tui thôi, tui chan cơm cho dễ lùa được rồi". Lúc thì có người dặn: "Chú ăn cơm nhiều, ăn ít thức ăn, nên cháu múc cho chú nhiều cơm thức ăn múc ít ít thôi". Tôi vì lo họ ăn không đủ, nên cũng thường hay múc nhiều hơn một tí. Nhiều lần tôi bị mấy cô chú đến nhận cơm cằn nhằn "Sao mà múc nhiều vậy, ai ăn cho hết, bớt lại để dành người đến sau nữa". Mấy lần bị cằn nhằn, tôi không hề thấy buồn, mà ngược lại, trong lòng thấy vui vui, thỉnh thoảng nhe miệng cười, giải thích "Con sợ chú/cô/dì ăn không đủ...". Thế là bị nạt "Không đủ thì ăn nhín lại một bữa, còn dằng dặc người phía sau kia kìa". Lúc ấy, chỉ còn biết cười trừ và thấy thương mấy cô chú ấy.

Có một lần, chúng tôi phát xong đợt cơm chiều. 3 thùng cơm đầy loáng cái là cạn. Ngoài trời mưa bắt đầu nặng hạt. Lúc chúng tôi đang quét dọn, gom dẹp bàn ghế, thì có một chú, che mưa bằng chiếc túi nylong chạy ào vào. Tôi báo "Tụi con hết cơm rồi chú ơi". Chú tần ngần, phân bua "Tui đưa vợ đi làm xét nghiệm nên ra trễ", rồi rụt rè bảo "Cháu xem trong nồi có còn dư miếng nào...". Tôi cố vét đâu chừng được lưng chén cơm, vài miếng đồ kho đưa chú. Nhìn dáng chú quay lại bệnh phòng trong mưa, lòng bỗng dưng áy náy "Phải chi lúc nãy múc vừa đủ cho những người đến trước, thì hôm nay, vợ chồng chú đã có một bữa cơm trọn vẹn".

Hôm rồi, sáng tôi đi công việc ngang qua đường X. ở BT., thấy bên hiên nhà kia có chiếc tủ đựng bánh mì, trên đó ghi dòng chữ "Bánh mì từ thiện. Mỗi người 1 ổ". Thấy hay hay.

Hôm qua, có mấy đứa bạn share cái clip quay cảnh mấy người đến lấy bánh mì. Có người lấy 2 ổ, có người lấy 3. Chợt nhớ đến mấy lời "cằn nhằn" của cô/chú lĩnh cơm. Một phần ăn chẳng có bao nhiêu, nhưng nếu lấy vừa đủ, thì giúp được thêm một người nữa một bữa ăn. Nhớ cái dáng liêu xiêu trong mưa của chú đến trễ, và chợt nghĩ, không phải chỉ có cho đi mới là chia sẻ mà biết nghĩ về người khác/đến sau cũng là chia sẻ, vậy!

21.1.2016
 
;