UP IN THE AIR

Dĩ  nhiên là tôi chưa bao giờ có ý định bình phim - kể cả với bộ phim này.  Đã có những người chuyên nghiệp hơn làm việc đó. Chỉ là thỉnh thoảng,  tôi muốn ghi xuống suy nghĩ của cá nhân về những bộ phim mà tôi đã được  xem. Rất có thể những nhận định của tôi không giống ý kiến của nhiều  người. Điều đấy chẳng hề gì. Mỗi người có một suy nghĩ riêng, và hãy cứ  bình đẳng với suy nghĩ đó của từng người.

Sáng nay khi ngồi đọc  một số trang sách cần cho việc riêng, tôi bỗng nghĩ đến bộ phim "Up in  the air" (không biết người ta đã dịch tựa phim này ra tiếng Việt như thế nào, tôi tạm dịch là "Chơi vơi trên không" vậy), chẳng là có vài chi tiết tương đồng giữa mớ lý thuyết tôi đang  đọc và nội dung phim.

Nếu tôi nhớ không lầm thì phim có từ năm  2009, được đề cử 6 giải Oscar trong đó gồm một giải dành cho diễn viên  chính xuất sắc nhất, và 2 giải dành cho diễn viên phụ xuất sắc nhất. Gần  đây được chiếu lại trên HBO hay Starmovie gì đấy. Tóm tắt một cách ngắn  gọn theo Wiki thì phim kể về “Ryan  Bingham (George Clooney) kiếm sống bằng việc bay đến các công ty trên  khắp nước Mỹ và thay mặt cho những ông chủ không đủ dũng khí thông báo  cho nhân viên của mình là họ đã bị cho thôi việc. Ngoài ra, Ryan còn  thực hiện những bài diễn thuyết thúc đẩy tinh thần, sử dụng phép suy  luận "Những gì trong ba-lô của bạn?" để ca ngợi về lối sống đơn độc được  thoát khỏi gánh nặng ràng buộc bởi các mối quan hệ với người và vật  chất”

Nghe có vẻ như bộ phim thật đáng chán đúng không?  Uhm, tôi cũng thấy như vậy hìhì... Ngoại trừ cái triết lý “balô rỗng” –  xuyên suốt bộ phim – của Ryan cuốn hút tôi.

“Cuộc đời của bạn nặng bao nhiêu? Hãy tượng tượng một chút rằng bạn đang mang  trên lưng một cái balô. Tôi muốn bạn cảm nhận cái thít chặt của quai  đeo trên vai bạn. Giờ tôi muốn bạn xếp vào đó tất cả những gì bạn có  trong cuộc đời này. Bắt đầu bằng những thứ lặt vặt. Những thứ nằm trên  kệ và trong ngăn kéo, mấy món trang trí, đồ lưu niệm… Hãy cảm nhận sức  nặng tăng lên mỗi khi ta nhét đồ vào. Kế tiếp, hãy để những thứ lớn hơn  vào. Quần áo, vật dụng thiết yếu, đèn, tivi… Cái balô giờ đã bắt đầu khá  nặng rồi đấy. Và giờ đến những thứ to hơn. Bộ ghế bành, giường, bàn ăn.  Hãy nhét mọi thứ vào. Xe hơi nữa, cũng để vào luôn. Rồi nhà, cho dù nó  là một phòng nhỏ hay căn hộ 2 phòng. Tôi muốn bạn nhét chúng cả vào  chiếc balô của bạn. Và giờ thì hãy cố bước đi. Có vẻ khó khăn đúng  không? Đó là việc chúng ta tự gây ra cho mình hàng ngày, chúng ta đặt  lên vai mình những gánh nặng cho đến khi chúng ta, thậm chí, không di  chuyển được… Giờ tôi muốn bạn bỏ người vào đó. Bắt đầu với những mối  quan hệ xã giao, những người bạn không thân thiết lắm, bạn đồng nghiệp.  Tiếp theo bạn hãy bỏ vào những người bạn mà bạn tin tưởng, những người  mà bạn có thể chia sẻ những bí mật thầm kín nhất, anh chị em họ, chú  bác, cô dì, anh chị em ruột, cha mẹ. Cuối cùng là chồng, vợ, người yêu.  Hãy cho tất cả họ vào balô. Hãy cảm nhận sức nặng của chiếc balô. Nói  không ngoa, những mối quan hệ chính là những thứ nặng nề nhất trong đời  bạn. Bạn có cảm thấy dây đeo đang thít chặt vào vai bạn không? Bạn không  cần phải gánh những gánh nặng như thế. Hãy tưởng tượng các bạn thức dậy  vào ngày mai mà chẳng vướng bận gì. Sao bạn không bỏ chiếc balô đấy xuống?”

Sao bạn không bỏ chiếc balô đấy xuống? Chẳng biết  xung quanh tôi có ai đã / thử bỏ chiếc balô xuống chưa. Chắc chắn là  không có tôi, bởi tôi nghi ngờ cái triết lý “ba lô rỗng” mà Ryan cổ xúy.  Một quan điểm sống độc lập – à không, chính xác phải gọi là biệt lập.  Không ràng buộc bởi đủ thứ trách nhiệm, không quan hệ bền chặt, khăng  khít dường như không phù hợp với tôi, một người lúc nào cũng cần người  khác chăm sóc :) . Và cũng bởi cái quan niệm rủ bỏ tất cả đấy, với tôi,  có vẻ như ích kỷ và cá nhân chủ nghĩa quá.

Có thể cái xuất phát  điểm đi đến triết lý sống của Ryan khá cực đoan, khi ông cho rằng “ai rồi cũng chết trong đơn độc” và “chẳng có bao nhiêu cuộc hôn nhân bền  vững trên đời này” thế thì chẳng việc gì phải bận tâm vướng víu với  những thứ xung quanh.

Ryan khá trung thành với triết lý sống “đơn  độc” của mình. Cuộc sống của ông diễn ra như thể mọi thứ đã được lập  trình lên kế hoạch, chi ly đến từng chi tiết. Tôi không may mảy suy nghĩ  xem liệu Ryan có buồn chán hay cô đơn hay không, bởi ở Ryan toát lên  một vẻ rất ư là tự do tự tại. Ông thỏa mãn với sự lựa chọn của mình.  Cuộc đời với ông là những chuyến đi nhẹ tênh. Không nhà cửa, không gia  đình. Kể cả tình yêu cũng không là ngoại lệ. Mối quan hệ giữa ông và  Alex như thể bèo mây, không quyến luyến hay vương vấn, chỉ để thỏa mãn  nhu cầu nào đó.

Và như một sự đánh đổi để được một cuộc sống "vô  ưu" theo đúng ý mình, đã từ lâu, Ryan đã đứng bên lề xã hội khi chị và  em gái ông đã gạch tên ông ra khỏi bộ nhớ.

Cuộc sống của Ryan có  lẽ rồi sẽ diễn ra như thế, nếu không có sự xuất hiện của Natalie – cô  nhân viên mới vào mang theo ý tưởng cải tiến “đột phá”: để tiết kiệm chi  phí đi lại cho công ty, từ nay họ sẽ cung cấp dịch vụ đuổi việc nhân  viên qua… webcam. Điều đó đồng nghĩa, Ryan sẽ không được bay và mục tiêu  trở thành một trong bảy người duy nhất đạt được 10 triệu dặm bay trong  chương trình khách hàng thân thiết của hãng American Airlines của Ryan  sẽ sớm bị phá sản. Bằng mọi cách Ryan phải chứng minh được rằng, công  việc “đuổi người” cũng là một việc mang đầy tính nghệ thuật, đòi hỏi có  sự giao tiếp giữa người với người.

Rồi trong suốt hành trình  “đuổi việc” quanh nước Mỹ, Ryan đã dạy cho Natalie những bài học về giá  trị con người, ngược lại, ông cũng học được từ Natalie những bài học về  mối quan hệ và tình cảm giữa người và người mà có lẽ ông đã từng xem  nhẹ.

Ryan bắt đầu nghĩ về đời mình. Ông nhận ra “Mỗi người ai cũng đều cần có phụ lái”…

Hình  như vai Ryan được đạo diễn “đo ni đóng giày” cho George Clooney. Ông đã  khắc họa rõ nét, sống động và chân thật tính cách của Ryan: cao ngạo,  phớt đời, lịch lãm. Xem cách George Clooney diễn xuất, tôi có cảm giác  như đó chính là con người thật của ông ngoài đời.

Trên trang bìa quảng cáo phim, người ta có ghi dòng chữ "Câu chuyện về  một người đàn ông sẵn sàng cho một mối quan hệ". Hành trình mới của  Ryan, có lẽ sẽ trĩu nặng, bởi ông đã tự bỏ vào balô của mình cái gánh  nặng lớn nhất - mà ông từng gọi - mối quan hệ tình cảm. Nhưng chắc hẳn sẽ ý nghĩa hơn bởi nó đã có một cái đích đến!

GÓC XƯA KỶ NIỆM

Năm học cuối cấp. Lớp nằm cuối dãy B, sát ngay cổng sau trường, cổng dành cho học sinh ra vào mỗi sáng trưa. Muốn vào lớp, có ba đường. 1 đường chính thống vào lớp bằng cửa trước, là đi dọc hết khoảng sân bên hông các lớp, mé cửa sổ nhìn sang dãy C, rồi vòng qua hành lang chính, lại đi dọc một đoạn dài từng ấy bước chân, ngang qua 4-5 cái cửa chính, phía nhìn sang dãy A. Hôm nào đến trường sớm, thì thảnh thơi, đi dọc hành lang như đi dạo. Hôm nào đến trễ, ba chân 4 cẳng phóng như phi mã tót vào cửa cho nhanh. Thế nên, phát sinh con đường thứ 2 ngắn hơn con đường chính thống mấy chục lần bước chân. Con đường thứ 2 là con đường 1/2 chính thống, dẫn vào cửa sau lớp, phải đi giữa 2 bờ tường, 1 bờ là tường cổng trường, bờ tường kia là tường toilet. Thời khó khăn, điện thiếu, nước thiếu, nhân công thiếu nên toilet không ai quản, mỗi ngày hay thậm chí có thể là mỗi tuần mới được dọn vệ sinh một lần. Giữa hai bờ tường là thiên đường rác và mùi amoniac. Đi qua đó ngoài tay bịt mũi, còn phải nín thở - nghĩa đen lẫn nghĩa bóng - dò dẫm như đi qua bẫy, tránh rác như tránh mìn. Cho nên, nảy sinh con đường vào lớp thứ 3, cũng lại là con đường ngắn nhất, hoàn toàn không chính thống là leo nhảy cửa sổ. Vô học thì leo vào. Giờ về thì nhảy ra. Cửa sổ thấp tè. Chấn song bị bẻ xiêu vẹo, chừa 1 lỗ ai chui cũng lọt. Chỉ cần ném cặp lên bàn, bám tay vào gờ cửa, rướn người leo lên, chui qua chấn song, nhảy xuống đất, là vào lớp. Ra thì quy trình ngược lại. Cặp để trên bàn, mông đặt trên bàn, chân gác trên gờ cửa, đẩy người 1 cái lọt qua lỗ, chân tiếp đất, quay lại thò tay qua cửa sổ lấy cặp. Nhẹ tênh, hiên ngang, thản nhiên bước ra cổng. Đường thứ 3, đơn giản, dễ dàng, nhanh và tiết kiệm được không biết bao nhiêu là bước chân, lại vui lạ độc đáo, dù không chính thống nhưng trở thành con đường chính. Điều này xem ra cũng hợp với lẽ đời, đường tắt là đường ngắn nhất tới cửa chính!

Cô chủ nhiệm, một phụ nữ xưa, luôn nền nã trong bộ áo dài truyền thống, cổ cao, chít eo, một tháng, 30 ngày, áo dài đứng lớp chưa hề xoay tua trở lại, một lần đứng nơi bậc cửa phòng giáo vụ, nhìn về phía cuối trường, nơi cửa sổ lớp, thấy lũ con gái nhà mình phóng ra lộp độp, không giống thiên thần mà như thiên thạch trong ngày tận thế rơi như mưa xuống trái đất, gây ra 1 cơn sốc nhẹ kèm vài giây đứng hình.

Tuần đó và vài tuần sau nữa, giờ giáo dục công dân, nội dung vốn tập trung xây dựng những con người XHCN, yêu lý tưởng, yêu tổ quốc, yêu đồng bào, thuộc làu 5 điều Bác Hồ dạy, được đổi thành giờ công dung ngôn hạnh. Không khe khắt kiểu "gái thời tiết hạnh làm câu trau mình", nhưng tàm tạm cỡ "mai cốt cách, tuyết tinh thần", nói năng nhỏ nhẹ, đi đứng khoan thai, kiểu "em không dám đi mau, sợ chàng chê hấp tấp, số gian nan không giàu".

Giờ dạy theo giáo án, thấy hình ảnh đứa con gái không khác gì thằng nam, nó chạy mình chạy, nó nói to, mình nói lớn. Bình đẳng mà, nam nữ khác chi nhau. Bài giảng ngoài giáo án, nhận ra được giá trị của phái nữ không phải qua việc phái nam làm được gì mình làm được đó, con gái cũng có những nét độc đáo không khác chi nam. Nhận thức được cốt cách định hình con người. Cá tính không phải là phá tính...

Những bài học không phải đều thấm liền lúc đó. Có những điều mãi, vài hay nhiều năm sau này, mới hiểu, mới ngộ ra.

Cái cửa sổ, song thưa xiêu vẹo, trở về với công dụng ban đầu: đón gió, hứng nắng. Những đứa học trò đã thôi không còn nhảy cửa mà đi. Con đường "tơ lụa" thứ 3, trở thành con đường ký ức, lâu lâu lôi ra nhớ lại một góc kỷ niệm xưa!

15.10.2016

Không Đề

Ngày xưa mình dễ khóc
Khóc khi lòng buồn buồn
Xem bộ phim tình cảm
Nước mắt mình cũng tuôn

Ngày xưa mình hay cười
Nụ cười thật hồn nhiên
Mình yêu nhau cũng dễ
Toan tính chỉ thêm phiền

Đời khi ấy nhẹ tênh
Buồn vui như gió thoảng
Giờ mình không thế nữa
Lòng vương nhiều hoang mang

Nhiều khi mình đã khóc
Mà nước mắt chẳng rơi
Nhiều khi mình đã cười
Mà trống rỗng buồn tênh

Mình cân đong đo đếm
Kể cả với tình yêu
Phải chăng đời thay đổi
Hay là mình đổi thay?

Xuề Xòa và Thói Quen Ngụy Biện

1. Hôm trước xem xong mẫu phóng sự ngắn về bà chủ 1 quán bún ở H., thú thiệt, tôi thấy bình thường, không sục sôi khen chê, tranh luận, bình phẩm... như bạn bè xung quanh. Bởi tôi đã nghe từ những lời bạn tôi kể, đã gặp vài bà chủ như vậy, đây đó dọc mảnh đất hình chữ S.. Và bởi tôi nghĩ việc chấp nhận cách phục vụ “lạ” như vậy là lựa chọn của cá nhân. Có người chọn vì cái họ quan tâm chỉ là món ăn ngon, vị hợp khẩu. Có người chọn vì họ thích không khí quán. Ngược lại, có người không chọn vì với họ một món ngon phải bao gồm cả thái độ dịch vụ lẫn hương vị món ăn... Hoặc có người quan niệm “miếng ăn là miếng tồi tàn” nên không thể chấp nhận chuyện gục đầu ăn, mặc kệ bị chửi!

Cách đây vài hôm bạn gửi tôi một cái link nội dung đại loại là lời biện hộ cho thái độ (và cả nét mặt) dữ dằn, cộc cằn mắng chửi khách (cá nhân tôi nghĩ là thiếu văn hóa) của bà chủ quán. Tôi xem và bật cười vì nhớ đến cô nàng Sally trong phim “Khi Harry gặp Sally”. Nếu nàng Sally này mà ghé quán bún (bỗng nhiên đông khách và nổi tiếng hơn chỉ sau 1 đêm chỉ vì người ta đang cãi nhau qua lại xem những câu mắng chửi, rủa xả khách của bà chủ mang lại tai tiếng hay danh tiếng cho dân minh dân tộc Việt), thì chắc chắn cô nàng sẽ bị đá ra khỏi quán “Get away from here. Go...” chỉ trong vòng chưa đến 1 nốt nhạc.

Chứ gì nữa, nhìn cách cô nàng gọi món salad mà xem: "Bồi, tôi sẽ bắt đầu với món xà lách trộn nhưng tôi không muốn gia vị thông thường. Cho tôi dầu giấm Balsamic nhưng để riêng. Và rồi tới món cá hồi với sốt mù tạt, nhưng sốt để riêng... Tôi chỉ muốn nó theo ý tôi thôi”. Hay một lần khác: “Làm ơn cho tôi xà lách trộn, thêm dầu giấm riêng... và một bánh táo kem lạnh. Nhưng tôi muốn bánh táo hâm nóng và kem lạnh để riêng. Và tôi thích kem dâu hơn là vani, nếu có. Nếu không, thì khỏi kem lạnh, chỉ kem sữa tươi, nhưng phải là kem tươi. Nếu là kem hộp, thì khỏi. Không, chỉ bánh thôi, nhưng không cần hâm”. Căn cứ theo lời giải thích (hay ngụy biện?) của tác giả đường link thì có thể cái cách gọi món “cầu kỳ”, phải “ăn cho đúng ý mình” của nàng Sally nhà ta, chắc hẳn sẽ được xếp vào hành vi khiến chủ quán “kích động vì khách hàng hạch sách” và không đáng thương tiếc nếu có bị chửi hay bị tống cổ ra khỏi quán!

Tôi thấy người Việt chúng ta thường hay cố - tìm vài lý do để - biện hộ cho những hành vi không tốt – lâu thành thói quen, rồi tự huyễn hoặc mình kiểu, đấy là văn hóa riêng, nét độc đáo riêng, rồi xuề xòa cho qua, thậm chí bênh vực những tính xấu ấy.

2. Sáng nay tôi đọc status của một người bạn. Bạn than phiền về cách phục vụ ở khách sạn, gửi thức ăn thì bị ăn mất, gửi đồ thì thất lạc, nhân viên mặc kệ khách hàng phải chật vật khuân vác hành lý. Có một bạn khác, đang làm nhân viên của tour du lịch vào đại loại bảo lỗi cũng là do người Việt mình không gửi tiền bồi dưỡng cho nhân viên (?!), rồi nào là do bạn đặt phòng qua agoda, booking hay deal... , rồi dịch vụ ở ABC là như thế, kiểu “ABC chẳng vội được đâu”.

Tôi đi Campuchia (tôi chọn Campuchia để làm phép so sánh, vì trước giờ chúng ta vẫn luôn xếp Campuchia nằm chiếu dưới, thấp hơn chúng ta nhiều bậc), ở khách sạn cũng bình thường. Hàng ngày tôi vào ra, gặp nhân viên phục vụ giữa hành làng, họ đều ấm áp chào hỏi, đôi khi chỉ là “Hello”, “How are you?”. Thậm chí, với nhân viên cấp thấp, không biết tiếng Anh họ chào tôi bằng tiếng Khmer “Sua so đây” hay “Sốc so bay”. Buổi sáng gặp tôi ở bàn ăn, họ hỏi “Hôm qua cô ngủ có ngon không?” Có hôm tôi đi làm về tay xách nách mang lỉnh kỉnh máy móc, đồ dùng làm việc, mấy bạn nhân viên chẳng cần nhờ đã đến đề nghị mang giúp tôi lên phòng. Chẳng bù cho khách sạn ở nước ta, khách hỏi thông tin hay gửi chìa khóa cũng không thèm ngẩng mặt lên để chào. Có bạn nghe xong bảo “vì nhân viên bên đấy được trả lương để làm như thế”, “vì họ được huấn luyện để làm việc như thế” v.v... Ô, nói thế hóa ra nhân viên ở VN làm việc không công, không được trả lương à, hay nhân viên VN không được huấn luyện để làm đúng nhiệm vụ và trách nhiệm à. Đừng ai bảo với tôi vì lương ở VN thấp nên đừng đòi hỏi thêm hoặc vì nhân viên khách sạn biết chắc tôi sẽ bồi dưỡng khi họ giúp tôi mang đồ lên phòng. Thứ nhất, đó là lời ngụy biện vô căn cứ, làm sao bạn biết mức lương của nhân viên ở đấy là bao nhiêu mà so sánh thấp cao. Thứ nhì, tôi sẽ kể phục vụ liền cho bạn hai câu chuyện khác.

Cũng ở Campuchia. Tôi đi ra ngoài làm việc, xong việc tôi ngoắt đại 1 chiếc Tuktuk về khách sạn. Anh lái xe không biết tiếng Anh, tôi đưa địa chỉ, đưa bản đồ, anh lái xe đi loanh quanh hỏi đường. Tôi thấy nguy cơ đi lạc cao, nên đành bảo “thôi để tôi tìm xe khác đi vậy”. Anh lái xe đầy áy náy, bập bẹ cố nói chữ “sorry” và chắp tay xin lỗi, kiểu như không thể giúp tôi. Vài lần, những người nói cùng thứ tiếng với tôi, trong trường hợp tương tự, đã không ngần ngại tặng cho tôi vài lời mắng.

Tôi vào toilet ở sân bay và lỡ làm rơi vài giọt nước trà xuống sàn nhà, chị lao công ra dấu bảo tôi đừng lo, chị sẽ lau giúp cho. Rồi chỉ tôi chỗ lấy xà bông rửa tay, rút sẵn giúp tôi miếng khăn giấy để lau tay. Tôi sẽ không kể kinh nghiệm tôi đã gặp ở sân bay nước nhà, bởi có lẽ là thừa vì ai cũng biết thái độ của những nhân viên sân bay ở nước ta ra sao.

Vậy đấy. Chúng ta dễ dãi cho qua những hành động thiếu văn hóa, lấy lý do “nhập gia phải tùy tục” chấp nhận những dịch vụ thấp hơn giá trị mà chúng ta xứng đáng được hưởng (trong khi chúng ta có toàn quyền không dùng hay từ chối dịch vụ) là cách chúng ta đã tự hạ thấp phẩm chất của mình, trao cho người khác quyền được đối xử xấu với mình. Thế nên đừng trách, nếu chúng ta đã chọn!

11/10/2016

"Hãy Sống Trọn Từng Giây"

Ngày trước tôi có người bạn nổi tiếng hay quên. Tôi thường hay trêu bạn rằng có gì bí mật cứ nói hết với tôi, và rằng “hãy dành ra 2 quyển sổ. 1 quyển ghi lại toàn bộ những gì cần nhớ, rồi cất vào 1 chỗ. Quyển thứ 2 ghi lại chỗ cất quyển thứ 1. Khi nào cần nhớ lại điều gì thì mở quyển thứ 2 tìm chỗ cất quyển thứ 1, rồi từ quyển thứ 1 tìm cái cần nhớ”. Hôm qua, xem phim Still Alice, bỗng nhiên tôi nhớ đến bạn, nhớ đến chuyện hay quên của bạn. Rồi nghĩ lan man về chuyện nhớ, chuyện quên.

Tôi – tình cờ – đã từng xem 1 vài phim có đề tài nói về bệnh Alzheimer, gần đây nhất là phim “A moment to remember” của Hàn Quốc – một bộ phim khá là cảm động. Tôi để ý thấy một điều, dường như ở hầu hết các bộ phim tôi đã xem, người ta đều tiếp cận theo hướng kể về nỗi đau bị lãng quên của những người thân khi người bệnh mất dần trí nhớ, ít có bộ phim nào diễn tả nỗi đau đớn, nỗi hốt hoảng, hoang mang của người bệnh khi bỗng nhiên phát hiện ra có 1 lỗ hổng nào đó trong trí nhớ của mình, dường như mình dần mất đi / quên đi vài điều gì đó có ý nghĩa và dần dần quên đi cả chính mình.

Still Alice, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn-nhà thần kinh học Lisa Genova, là 1 trong số ít phim không đi theo lối thường, mà tập trung đặc tả những thay đổi về cảm xúc, về tâm trạng đau đớn khi dần mất đi những điều quý giá, về nỗi bất lực của người bệnh khi cuộc sống và ký ức vuột dần khỏi tay mình khi mỗi ngày qua.

Still Alice bắt đầu theo đúng motif thường lệ, phim cũng kể về cuộc sống của nhân vật chính trước khi bị bệnh.

Cho đến sinh nhật lần thứ 50 của mình, Alice Howland (Julianne Moore – Oscar diễn viên chính xuất sắc nhất) có mọi thứ đáng mơ ước trong đời: Giáo sư tiến sĩ ngôn ngữ học tại trường đại học danh giá Columbia, chồng (Alec Baldwin đóng) một nhà nghiên cứu khoa học nổi tiếng, 3 người con đều đã trưởng thành và ít nhiều thành đạt (ờ, ngoại trừ đứa con gái út Lydia (Kristen Stewart thủ vai) bị xem như là “kém thành công nhất” do không chịu đi học đại học mà theo đuổi sự nghiệp đóng kịch). Thế nhưng những thứ khiến người khác phải ghen tị đó nơi Alice Howland không kéo dài lâu. Thoạt đầu, cũng chỉ là một vài chi tiết nhỏ, vài chuyện quên vặt vãnh vốn vẫn thường xảy ra trong đời, như trong lúc đang giảng bài, Alice không thể nhớ được từ “lexicon”. Rồi vài ngày sau đó, bà quên đường về nhà khi chạy bộ buổi sáng, trên tuyến đường quen thuộc – từ trường về nhà. Một cuộc kiểm tra với bác sĩ cho kết quả Alice bị mắc bệnh Alzheimer thể hiếm, và đó là do di truyền. Điều này có vẻ khó mà chấp nhận được với Alice, một giáo sư ngôn ngữ học, một người hiểu thế nào là sức mạnh của ngôn ngữ, cùng sự lưu loát trong cách diễn đạt và dùng từ. Alice đã dùng mọi “mánh lới” để “đấu trí” với trí não, cũng như tìm mọi cách để che giấu căn bệnh mất trí nhớ của mình. Nhưng không gì có thể giữ được lâu, mọi thứ nhanh chóng vượt khỏi sự kiểm soát của bà.

Đến lúc này thì bộ phim chuyển hướng, trái với cách tôi vẫn được xem trong những bộ phim khác, ở đó nhân vật chính luôn nhận được sự chăm sóc, thấu hiểu, chia sẻ của những người xung quanh. Trong phim này, dường như Alice đã rất cô đơn. Tôi cứ tự hỏi, điều đó phải chăng là do bà quá thông minh, quá giỏi giang, quá mạnh mẽ đến đỗi chẳng ai tin bà đang bất lực cố chống chỏi lại với căn bệnh.

Tôi ít nhiều không thích những đứa con của Alice, những con người tuy thành đạt, nhưng ích kỷ. Và đặc biệt, thấy rất ghét ông chồng bà, một người thờ ơ hững hờ khi nghe vợ nói về nỗi sợ hãi của mình.

“Có vài điều không ổn xảy ra với em”

“Em đang nói gì vậy?”

“Em vừa gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh”

“Em vừa gặp bác sĩ chuyên khoa thần kinh à? Vì sao?”

“Họ nói có thể là những dấu hiệu sớm của bệnh Alzheimer”

“Ali. Điều đó chẳng có nghĩa gì cả”

“Nhưng em đã làm tất cả những cái tests. Và em thật sự lo sợ”

“Ali. Điều đó hoàn toàn ngu xuẩn”

“Em đã lạc đường khi đang chạy bộ trong khuôn viên trường. Em không thể nhớ những cuộc hẹn, những từ ngữ”

“Em yêu à, chúng ta ai cũng có khi bỗng nhiên quên vài thứ. Đó là dấu hiệu của tuổi già”

“Không phải kiểu như thế. Cứ như là có điều gì đó rơi mất”

“Nhưng vẫn chưa có kết quả chẩn đoán cuối cùng phải không?

“Vẫn chưa”

“Okay, thế thì, anh nghĩ điều đó thật sự lố bịch. Nó hoàn toàn “bullshit” (cố tình giữ nguyên từ bullshit :) )

Phải ghi nhận Alec Baldwin đã diễn khá tốt hình ảnh ông chồng, người một cách tàn nhẫn từ chối không tin vào việc vợ mình là nạn nhân của căn bệnh thần kinh quái ác, từng chút một mất đi sự kiên nhẫn và không đủ can đảm đối mặt với những khó khăn vất vả đi kèm trong việc chăm sóc người vợ bị bệnh. Balwind đã hoàn toàn thể hiện được hình ảnh 1 ông chồng tuyệt vọng và thất vọng, một mặt cố gắng luôn có mặt bên cạnh vợ mình – người mà ngay cả sự hiện diện của bản thân cũng không còn nhận thức được. Mặt khác lại rất lạnh lùng từ chối chấp nhận những mất mát của vợ do căn bệnh gây ra.

Julianne More trong vai Alice, diễn như không diễn, mọi thay đổi cảm xúc trong phim được bà thể hiện một cách tinh tế qua ánh mắt, hành động hay qua ngữ điệu giọng nói.

Cái khoảnh khắc khi nhân vật Alice hớt hải, mở tung các cửa phòng trong căn hộ quen thuộc, đi tìm nhà vệ sinh để rồi hốt hoảng nhận ra quần mình đã ướt tự bao giờ. Hay cách bà đau đớn nói với chồng: “Em biết, em cảm thấy như thế nào. Và em cũng biết, chuyện đó cảm giác như thế nào. Như thể bộ não của em đang chết đi. Mọi thứ em đã nỗ lực cả đời đang mất đi. Tất cả - đều biến mất...” và với con gái: “Mẹ đã luôn khẳng định mình bằng sự hiểu biết, thông tuệ ngôn ngữ, nói năng lưu loát, sắc sảo nhưng giờ, thỉnh thoảng, những từ ngữ cứ treo lơ lững trước mặt mẹ, mẹ nhìn thấy chúng nhưng mẹ không thể nào nắm bắt được chúng. Mẹ không còn biết mẹ là ai và mẹ cũng không biết tiếp đến mẹ sẽ mất thêm điều gì”... Julianne Moore đã thành công trong việc lấy nước mắt của người xem.

Có nhiều chi tiết trong phim khiến tôi ngưỡng mộ nhân vật Alice. Như cách bà dũng cảm đối mặt và chuẩn bị những bước kế tiếp cho mình. Alice đã lưu lại một lời nhắn cho chính mình trong chiếc laptop, ghi hướng dẫn tự sát. “Chào Alice, tôi là bạn, và tôi có vài điều quan trọng muốn nói với bạn. Bạn đã tới đúng thời điểm. Thời điểm mà bạn không thể trả lời những câu hỏi ở đây. Và đây là bước kế tiếp hợp lý...”. Hay như cách bà làm chủ bài phát biểu. Tôi nói “làm chủ bài phát biểu” bởi cho dù mất trí nhớ, bà vẫn viết những câu văn không những gãy gọn mà còn lay động lòng người, và qua cách bà tô màu đánh dấu những dòng mình vừa nói, nó khiến tôi có cảm giác cho dù mất trí nhớ bà vẫn luôn là một người thông thái!

5/10/2016