1. 英歌舞 (Anh Ca Vũ) là gì?
Anh Ca Vũ hoặc Múa Anh Ca, chứ không phải Múa Anh Ca Vũ (đã múa rồi thì không có vũ) :)
Anh Ca vũ (hay gọi cách khác là Múa Anh Ca) là một loại hình nghệ thuật dân gian tổng hợp, kết hợp giữa võ thuật, kịch nghệ và múa của người Triều Châu (vùng Triều Tiên, Quảng Đông, Trung Quốc). Đây được xem là biểu tượng cho tinh thần quật cường và sức mạnh của người dân vùng duyên hải Nam Trung Hoa.
Năm 2006, môn nghệ thuật này chính thức được Trung Quốc công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
2. Lịch sử hình thành: Từ tích xưa đến đời thực
Anh Ca vũ có bề dày lịch sử hơn 300 năm, bắt nguồn từ cuối thời Minh - đầu thời Thanh. Lấy cảm hứng từ Thủy Hử: Nội dung điệu múa tái hiện lại điển tích các anh hùng Lương Sơn Bạc (đứng đầu là Tống Giang) cải trang thành đoàn múa nhạc để đánh úp phủ Đại Danh, giải cứu nghĩa quân.
Anh Ca vũ là sự giao thoa nghệ thuật, bởi nó không thuần túy là múa, mà là sự chắt lọc từ võ thuật: Các thế đánh của Nam quyền (võ thuật miền Nam Trung Hoa). Từ nghi lễ tâm linh: Gốc rễ từ các điệu múa Nuo (Na hý) cổ xưa dùng để xua đuổi tà ma và dịch bệnh. Và từ sân khấu: Cách hóa trang và biểu cảm gương mặt ảnh hưởng đậm nét từ Kinh kịch và Triều kịch.
3. Đặc điểm trình diễn đặc sắc
Một buổi biểu diễn Anh Ca thường là một cuộc diễu hành quy mô lớn.
* Đội hình và Nhân vật:
- Số lượng: Thường là bội số của 2 (như 36, 72 hoặc 108 người), đại diện cho các vị anh hùng Lương Sơn.
- Nhân vật tiêu biểu: Đi đầu thường là Tống Giang (người chỉ huy), theo sau là các nhân vật dễ nhận diện như Lâm Xung, Võ Tòng, Lỗ Trí Thâm hay Lý Quỳ.
* Đạo cụ và Âm thanh
- Anh ca côn: Mỗi vũ công cầm hai khúc gậy gỗ ngắn. Khi múa, họ gõ gậy vào nhau theo nhịp $1/2$ hoặc $3/4$, tạo ra tiếng "cạch cạch" đanh thép, giòn giã.
- Nhạc cụ: Tiếng trống cái dồn dập, tiếng cồng và tiếng la hét vang trời tạo nên một không gian vô cùng hào hùng.
* Hóa trang
Mỗi vũ công được vẽ mặt nạ (vẽ trực tiếp lên mặt) với các màu sắc tượng trưng: đỏ (trung thành), đen (thẳng thắn), trắng (gian trá)... giúp khán giả nhận diện tính cách nhân vật ngay lập tức.
4. Ý nghĩa
Anh Ca vũ mang trong mình "linh hồn" của cộng đồng người Triều Châu:
- Trừ tà và Cầu may: Được biểu diễn vào Tết Nguyên Đán hoặc lễ hội đền chùa để quét sạch cái xấu, cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa.
- Tôn vinh Chính nghĩa: Tái hiện lại tinh thần "trừ bạo an dân" của các anh hùng xưa, giáo dục lòng dũng cảm cho thế hệ trẻ.
- Gắn kết cộng đồng: Điệu múa đòi hỏi sự phối hợp cực kỳ ăn ý. Một người sai nhịp có thể làm hỏng cả đội hình, vì vậy nó đề cao tinh thần đoàn kết tuyệt đối.
Hiện nay, Anh Ca không còn bó hẹp trong các ngôi làng cổ. Nó đã trở thành một hiện tượng văn hóa toàn cầu. Các đội múa trẻ gần đây còn kết hợp thêm các động tác dứt khoát như vũ đạo đường phố trên nền nhạc mạnh, khiến nó được ví như "Vũ điệu Samba của phương Đông".
(Ảnh chụp được hôm đi xem lễ Nguyên Tiêu)
