Showing posts with label Phim - Nhac - Sach. Show all posts
Showing posts with label Phim - Nhac - Sach. Show all posts

Wednesday, March 4, 2026

HUNGER (Phim Thái Lan - 2023)

Tôi chọn xem phim Hunger (2023 - Thái Lan) một cách tình cờ. Chẳng là trong lúc tôi đang lướt Netflix tìm phim để xem thì thấy poster có hình của cô diễn viên chính mà tôi khá ấn tượng trong phim The Bad Genius nên quyết định click xem. Phim Thái Lan vốn cũng không phải gu tôi, lần gần nhất, tôi coi phim Thái là bộ Gia tài của Ngoại, hơi chán, nên đến phim này tôi cũng không mong đợi nhiều lắm.

Hunger xoay quanh Aoy, một cô gái trẻ làm việc tại quán mì bình dân của gia đình. Cuộc sống buồn tẻ, không lối ra của cô - sáng uể oải đứng bếp, trưa chiều vừa chuẩn bị nguyên liệu cho ngày hôm sau, vừa đấu khẩu với bạn bè - những thanh niên trẻ tuổi, đang vật lộn với cuộc mưu sinh -  rẽ ngoặt khi cô nhận lời gia nhập đội bếp Hunger cao cấp chuyên phục vụ giới siêu giàu và quyền lực, do bếp trưởng nổi tiếng Paul dẫn dắt, 

Rời khỏi căn bếp ám khói, nấu ăn trong cái nóng hầm hập, mồ hôi nhễ nhại, bước vào một không gian sang trọng, hào nhoáng... nơi con người cũng giống như nguyên liệu nấu ăn, sai sót là bị vứt bỏ không thương tiếc, Aoy đã "gột rửa" bản thân - cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng - dần. Từ một người nấu ăn theo công thức gia truyền, không cầu kỳ nhưng chứa đựng cảm xúc và kết nối giữa người với người, nhìn thực khách húp mì sồn sột, nhin khách quen quay lại là đủ vui.. thành một đầu bếp lạnh lùng, vô cảm, làm món ăn cầu kỳ để thể hiện đẳng cấp, quyền lực, cái tôi của người nấu và thực khách hơn là để thưởng thức cái ngon của món ăn. Như Bếp phó Dang nói: "Bọn nó chẳng biết thức ăn ngon là gì. Chúng chỉ thuê bếp trưởng Paul để khoe khoang".

Hoặc Ton khi tâm sự với Aoy "Đôi khi, anh tự hỏi. Đồ ăn của bếp trưởng có thực sự quan trọng với thực khách không?". 

Cái “đói” trong Hunger không phải đói ăn, mà là đói sự công nhận, đói quyền lực, đói được đứng trên người khác. Như bếp trưởng Paul thừa nhận "Tôi muốn làm một đầu bếp mà người giàu sẽ quỳ gối cầu xin để nấu cho họ ăn. Tôi sẽ khiến họ thèm khát tôi"

Mặc dù có bếp, bếp trưởng và những thứ liên quan đến ẩm thực, nhưng Hunger không phải phim nói về ẩm thực. Ẩm thực trong Hunger thật ra chỉ là cái cớ. Những bữa tiệc do đội bếp Hunger và bếp trưởng Paul nấu không phải để thưởng thức mà để phô trương quyền lực và đẳng cấp. Giới thượng lưu trong phim ăn uống không vì ngon, mà để khẳng định vị thế. 

Tôi chỉ xếp Hunger ở mức trung bình, bởi nó rất rập khuôn, kiểu để nấu được món ăn ngon thì phải có cảnh nhân vật vất vả vật lộn với nồi niêu xoong chảo, phải bị phỏng, phải không ngủ để làm cho bằng được. Và nó cũng rất Thái, mọi thứ đều nói quá lên, kiểu diễn tả món ăn ngon thì thực khách phải nguồm ngoàm, mép phải dính đầy thức ăn, tay phải vét dĩa cho rồn rột, án mạng phải có máu phun đầy tường... 

Diễn viên chính vẫn chưa thoát khỏi diễn cảm của The Bad Genius.

The Hunger có vài câu thoại hay, ghi lại 1 câu trong số đó (không post hết vì bài đã dài)

Mỗi người chúng ta đều có một món ăn khiến ta cảm thấy như được trở về nhà. Càng lớn tuổi, bạn càng bươn chải mưu sinh, bạn thấy cô đơn. Khi bạn về nhà và ăn món đó, bạn cảm thấy an toàn, và bạn nhận ra có người vẫn thương yêu bạn, họ sẽ luôn yêu bạn, và bạn cũng yêu họ.



Sunday, December 14, 2025

THE CHAMPAGNE PROBLEMS

Không biết có phải đạo diễn bộ phim chơi chữ tình huống hay không khi đặt tên phim là The Champagne Problems với nội dung vừa liên quan đến rượu sâm-panh, lại vừa phản ánh đúng ý nghĩa của cụm từ này. Theo từ điển Oxford, champagne problems dùng để chỉ những vấn đề tưởng chừng lớn lao với người trong cuộc, nhưng thực chất khá nhỏ nhặt nếu so với những khó khăn khác trong cuộc sống. Đó thường là những rắc rối mang tính cá nhân, xuất phát từ một cuộc sống dư dả, sung túc – nơi mà dường như chẳng có gì để phàn nàn.

The Champagne Problems tuy được phát trên kênh Netflix nhưng lại đậm chất Hallmark một câu chuyện tình lãng mạn, tiết tấu nhẹ nhàng, không khí lễ hội và đặc biệt happy ending.

Bộ phim The Champagne Problems kể về Sydney Price, một nhân viên cấp cao của một tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực mua lại và sáp nhập (M&A) có trụ sở tại New York. Sydney được cử đến Pháp để mua lại vườn nho lâi đời Chateau Cassell - của Hugo Casse - đang gặp khó khăn trong kinh doanh và trên đà phá sản. Trong một buổi tối dạo nhà sách ở Paris, Sydney tình cờ gặp và trúng ngay "coupe de foudre" với Henri, người - hoá ra lại là - con trai duy nhất, và là người thừa kế vườn nho Chateau Cassell. Đến đây có lẽ ai cũng sẽ dễ dàng đoán được nội dung tiếp theo và kết thúc phim ra sao. The Champagne Problems đúng chuẩn 1 bộ phim rom-com điển hình, có hiểu lầm nho nhỏ, có giận hờn nho nhỏ, nhưng kết thúc luôn là ai nấy đều đạt được hạnh phúc của riêng mình.

Tuy là một bộ phim thuần giải trí, nhưng The Champagne Problems đã khéo léo lồng ghép những nét đặc trưng riêng của mùa Giáng Sinh ở Paris, với những con đường lấp lánh ánh đèn màu, với khu chợ lễ hội truyền thống, với tháp Eiffel tráng lệ buổi tối lên đèn, với món bánh crepe đặc trưng "không thể rời Paris nếu chưa thưởng thức"...

Các nhân vật phụ cũng được xây dựng thú vị và chăm chút. Một Brigitte Laurent mang vẻ cao ngạo, lạnh lùng, quí-s-tộc rất Pháp. Một Otto Moller, nhìn dáng vẻ cứng ngắt, lập dị và lù lù như một cỗ xe tăng nhùn 1 cái là nhận ra ngay một người Đức không thể nào lầm được. Hay một người Mỹ, Roberto Salaza, phóng khoáng, tưởng chừng như rất hời hợt, kiểu trong 1 tình huống đầy nghiêm túc, lại khiến người xem phải cười khi không một chút nào nghiêm túc "Xin được chia sẻ thành thật... Tôi chưa từng làm việc một ngày nào trong đời. Ba tôi có khối tài sản 30 tỷ đô...Tôi đến đây vì lo rằng nếu ai đó mua công ty của ông thì chất lượng rượu sẽ sụt giảm, tiệc của tôi cũng mất vui", ấy thế lại khiến ông chủ vườn nho ngạc nhiên, thán phục khi gọi vanh vách loại rượu và năm sản xuất chỉ sau 1 lần nhắm mắt ngửi rượu. Mà lý do cũng thật đơn giản "Tôi uống sâm panh, tôi mở tiệc, gì tôi chẳng biết, nghề của tôi mà".

Bẻn cạnh đó, phim cũng giới thiệu cho người xem ý nghĩa và nguồn gốc ra đời của rượu sâm-panh, cách thức để làm ra 1 mẻ rượu ngon...

The Champagne Problems là một bộ phim kén người xem theo kiểu nó sẽ không phù hợp với những ai đi tìm diễn viên nổi tiếng, đi tìm kỹ xảo phức tạp, đi tìm những pha hành động nghẹt thở, đi tìm những bài học đạo đức... Bởi The Champagne Problems không có những thứ đó, không có gì cả ngoại trừ việc có thể vừa xem vừa nhâm nhi bánh quy Kinh Đô. Hay có thể thoải mái vừa xem vừa nằm ườn trên giường đắp mặt nạ thư giãn sau 1 tuần làm việc dài.

Một vài câu thoại hay trong phim

Tình yêu như bài kiểm tra mà ta không ôn bài trước vậy. Chỉ biết tùy cơ ứng biến. Và mong điều tốt nhất. Mong đươc điểm cao nhờ cả lớp đều tệ.

Trong tiếng Pháp, bọn tôi không nói "Anh nhớ em". Mà nói: "Tu me manques"... Nghĩa là: "Trong anh thiếu vắng em"

"Les chemins les plus difficiles mènent aux plus belle destinations" Những con đường chông gai nhất sẽ dẫn tới những đích đến đẹp đẽ nhất




Saturday, June 25, 2022

Em và Trịnh: Hư Cấu, Tội Tình Gì!

Cách đây không lâu, tôi cùng mấy em nhân viên đi Đà Lạt chơi. Một buổi tối, để đổi gió, bọn nhỏ rủ đi uống cà phê nghe nhạc xưa và kêu tôi chọn quán. Nhạc xưa có nhiều nhạc sĩ nổi tiếng, có người biết nhạc sĩ này, có người thích nghe nhạc sĩ kia, nhưng Trịnh Công Sơn thì chắc ai cũng biết, trong đầu tôi nghĩ thế, nên gợi ý: "Vậy đi nghe nhạc Trịnh nhé!". Mấy đứa nhỏ 8x đời cuối - 9x đời đầu nhìn tôi hoang mang: "Nhạc Trịnh là nhạc gì chị?". Tôi có hơi loạng choạng: "Hả? Tụi bây không biết nhạc Trịnh hả?". "Dạ không" cả đám đồng thanh. "Nhạc Trịnh là nhạc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Đừng nói mấy đứa không biết Trịnh Công Sơn là ai luôn nhen. Biết nhạc sĩ Trịnh Công Sơn không?". Đứa lắc đầu thật mạnh "dạ không". Đứa lắc đầu nhè nhẹ "em có nghe nói mà em chưa từng nghe nhạc". 

Tôi kể dông dài như thế là vì đang có (2) bộ phim (liên quan) về nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với nhiều nhận định trái chiều. Việc tồn tại hai luồng ý kiến - khen hay, chê dở - đối với bộ phim lấy hình mẫu một nhân vật có thật nào đó là điều dễ hiểu. Những khán giả đã từng trải qua giai đoạn mà nhân vật sống hoặc biết về nhân vật, ít nhiều trong vô thức sẽ tìm kiếm những điều mình đã biết, đã nghe, rồi đánh giá chi tiết này đúng, chi tiết kia sai… Thái độ đón nhận bộ phim của họ sẽ có phần khắt khe, soi mói. Trong khi đó, những khán giả chưa từng biết nhân vật (như những em nhân viên của tôi không biết Trịnh Công Sơn là ai) sẽ có khuynh hướng đón nhận bộ phim một cách dễ dàng và cởi mở hơn, bởi lẽ họ không có dữ liệu để đối chiếu. Mọi sự việc, câu chuyện, hình ảnh trong phim được nhóm khán giả này xem như là một nguồn cung cấp thông tin, giúp họ hiểu /biết về nhân vật (mà đôi khi những thông tin này là sai bét, không đúng sự thật). 

Theo những gì tôi biết thì không có một đạo luật hay quy định nào bắt buộc nhân vật (sự kiện) trong phim phải giống nhân vật (sự kiện) có thật ngoài đời 100% (cho dù người này còn sống hay đã chết). Tuy nhiên, có vài tiêu chuẩn bất thành văn trong quá trình xây dựng hình ảnh và kịch bản của phim. 

Đối với một bộ phim, gắn nhãn “Dựa trên câu chuyện có thật” thì nhân vật, cốt truyện và phần lớn các cảnh được kể trong phim chủ yếu dựa trên các sự kiện có thật ngoài đời. Nhưng nó khác với các bộ phim tài liệu ở chỗ, những nhà làm phim có thể cấu trúc lại câu chuyện cho nó kịch tính thêm, hấp dẫn hơn. Hình mẫu của loại phim này là “Danh sách Schindler”, “127 giờ” và “Apollo 13”. Các nhà biên kịch đã bám sát từng câu thoại, thứ tự các sự kiện, kể cả các nhân vật và các sự kiện có liên quan đều được tôn trọng trong kịch bản phim.

Ngược lại, một bộ phim có mác “Lấy cảm hứng từ một câu chuyện có thật” cho phép nhà biên kịch có nhiều tự do sáng tạo hơn. Họ có thể lấy một chi tiết có thật, rồi lắp vào các tuyến nhân vật, các sự kiện hư cấu để cho ra một bộ phim mang tính điện ảnh. Hoặc nhà biên kịch có thể tạo ra 1 nhân vật hư cấu dựa trên những câu nói, hành động của hình mẫu. Bộ phim “Mưu cầu hạnh phúc” là ví dụ điển hình của loại phim này. Nhà làm phim đã dựa vào câu chuyện thật, của nhân vật chính có thật làm trung tâm, rồi xây dựng các nhân vật phụ hư cấu khác làm nền để làm nổi bật những biến cố cuộc đời của nhân vật chính và làm cho câu chuyện thêm phần kịch tính.

Bên cạnh loại phim “dựa trên câu chuyện có thật”, còn có phim “dựa trên sự kiện có thật”. Titanic là một đại diện hoàn hảo nhất cho thể loại này. Về cơ bản phim sẽ dựa vào một sự kiện lịch sử, rồi nhà biên kịch sẽ dựng lên một câu chuyện hư cấu từ đó. Các nhân vật trong phim có thể là nhân vật hư cấu, cũng có thể là một vài cái tên có thật để bộ phim có vẻ thật hơn.

Ngoài ba thể loại trên, còn có một thể loại khác gọi là “cảm hứng từ sự kiện có thật”, mà thật ra mọi chi tiết trong phim đều là hư cấu. Ví dụ bộ phim Top Gun, ngoại trừ chi tiết có thật là có 1 trường dạy bay tên Navy Fighter Weapons School –thường biết đến với cái tên TOPGUN - trước đây có trụ sở tại Trạm Hàng không Hải quân Miramar ở San Diego, còn thì mọi thứ trong phim, bao gồm nhân vật phi công siêu đẳng Maverick, những sự kiện bắn giết, yêu đương diễn ra trong phim đều xạo hết!

Quay trở lại câu chuyện của phim “Em và Trịnh”, các nhà biên kịch hay đạo diễn có toàn quyền mang đi bán những chuyện tình ba xu hay diễm lệ, biến một người nhạc sĩ đạo mạo thành một anh khờ hay một gã “trap boy” lừa tình, rồi tuyên bố lếu láo "Phim không giống Trịnh Công Sơn là hiển nhiên", thì hiển nhiên khán giả cũng có toàn quyền quay lưng với bộ phim hoặc đăng đàn chê “phim ẹ như hạch”. Hoặc như cô Khánh Ly, rất nhẹ nhàng “Tôi đã có một Trịnh Công Sơn thật ngoài đời, vậy cần gì phải xem thêm một hình tượng hư cấu”.

Nói như thế, không có nghĩa là biên kịch hay đạo diễn muốn đắp một cái khuôn mang hình tượng nhân vật, biến tốt thành xấu, đặt vào miệng nhân vật của mình những câu thoại ra sao cũng được. Chuyện này thì không đùa được đâu, luật pháp sẽ nhảy vào xử anh ra trò!

Mỗi người đều có quyền bảo vệ danh tiếng, nhân phẩm cá nhân của mình. Danh dự, nhân phẩm, uy tín là những yếu tố nhân thân phi tài sản gắn liền với mỗi cá nhân, thể hiện phẩm chất, đạo đức và giá trị của mỗi cá nhân. Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Ai cũng có quyền chống khai thác tên tuổi hoặc hình ảnh của mình cho mục đích lợi nhuận thương mại khi không được sự đồng ý. Ở nước ngoài, người bị xúc phạm có thể khởi kiện dưới 3 tội danh: (1) Phỉ báng; (2) (Xâm phạm) Quyền Riêng tư; và (3) (Vi phạm) Quyền Công khai. Ở Việt Nam, không phân định rành mạch 3 tội danh, mà gom thành quyền bất khả xâm phạm về danh dự và nhân phẩm.

Không thể vịn vào tính chất “hư cấu” của phim để giả đò lấp liếm. Nếu nhân vật hư cấu được xây dựng dựa trên một cá nhân ngoài đời thực một cách sơ sài và công chúng cũng không thể xác định cá nhân ngoài đời thực từ những bối cảnh mà nhân vật hư cấu được miêu tả trong phim, thì không sao (bởi khi ấy có biết nhân vật chính là ai đâu mà nói). Thế nhưng, giả dụ, nếu anh làm phim về một góa phụ của một cựu tổng thống Mỹ bị ám sát ở Dallas, và nhân vật góa phụ này sau đó kết hôn với một ông trùm vận tải biển người Hy Lạp. Cho dù anh đã dán nhãn bộ phim là tác phẩm hư cấu và đặt tên hư cấu cho các nhân vật, nhưng khán giả vẫn dễ dàng nhận ra rằng anh nói về Jackie Kennedy. Khi đó, nếu anh bôi nhọ bà ta hoặc xâm phạm quyền cá nhân của bà ta, bà ta có thể có lý do chính đáng để kiện anh ra tòa (cho đến khi bà ta lìa đời). Anh phải chịu trách nhiệm về việc phỉ báng một cá nhân ngay cả khi anh không hề nêu tên bà ta.

Đã có vài vụ kiện liên quan đến tội phỉ báng, tội vi phạm quyền riêng tư đối với một vài bộ phim của Hollywood. Như vụ kiện của nhân vật môi giới Nicky “Rugrat” Koskoff, do nam diễn viên P.J. Byrne thủ vai, trong phim Sói Già Phố Wall. Anh này cho rằng các nhà làm phim đã biến anh ta thành "một tên tội phạm sử dụng ma túy và ăn chơi với gái mại dâm" trong mắt khán giả. Hay một anh lính đã kiện các nhà làm phim Behind Enemy Lines (Phía sau chiến tuyến) ra tòa án bang Texas vì những hình ảnh xấu xí, thiếu suy nghĩ của anh lính trong phim do Owen Wilson thủ vai đã làm tổn hại đến hình ảnh thật của anh ta ngoài đời. Hoặc người thân của thủy thủ đoàn trong bộ phim The Perfect Storm (Siêu bão kinh hoàng) đã kiện hãng phim vì đã làm xấu đi hình ảnh người thân đã mất của họ. Hiệp hội Dược Phẩm Mỹ cũng đã từng kiện NBC Universal vì đã làm tổn hại đến uy tín của các hãng dược trong bộ phim American Gangster. Samantha Barbash - nhân vật truyền cảm hứng cho màn trình diễn của Jennifer Lopez trong phim Hustlers - đã đe dọa kiện nhà phân phối STX, vì cho rằng bộ phim đã vi phạm quyền riêng tư và quyền công khai của cô.

Nói về luật. 

Hiến pháp Việt Nam quy định mọi người có quyền bất khả xâm phạm về danh dự và nhân phẩm. Quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín là một quyền hiến định. Khoản 1 Điều 20 Luật hiến pháp 2013, quy định: "Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về danh dự và nhân phẩm; không bị bất kỳ hình thức đối xử nào khác xúc phạm danh dự, nhân phẩm". Quyền này được cụ thể tại Điều 34 Bộ luật Dân sự năm 2015 như sau:

1. Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

2. Cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình.

3. Thông tin ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng nào thì phải được gỡ bỏ, cải chính bằng chính phương tiện thông tin đại chúng đó. Nếu thông tin này được cơ quan, tổ chức, cá nhân cất giữ thì phải được hủy bỏ.

5. Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.

(Điều 4, không liên quan nên tôi không trích)

Viết đến đây thì qua nay thấy tưng bừng vụ cô Khánh Ly liên quan đến những gì diễn ra trong bộ phim. Có người hỏi cô Khánh Ly kiện được không? Được. Nhưng không đáng. Lý do. Đọc giùm Điều 155 bộ luật hình sự về "Tội làm nhục người khác" thì rõ. Tôi làm biếng trích!



Friday, December 31, 2021

Một Năm Nhìn Lại

Thấy anh bạn và cô bạn cuối năm lập danh sách những quyển sách đã đọc trong năm. Thấy cũng hay hay. Tui hầu như không tổng kết mình đã đọc, đã xem những gì, vì cũng không chú ý lắm. Hễ rảnh thì kiếm sách đọc hoặc tìm phim xem. Năm nay thử ghi xuống đã đọc và xem những gì. Cũng coi như là ghi chú, để mai mốt cần tham khảo :)

Đây là list SÁCH

1. Cô gái Brooklyn

2. Ngày mai

3. Giây phút này

4. Cuộc gọi từ thiên thần

5. Bởi vì yêu

6. Central Park

7. Cô gái trong trang sách

8. Hẹn em ngày đó

9. Nếu đời em vắng anh

10. Bảy năm sau

11. Rồi sau đó

12. Trở lại tìm nhau

13. Ngày xưa có một chuyện tình

14. Hồi ức của một Geisha (Đọc lại)

15. Bánh mì cô đơn

16. Đồi gió hú (Đọc lại)

17. The Wedding

18. Hãy chăm sóc Mẹ

19. Bức thư tình cuối

20. Người tị nạn

21. Vợ người du hành thời gian

22. Cô gái đan mạch

23. Những Lá Thư Ngày Thứ Tư

24. Ghost in love

25. Chiếc vòng thạch lựu

26. Bông hồng vàng và bình minh xanh (đọc lại)

27. Virgin River (và series 4 quyển của tác giả Robyn Carr này ;)

28. Những chiếc cầu quận Madison (đọc lại)

29. The Wish

30. Người đua diều

31. Hoots

32. Cho tôi xin một vé về tuổi thơ

33. Macbeth

34. Thứ nữ công lược truyện

35.  Truyện xảy đến trong đêm

(Còn mấy quyển ngôn tình linh tinh không để vào đây)


Còn đây là list PHIM

1. Minari

2. Raya và rồng thần cuối cùng

3. The unforgiveable

4. The Virgin River

5. The power of the dog

6. Tick tick boom

7. Don’t look up

8. No time to die

9. The king affections

10. Blue Jay

11. Entrapment

12. The Queen Gambit

13. Enola Holmes

14. Holidate

15. The last letter from your lover

16. Downton Abbey

17. A castle for Christmas

18. Lovehard

19. Silver Skates

20. What’s your number

21. Dangerous beauty

22. The Guernsey litterary & Pototato Peel Pie Society

23. Passing

24. The King

25. Red Notice

26. Squid game

27. The forgotten battle

28. Hellbound

29. Back to the outback

30. The knight before christmas

31. Last christmas

32. Holiday in the wild

33. Stuck together

34. The cook of Castamar

35. The road to red restaurant list

36. Where calls the heart

37. Shangchi

38. Dune

39. Thâm Cung Sâu Từng Bước

40. The father

41. A simple life

42. Hồi ức Geisha

43. Downsizing

44. The half of it

45. Our souls at night

(Cũng như truyện, có mấy bộ phim linh tinh không nhớ lắm)


Tuesday, June 29, 2021

Chiết Tự (1)



Chữ “Nhẫn” là một kỹ xảo, lưỡi dao (刀) treo trên tim (心). Lui một tấc không thành Nhẫn, tiến một tấc chẳng thành Nhân.... Thực ra “Nhẫn” không khó, bất quá cũng chỉ là nhịn mà thôi, nhưng mấu chốt ở đây là: cái “ngưỡng” rất khó nắm bắt. (Trường An Loạn - Hàn Hàn)

Tuesday, May 25, 2021

Ngô Thụy Miên và Những Bản Tình Ca

Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên sinh năm 1948 tại Hải Phòng. Khi được 6 tuổi, cả gia đình Ngô Thụy Miên chuyển vào Sài Gòn định cư. Hiệu sách Thanh Bình của người cha, đã khơi dậy và nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật đối với Ngô Thụy Miên. Sau một thời gian theo học nhạc với nhạc sĩ Đỗ Thế Phiệt và nhạc sĩ Hùng Lân, chàng trai Ngô Quang Bình dùng bút danh Đông Quân để tập tành sáng tác. Sau một thời gian, bút danh Đông Quân được đổi thành bút danh Ngô Thụy Miên.

Cơ duyên nào để Ngô Thụy Miên viết tình ca? Đó là bóng hồng Đoàn Thanh Vân, mà Ngô Thụy Miên hạnh ngộ ở Trường Âm nhạc Sài Gòn. Người đẹp Đoàn Thanh Vân là con gái của tài tử Đoàn Thanh Mậu nổi tiếng bậc nhất Sài Gòn thập niên 1960. Hình ảnh Đoàn Thanh Vân đã khiến trái tim Ngô Thụy Miên rung động, và chàng trai 17 tuổi đã viết ca khúc đầu tay “Chiều nay không có em” thay cho lời tỏ tình: “Không có em đời mình, sao vắng vui/ Cuộc tình như lá khô mộng mơ cơn mê chiều/ Không có em đôi mắt buồn nào đợi chờ/ Xin cho nhau lời vỗ về, sao đành quên đi ngày tháng đó”.

Bắt đầu hẹn hò với Đoàn Thanh Vân, Ngô Thụy Miên viết tiếp ca khúc “Mùa thu cho em” rạo rực: “Nắng úa dệt mi em/ Và mây xanh thay tóc rối/ Nhạt môi môi em thơm nồng/ Tình yêu vương vương má hồng/ Sẽ hát bài cho em, và ru em yên giấc tối/ Ngày mai khi mưa ngang lưng đồi/ Chờ em, anh nghe mùa thu tới”.

Ngô Thụy Miên rất hâm mộ dòng nhạc tiền chiến, nên những ca khúc khởi nghiệp của Ngô Thụy Miên có màu sắc tương đối giống lớp nhạc sĩ tiền bối. Tuy nhiên, sau một loạt ca khúc phổ thơ Nguyên Sa như “Áo lụa Hà Đông”, “Paris có gì lạ không em” hoặc “Tuổi mười ba” thì Ngô Thụy Miên định hình phong cách riêng.

Nếu như việc phổ nhạc cho thơ Nguyên Sa là mối duyên thơ – nhạc, thì cuộc tình với Đoàn Thanh Vân là mối duyên đời -nhạc của Ngô Thụy Miên. Những xao xuyến lứa đôi đã làm thăng hoa âm nhạc Ngô Thụy Miên, mà ca khúc “Mắt biếc” ông viết tặng người yêu được đón nhận nồng nhiệt ngay từ khi ra đời. Đầu thập niên 70 của thế kỷ trước, Ngô Thụy Miên trở thành một hiện tượng được giới trẻ đô thị hâm mộ, và cũng nhận được không ít lời khen tặng của các nhạc sĩ đàn anh như Phạm Duy, Hoàng Thi Thơ, Anh Bằng…

Năm 1973, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên và Đoàn Thanh Vân đính hôn. Đám cưới của họ dự định sẽ tổ chức sau khi Đoàn Thanh Vân tốt nghiệp đại học. Thế nhưng, sự kiện 30/4/1975 đã thay đổi nhiều điều. Đoàn Thanh Vân theo cha mẹ di cư sang Mỹ, mà không kịp nói lời giã biệt vị hôn thê. Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên thổ lộ: “Một sáng tác mà tôi rất yêu quí, có mang một chút hình ảnh thời sự, đó là bài “Em còn nhớ mùa xuân”. Đó là tình khúc duy nhất tôi đã viết ở Sài Gòn sau tháng 4/1975 trong nỗi nhớ một người bạn gái đã ra đi, và giữa những biến chuyển xẩy ra quanh mình trong những ngày tháng đó. Bản nhạc nhắc đến những kỷ niệm đẹp của chúng tôi trong bối cảnh của một thời thơ mộng”.

Ca khúc “Em còn nhớ mùa xuân” được nhiều ca sĩ trình diễn ở hải ngoại, rồi sau đó lại tiếp tục chinh phục người yêu nhạc trong nước: “Những thành phố em sẽ đi qua/ Đây Paris, đây Luân Đôn, đây Vienne/ Nhưng có đâu bằng Sàigòn hôm qua/ Nhưng có đâu bằng Sài Gòn mai sau/ Em có mơ ngày hát câu hồi hương”.

Khi chắc chắn người yêu đã không thể “hát câu hồi hương” như mình hy vọng, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên đã vượt đại dương để đi tìm người phụ nữ đã cùng mình ước thề. Ở nước Mỹ mênh mông, họ cũng đã tìm được nhau. Năm 1979, Ngô Thụy Miên và Đoàn Thanh Vân tổ chức lễ cưới tại bang California. Trùng phùng hạnh phúc sau cách biệt bẽ bàng, Ngô Thụy Miên đã viết ca khúc “Em về mùa thu” đánh dấu ngày nên duyên chồng vợ: “Ô hay mùa thu lại về cho mình giăng hẹn hò/ Gọi tên nhau khi chiều đến/ Mây thu vấn vương đan ngập lối đi/ Ái ân theo hồn vút cao/ Vết mơ tình xõa tay mềm”.

Chuỗi ngày hòa nhập nơi đất khách cũng đầy gian nan. Ngô Thụy Miên không muốn dính líu vào các hoạt động biểu diễn trên sân khấu, nên chọn cách đi làm công nhân như một người Việt bình thường mưu sinh xứ người. Vợ chồng Ngô Thụy Miên dọn đến thành phố Olympia của bang Wasington để sinh sống với không ít muộn phiền và lo toan. Tình yêu và âm nhạc đã níu giữ họ giữa nhiều xáo trộn bủa vây, mà ca khúc “Bản tình ca cho em” là ví dụ tiêu biểu: “Anh hát cho em bài tình ca thiết tha/ Anh hát cho em dù lòng nghe xót xa/ Một lần gặp gỡ đã là bao thương nhớ/ Thương dáng em cười nhớ nụ mắt bờ môi…/Anh chúc cho em đời yên vui đắm say/ Anh chúc cho em dù lòng nghe đắng cay/ Một ngày nào đó dẫu tình ta đã lỡ/ Một ngày nào đó ta vẫn yêu mãi người thôi”.

Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên đứng ngoài thị phi show biz. Ông bộc bạch: “Tôi đến với âm nhạc như một sự tự nhiên, không hề có tham vọng gì. Những sáng tác của tôi đều được cẩn trọng, chăm sóc từ lời ca đến ý nhạc. Những năm tháng học nhạc cổ điển Tây phương đã giúp tôi rất nhiều trong việc sáng tạo, chọn lựa cũng như trau chuốt, làm đẹp câu nhạc. Đã có những bài tôi để cả năm trời chỉ để viết đi, viết lại những giai điệu mà mình chưa vừa ý! Nói về lời ca, thì có lẽ nhờ trưởng thành giữa văn thơ và sách vở tôi đã được đọc rất nhiều. Đọc nhiều nó thấm vào người lúc nào không biết. Rồi khi trái tim rung động thì lời ca tự nhiên sẽ đến”.

Nhìn vào số lượng ca khúc của Ngô Thụy Miên phổ biến sâu rộng trong đời sống, ai cũng ngỡ ông sáng tác rất nhiều. Thực tế, Ngô Thụy Miên sáng tác rất ít. Có khi vài ba năm ông mới có cảm hứng để viết một ca khúc. Và quan trọng hơn là có nhiều ca khúc ra đời mà Ngô Thụy Miên cũng không có ý định công bố. Chẳng hạn, ca khúc “Riêng một góc trời” chỉ được Ngô Thụy Miên hát cho vợ suốt nhiều năm, sau đó ca sĩ Tuấn Ngọc mới đến tận nhà để xin được thu âm và lan tỏa cực nhanh vào công chúng: “Tình yêu như nắng, nắng đưa em về, bên dòng suối mơ/ Nhẹ vương theo gió, gió mang câu thề, xa rời chốn xưa/ Tình như lá úa, rơi buồn, trong nỗi nhớ/ Mưa vẫn mưa rơi, mây vẫn mây trôi, hắt hiu tình tôi…”.

Tính toán chi li, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên tự tổng kết ông viết được hơn 60 ca khúc. Vì sao như vậy? Ngô Thụy Miên cạn kiệt cảm hứng chăng? Nhạc sĩ Ngô Thụy Miên bảo ông không muốn viết những điều quá hiu hắt từ tâm trạng mình: “Với tôi, âm nhạc cũng như đời sống đều thay đổi theo thời gian và không gian. Sống ở quê nhà với những thân yêu quanh mình, với những lụa là mưa nắng Sài Gòn, những quán hàng, những con đường quen thuộc từng dấu chân, từng buổi sáng, buổi chiều… tất cả đã cho tôi những ý nhạc nhẹ nhàng, trong sáng, những lời ca thơ mộng, dịu dàng. Ở Mỹ, người ta thật vội vã, thật xa lạ… Những thành phố, nhà cửa thật to lớn nhưng cũng thật lạnh lẽo. Ngày tháng bên này đã để lại trong âm nhạc của tôi những dấu vết buồn bã của cuộc sống tạm dung, những muộn phiền cay đắng của những phần đời lặng lẽ quanh mình…”.

Ca khúc “Mưa trên cuộc tình tôi” viết khi nhạc sĩ Ngô Thụy Miên bước qua tuổi lục thập ít nhiều chứng minh điều ấy: “Tôi vẫn ngồi lặng ngắm mây trôi/ Mưa ngoài trời như bụi rơi/ Chỉ là phù du những tháng ngày vui/ Bên phím đàn tôi nghe hồn buông lơi”. Bây giờ, ở tuổi 72, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên vẫn sống êm đềm bên người vợ thủy chung Đoàn Thanh Vân. Họ hiếm muộn con cái, nhưng đi đâu cũng có nhau. Thỉnh thoảng họ cùng hát lại những ca khúc một thời thanh xuân của mình để vỗ về cuộc tình trăm năm.

(Theo Nhạc Xưa)

Sunday, March 14, 2021

Raya Và Rồng Thần Cuối Cùng


Rồi thì cuối cùng sau khi đã làm hàng loạt bộ phim hoạt hình lấy cảm hứng từ mấy truyện cổ tích xửa xưa… với những quốc gia châu Âu, thổ dân châu Mỹ, gần nhất là Trung Hoa, thì sau ngót nghét 100 năm của mình, Disney cũng ghé mắt kể một câu chuyện được khơi nguồn từ khu vực Đông Nam Á. 

Có mấy bạn tranh luận xem «quốc tịch» của phim là nước nào. Tôi xem xong thì xác nhận luôn «Việt Nam». Lý do vì sao ấy à, vì nhân vật phim có đầy đủ tính cách của người Việt Nam mình, đại thể, khi có ngoại xâm thì người dân cùng nhau chung sức đánh giặc, sau khi dẹp giặc xong rồi thì quay ra đánh nhau 😜. 

Đùa thôi, giờ nghiêm túc.

Disney đã dành thời gian rất lâu, theo đúng nghĩa đen, để nghiền ngẫm Raya Và Rồng Thần Cuối Cùng. Trước đại dịch, các thành viên trong nhóm sản xuất đã đến Lào, Indonesia, Thái Lan, Việt Nam, Campuchia, Malaysia và Singapore để tìm hiểu về văn hóa của các nước Đông Nam Á này. Hãng phim cũng đã thành lập Quỹ Câu chuyện Đông Nam Á (Southeast Asia Story Trust), tương tự như Quỹ Đại dương (Oceanic Trust - bao gồm một nhóm các nhà nhân chủng học, nhà văn hóa, nhà sử học, nhà ngôn ngữ học và biên đạo múa từ các đảo như Samoa, Tahiti, Mo’orea và Fiji) cho bộ phim Moana. Quỹ Câu chuyện Đông Nam Á đứng đầu là nhà nhân học hình ảnh (visual anthropologist) người Lào Steve Arounsack. Nhóm các nhà tư vấn với các lĩnh vực chuyên môn từ âm nhạc và vũ đạo đến kiến trúc và võ thuật này đã cố gắng mài dũa các chi tiết của bộ phim sao cho chúng trở nên chân thực hơn với Đông Nam Á, điều này cũng là điều mà các đồng biên kịch Qui Nguyen và Adele Lim (bà là đồng biên kịch phim Crazy Rich Asians) quan tâm.

Cũng giống như mấy phim cổ tích, đầu phim thường có một giọng già già rề rà «câu chuyện bắt đầu từ ngày xửa ngày xưa», ‘Raya Và Rồng Thần Cuối Cùng’ cũng vậy, có khác chăng là câu chuyện được kể bởi con nhỏ vai chính Raya, và cũng có đoạn đầu xửa xưa là truyền thuyết của 500 trăm trước, ở vùng đất Kumandra xinh đẹp và thanh bình như thiên đường, con người chung sống hòa thuận bên nhau dưới sự bảo vệ của các rồng thần. Nhưng rồi, cuộc sống tươi đẹp đó bị tấn công bởi Druun, một dịch bệnh quái đản có khả năng tự nhân lên và biến bất cứ thứ gì chúng chạm vào thành đá (làm nghĩ đến Covid ghê!).

Để bảo vệ con người, các rồng thần đã chiến đấu đến con… gần như cuối cùng… nhưng vẫn bị thua. Chỉ còn rồng Sisudatu, «em» rồng cuối cùng này đã tập trung tất cả phép thuật (sau này mới biết không phải) của «ẻm» vào một viên ngọc và thổi bay lũ Drunn. Dĩ nhiên, phim mới vô khúc đầu nên chuyện đâu thể kết thúc một cách happy ending như vậy được. Lũ Drunn bại trận, mọi người đang bị hóa đá đều biến trở lại thành người (đoạn này nhắc nhớ cuối phim Beauty and the Beast), ngoại trừ… anh em nhà rồng là vẫn còn giữ nguyên hình dạng đá và con rồng Sisudatu thì biến mất, chỉ còn để lại viên ngọc. Như trên có nói, con người là con người, nên sau khi trở lại thành người, cả bọn… nhào vô đánh nhau để giành viên ngọc. Bạn biến thành thù, Kumandra bị chia cắt thành 5 vùng đất, mang tên 5 bộ phận của cơ thể rồng. 

Long Tâm (Heart), vùng đất xinh đẹp trù phú, chim bay ríu rít, cây cối mướt mát, đây là nhà của nhân vật chính Raya, nơi cất giữ và bảo vệ viên ngọc rồng. 

Long Vĩ (Tail), một sa mạc ngột ngạt với những tên lính đánh thuê lén lút chơi bẩn. 

Long Trảo (Talon), một chợ nổi nổi tiếng với giao dịch nhanh chóng và các chiến binh giỏi móc túi.

Long Cốt (Spine), một khu rừng trúc âm u lạnh giá được bảo vệ bởi những chiến binh đặc biệt to lớn với những chiếc rìu khổng lồ. 

Long Nha (Fang), một xứ sở với lâu đài bê tông, được lãnh đạo bởi những người thích đâm sau lưng người khác, và được bảo vệ bởi những sát thủ cùng những con mèo dữ như chằn không khác gì chủ, đây là nhà của Namaari.

Đến đây câu chuyện thời hiện tại mới bắt đầu nè.

Thủ lĩnh Benja, cha của Raya, muốn đưa Kumandra quay lại thời kỳ thịnh vượng và thanh bình như ngày xưa, nên ông tổ chức một buổi tiệc, mời đại diện của 4 nước còn lại đến Long Tâm để tỏ tình giao lưu đoàn kết. 500 năm ruộng dâu có thể hóa biển xanh (này là Tây Du Ký nói chứ không phải tôi nói 😀), nhưng 500 năm lòng tham của con người chỉ có tăng chứ không cạn nhen. Tộc Long Nha, lợi dụng lòng tin của cha con Raya, một bên là bà thủ lĩnh thì lén lút cho người đột nhập, một bên là nhỏ con gái Namaari giả bộ «chị chị em em» với Raya để tấn công vô chỗ cất ngọc rồng. Buổi tiệc giao hảo thành buổi tiệc chia rẽ, 4 tộc kia nhào vô giành viên ngọc rồng. Hậu quả, hay ghê, viên ngọc vỡ ra thành 5 mảnh. Bọn Drunn hết bị ngọc thần trấn quay trở lại. 4 tộc kia, mỗi tộc ôm 1 mảnh ngọc vỡ chạy thục mạng về nhà. Long Tâm tan hoang, Benja bị hóa đá. Trước khi hóa đá, ông biết Drunn (sợ nên) không đụng nước được, nên ông đã ném Raya xuống sông với lời dặn dò «xây dựng Kumandra phồn thịnh trở lại».

6 năm sau, Raya lên đường đi tìm rồng thần cuối cùng…

Phải công nhận, hãng phim Disney chưa bao giờ làm thất vọng khán giả với phần thị giác. Hình ảnh trong phim đẹp đến nín thở. Nhiều cảnh xem mà cứ ngỡ là phim thật chứ không phải phim hoạt hình. Nhân vật lại càng được chăm chút tỉ mỉ. Những thay đổi trong cảm xúc, khi thì căm hận, khi thì ôn hòa, khi thì vui tươi được thể hiện cứ y như thật. Hình dáng nhân vật bộc lộ rõ ràng tính cách nhân vật. Raya được tạo hình với làn da nâu, mái tóc đen tuyền và một dáng vẻ mạnh mẽ, lanh lợi. Namaari thì ngang ngạnh và có nét gian tà. Boun lém lỉnh, láu cá. Little Noi lóc chóc, ranh ma. Tong to xác, dọa người vậy thôi, Benja, thủ lĩnh Long Tâm có nét của một chiến binh, gương mặt nhắc nhớ đến những chiến binh trong xác ướp lăng tẩm Tần Thủy Hoàng… Virana, thủ lĩnh Long Nha thì rõ là ác gian. Nhưng đặc biệt nhất là nhân vật rồng Sisu. Những chuyển động hình thể láu lỉnh, nhộn nhộn, những câu thoại tưng tưng, có thể dễ dàng nhận ra ngay hình ảnh của Awkwafina. Hệt như nhân vật rồng này được đo ni đóng giày cho Awkwafina vậy! 

Raya Và Rồng Thần Cuối Cùng mang đậm nét văn hóa và tính cách của con người Đông Nam Á. Từ những thứ trái cây đặc trưng của vùng nhiệt đới gió mùa như măng cụt, nhãn, dưa hấu, thanh long, đường thốt nốt,... cho đến món ăn mắm ruốc, bánh tét, bánh đúc, mít sấy... tên gọi chiếc xe tuk tuk, chợ nổi, các điệu múa hay âm nhạc, các các vật dụng nhà bếp, vũ khí, thế võ muay thái, pencak silat...và cả cách đứng sẩy nếp bằng sàng, bỏ dép bên ngoài khi đi vào những nơi trang nghiêm... hoặc vụ «Ta không phải rồng xịn xò, cô biết không? Nhưng cô có bao giờ làm bài nhóm, nhưng có một đứa chả làm gì nhiều, nhưng cuối cùng vẫn bằng điểm?» thì rõ là học trò Đông Nam Á không lẫn vào đâu @.@ .

Không thể phân định rạch ròi, tộc nào là người nước nào ngoài đời thật, bởi những cảnh thiên nhiên, những loại cây trái, dáng vẻ nhân vật hoặc nét đặc trưng văn hóa của mỗi nước nằm rải rác xuyên suốt bộ phim. Mở ngoặc nhỏ, có vài chi tiết (do tôi soi hơi bị kỹ) để ngờ ngợ tộc Long Tâm mang "quốc tịch" Việt Nam, ví dụ như Raya gọi Benji là Ba (trong bản tiếng Anh), hay trong mâm cỗ đãi khách, có một măm bánh tét!

Và dường như đó là toàn bộ những điểm cộng của bộ phim. Xuất sắc trong phần hình ảnh, nhạt nhòa trong phần nội dung.

Mặc dù «niềm tin» là thông điệp duy nhất của phim, được nhắc đi nhắc lại nhiều lần, nhưng cái mắc xích kết nối các diễn biến để đi đến niềm tin, hoặc để chứng minh niềm tin lại không đủ thuyết phục, (thậm chí) gần như là không có. Nội dung được xây dựng phải nói là sơ sài và thiếu điểm nhấn. Raya gần như đã không phải «đổ mồ hôi» xíu nào để gom lại tất cả các mảnh vỡ của viên ngọc rồng, ngoại trừ múa mấy đường võ đấu nhau với Namaari hoặc đuổi theo Little Noi để lấy lại cái túi. Những thay đổi về tâm lý của các nhân vật cũng thế, chuyển từ thù sang bạn, từ nghi ngờ sang tin cậy diễn ra quá nhanh, quá đơn giản, không mảy may giằng xé khiến người xem ngơ ngác và… không tin, cho nên cái nút thắt khi được mở ra vào cuối phim đã không khiến người xem cảm thấy ngạc nhiên, thu hút hay nói một cách hoa mỹ, là không truyền được cảm hứng. Thế nên, nội dung phim cứ thế mà nhàn nhạt.

Nhưng đó là góc nhìn của tôi, 1 người già háp, còn nghĩ kỹ lại, phim hoạt hình là cho trẻ em, miễn sao hình ảnh đẹp, âm thanh hay, nội dung vui, thông điệp thống nhất dễ hiểu là được rồi cần chi rắc rối, đúng không?

Có 2 chi tiết trong phim tôi không rõ ý đồ tác giả, khi nhấn mạnh việc trao quà khi kết giao (mặc dù nhắc nhớ đến câu tục ngữ của Việt Nam «miếng trầu đầu câu chuyện») và hình ảnh con người khi bị Drunn hóa thành đá đều đứng ở tư thế dâng lễ, hai tay chụm lại đưa ra ngang phía trước mặt.

13.03.2021

Nguyên dàn cast chính


Chỗ mũi tên chỉ là mâm bánh tét đó! 😃


Còn chỗ này thì giống bánh đúc của người miền Tây


Còn đây là thông tin bên lề:

- Do đại dịch, nên toàn bộ việc thu âm phim do các diễn viên lồng tiếng tự thực hiện tại nhà (quá đỉnh)

- Khi được hỏi tính cách nhân vật có giống tính cách thật của cô ngoài đời không, Kelly Marie Tran (Raya) cho biết: "Tôi cũng muốn nghĩ rằng tôi giống cô ấy lắm, nhưng mà nói thiệt, việc được diễn vai cô ấy đã giúp tôi thay đổi theo một chiều hướng tốt, tôi muốn có được các tính cách của cô ấy"

- Daniel Dae Kim (người đóng vai Benja a.k.a cha của Raya) nói: "Vũ trụ của Disney được xem là toàn bộ vũ trụ khi chúng ta còn nhỏ. Nó giúp định hình tuổi thơ của chúng ta. Và nay và trong tương lai vũ trụ đó có thêm Đông Nam Á nữa trong trải nghiệm của tuổi thơ. Điều đó rất quan trọng". Còn Thalia Tran (Little Noi) thì ngắn gọn hơn: "Đó (phim về Đông Nam Á) là một điều rất đặc biệt, giờ chúng ta có những nhân vật giống chúng ta, những nhân vật mà chúng ta có thể noi theo".

- Còn người Việt Nam mình thì đang ngất ngây vì có quá trời người (gốc) Việt tham gia trong phim!


Wednesday, March 10, 2021

Hidden Figures

LTS: Nhân ngày 8/3 nên quyết định viết về những phụ nữ đáng ngưỡng mộ! 😊



Mấy tháng trước, nhân có bạn nhắc, tôi có viết một status (post ở bên kia) về những thành tựu của bà Marie Curie – người tôi ngưỡng mộ từ khi tôi còn nhỏ xíu. Hôm rồi nhân xem một clip ngắn của google tôn vinh phụ nữ nhân ngày phụ nữ (xem clip ở đây 🎬), nhớ đến bộ phim Hidden Figures (*). Bộ phim lấy cảm hứng từ câu chuyện có thật về 3 người phụ nữ gốc Phi đầu tiên làm việc ở NASA và có vai trò quan trọng trong sự thành công của các chuyến bay có người lái đầu tiên của Mỹ. 

Bối cảnh trong phim diễn ra vào những năm 60, đó là giai đoạn chiến tranh lạnh giữa Mỹ và Nga. Cuộc chạy đua phóng tên lửa và đưa người vào vũ trụ giữa hai nước khi ấy đang diễn ra vô cùng gay cấn. Nạn phân biệt chủng tộc và giới tính ở Mỹ thời điểm này vẫn còn khá nổi cộm. NASA được coi như là lãnh địa độc quyền của nam giới và người da trắng. Thế nên, việc 3 người nữ da màu có được một công việc, bằng năng lực và khát khao, bằng sự mạnh mẽ đương đầu với những định kiến và trở ngại để khẳng định mình, và cuối cùng giành được những vị trí quan trọng trong hàng ngũ của NASA bên cạnh nhiều bộ óc siêu việt nhất của lịch sử, được những người luôn cho mình là thượng đẳng thừa nhận … thật đáng được nể phục biết bao.

Thành công của họ có ý nghĩa và nguồn cảm hứng vô cùng to lớn đối với phụ nữ trẻ và người da màu. Trang điện tử của National Public Radio (Mỹ), đã ca ngợi họ là bộ 3 nhà khoa học người Mỹ gốc Phi đã có những đóng góp vượt bậc cho các dự án của NASA trong thế kỷ 20. Còn The New Yorker thì viết “Thành công của họ là một tuyên bố sống động, nếu không có những nỗ lực, sự tận tâm cống hiến và trí tuệ phi thường của ba nhà khoa học nữ da màu này, Hoa Kỳ có thể đã không đưa người vào vũ trụ hoặc lên mặt trăng và quay trở lại thành công”.

Trước khi kể về 3 người phụ nữ, thì nói qua một xíu về lịch sử.

Bắt đầu từ năm 1935, Ủy ban Cố vấn hàng không quốc gia (National Advisory Committee for Aeronautics NACA - tiền thân của NASA), đã thuê hàng trăm phụ nữ làm công việc tính toán, họ được ví như "những chiếc máy tính sống” (human computers), nhiệm vụ của họ là xử lý các phương trình toán học và tính toán kết quả một cách thủ công. “Những chiếc máy tính sống” này làm việc tại Phòng thí nghiệm Hàng không Langley (Langley Aeronautical Laboratory) ở Virginia.

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, khu vực tính toán đã được mở rộng. Langley bắt đầu tuyển những phụ nữ Mỹ gốc Phi có trình độ đại học vào làm việc. Tuy nhiên, các chính sách phân biệt chủng tộc buộc những phụ nữ này phải làm việc trong một bộ phận riêng biệt, được gọi là khu Tính toán phía Tây (West Area Computers). 

Nhiều năm trôi qua, trung tâm ngày càng mở rộng và phát triển, những người làm việc ở khu tây này đã trở thành kỹ sư và lập trình viên máy tính. Họ là những người quản lý da đen đầu tiên tại Langley. Chính nhờ những cống hiến tuyệt vời của họ đã góp phần đưa người Mỹ đầu tiên, John Glenn, lên quỹ đạo vào năm 1962.

Ba người nữ được nhắc đến trong phim là hai nhà toán học Katherine Goble Johnson (do Taraji P. Henson thủ vai, cô từng đóng vai mẹ nuôi của Benjamin trong phim The Curious Case of Benjamin Button), Dorothy Vaughan (Octavia Spencer, người đoạt giải Nobel vai phụ trong phim The Help), và kỹ sư hàng không trẻ Mary Jackson (Janelle Monáe). Cả 3 bắt đầu sự nghiệp của mình bằng vị trí nhân viên tính toán tại khu tính toán phía Tây. Cho đến một ngày, nhờ vào năng lực họ được điều qua các phòng ban khác, ở vị trí quan trọng hơn. Mary qua bộ phận thử nghiệm tên lửa. Khu làm việc phía Đông (người da trắng) đang cần gấp một nhân viên biết hình học giải tích, và Katherine là người thích hợp nhất.

Hidden Figures không kể về tiểu sử của 3 người, cũng như chỉ tập trung vào giai đoạn Katherine vượt qua những trở ngại và từng bước khẳng định mình khi làm việc ở Nhóm Nhiệm Vụ Không gian khu phía đông.

Bà Katherine Goble Johnson – nhân vật trung tâm của phim – sinh năm 1918 tại White Suphur Springs, West Virginia. Ngay từ nhỏ, tài năng toán học của bà đã được thể hiện vô cùng rõ ràng. Katherine trở thành sinh viên năm thứ nhất Cao đẳng bang West Virginia khi mới 15 tuổi và là một trong 3 người da màu được chấp nhận cho theo học tại đây. Năm 18 tuổi bà tốt nghiệp đại học hạng ưu.

Ban đầu, bà khởi nghiệp là một giáo viên dạy toán, 2 năm sau đó bà được vào làm việc tại NASA. Sau khi được chuyển sang Nhóm Nhiệm Vụ Không gian, bà được giao nhiệm vụ nghiên cứu đường bay của nhiệm vụ Mercury-Redstone 3 do phi hành gia Alan Shepard điều khiển.

Bà là đồng chủ biên nghiên cứu về hạ cánh tàu vũ trụ lên một thiên thể khác an toàn. John Glenn – người Mỹ đầu tiên bay vòng quanh quỹ đạo Trái đất năm 1962 – trước khi bay, không tin tưởng vào những tính toán của máy IBM 7090, ông đã gọi nhóm điều hành “nhờ cô gái” kiểm tra, so sánh những phép tính tay của Katherine với kết quả phép tính từ máy tính. Ông nói đơn giản: “Nếu cô ấy nói kết quả tốt, thì lúc đấy tôi mới sẵn sàng bay”.

Cũng chính bà Katherine đã vẽ được bản đồ bề mặt của mặt trăng, cho phép hai phi hành gia hạ cánh an toàn và cả nhiệm vụ Apollo 11 trở về nhà an toàn. Một vài phương trình toán học của bà đã được sử dụng trong tập tài liệu có tên là "Ghi chú kỹ thuật không gian" (Notes on Space Technology), mô tả bằng phương trình các giai đoạn của một chuyến bay vào vũ trụ, trong đó có vị trí cần thiết để hạ cánh tàu vũ trụ thành công. Ông Bill Barry, sử gia của NASA, đánh giá đóng góp quan trọng của bà Katherine như sau: “Nếu chúng ta muốn trở lại Mặt Trăng hay Sao Hỏa, chúng ta sẽ phải dùng công thức toán học của bà”.

Năm 2016, NASA đã dùng tên bà để đặt cho một cơ sở nghiên cứu tại Hampton, Virginia, quê hương của bà. Năm 2018, trường đại học West Virginia State mừng sinh nhật thứ 100 của bà, bằng cách thành lập một quỹ học bổng mang tên Katherine Johnson. Bà được Tổng Thống Barack Obama trao tặng Huân Chương Tự Do năm 2015 và 2016; ông đã nhắc đến bà trong Thông Điệp Liên Bang, khi nói về tinh thần khám phá của Hoa Kỳ. Bà Katherine Johnson qua đời vào ngày 24 tháng 2 năm 2020 ở tuổi 101.

Đồng hành cùng Katherine Johnson trong suốt hành trình là bà Dorothy Vaughn.

Dorothy Vaughan sinh năm 1910 ở Thành phố Kansas, Missouri. Tốt nghiệp trung học sớm khi mới 15 tuổi với danh hiệu thủ khoa và tốt nghiệp cao đẳng vào năm 19 tuổi.

Cũng như Katherine, Dorothy cũng bắt đầu sự nghiệp với nghề dạy học. Dorothy Vaughan đã dạy trung học trong 14 năm. Đến năm 1943, bà nhận công việc tại NASA với vai trò “máy tính sống”. Năm 1949, Dorothy Vaughan được giao làm trưởng nhóm “máy tính” khu vực phía Tây, nhưng không phải trong vai trò giám sát chính thức. Phải mất vài năm và tự vận động, cuối cùng bà cũng được trao vai trò giám sát viên chính thức. Bà là giám sát viên người da đen đầu tiên của NASA (trước khi chuyển sang làm việc ở Nhóm Nhiệm Vụ Không gian, Katherine làm dưới quyền của Dorothy)

Khi biết được rằng nhóm của mình có thể bị thay thế bởi những chiếc máy tính IBM 7090, (vốn được mệnh danh là thiết kế cho “các ứng dụng khoa học và công nghệ quy mô lớn”), bà Dorothy đã tự học ngôn ngữ lập trình Fortran (**). Dorothy luôn tận tụy với nhóm của mình và nỗ lực tìm kiếm cơ hội để họ có thể tiến bộ và phát triển lên, sớm nhận ra rằng ngôn ngữ lập trình này sẽ được sử dụng trong tương lai, nên bà cũng dạy cho tất cả những phụ nữ còn lại trong nhóm. “Hãy cố gắng học hỏi, làm cho bản thân có giá trị hơn”. Trong một lần chiếc máy IBM ở khu vực Đông bị trục trặc, Dorothy đã vận hành được trong khi các kỹ sư của IBM trước đó đã thất bại. Sau việc này, bà được phân công về làm việc chung với nhóm các kỹ sư của IBM. Từ đó bà tiếp tục làm việc trong Bộ phận tính toán và phân tích và trở thành một chuyên gia trong lập trình Fortran. Khi các kỹ sư gặp những nhiệm vụ khó khăn, họ sẽ yêu cầu đích danh bà hỗ trợ. 

Trong thời gian làm việc tại NASA, Dorothy đã cùng các đồng nghiệp da trắng viết một cẩm nang về máy tính, bà cũng đã trực tiếp đóng góp vào các dự án về chương trình không gian cũng như và góp phần vào việc thiết kế tên lửa phóng vệ tinh có tên là Scout (Solid Controlled Orbital Utility Test-một loại tên lửa đặc biệt được thiết kế để phóng các vệ tinh nhỏ lên quỹ đạo xung quanh Trái đất). Dorothy được xem là một trong những bộ óc thông minh nhất NASA.

Người cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng đó là Mary Jackson

Mary sinh ra tại Hampton, bang Virginia (Mỹ) năm 1921. Bà tốt nghiệp Học viện Hampton vào năm 1942 với tấm bằng kép về toán và vật lý. Ban đầu, bà tham gia công tác giảng dạy tại một ngôi trường dành cho người Mỹ gốc Phi ở hạt Calvert, bang Maryland. Sau đó, bà làm kế toán ở Học viện Hampton trước khi trở thành thư ký phục vụ cho quân đội tại cơ sở quân sự Fort Monroe. Bà gia nhập Khu vực Phía Tây vào năm 1953 (có tài liệu ghi là 1951).

Con đường để Mary trở thành kỹ sư của NASA khá gian nan. Bà đã phải vượt qua rất nhiều rào cản định kiến và đã thành công với đầy cảm hứng. Như Katherine, bà cũng đã làm việc dưới quyền của Dorothy Vaughan tại khu tính toán phía Tây. Sau hai năm làm việc tại đây, một ngày nọ, may mắn (cho là vậy😏 ) đã mĩm cười với Mary, bà được chọn làm việc trong Đường hầm áp suất siêu âm của NASA theo yêu cầu của kỹ sư Kazimierz Czarnecki, người đã khuyến khích bà học thêm một số kiến thức cần thiết, nhờ vậy mà bà có thể được thăng chức làm kỹ sư.

- Mary, người có đầu óc kỹ sư thì phải làm kỹ sư. Cô không thể làm thợ tính toán cả đời.

- Thưa ông tôi là một phụ nữ da đen. Tôi đâu dám mơ điều không tưởng.

- Để tôi hỏi cô... nếu cô là nam giới da trắng, cô có muốn làm kỹ sư không?

- Không cần phải muốn. Khi đó tôi đã là kỹ sư rồi.

Là một phụ nữ da đen, mặc dù tốt nghiệp đại học, nhưng ước muốn trở thành một kỹ sư của Mary được xem là một điều không tưởng, bởi nó không bao giờ được chấp nhận. Như Dorothy nói “Mỗi khi chúng ta có cơ hội vượt lên, họ lại dời đích đến ra xa”, “NASA không cơ cấu cho phụ nữ vào chương trình huấn luyện kỹ sư”, họ yêu cầu những người ứng tuyển phải có bằng cấp từ “các khóa học mở rộng nâng cao từ Đại học Virginia”. Khó khăn Mary phải đương đầu ở chỗ, họ (Đại học Virginia) sẽ “không bao giờ cho phép một phụ nữ da màu đi học tại một trường của người da trắng”

Không đầu hàng với những bất công vô lý, Mary đã đưa vụ việc của mình lên tòa án thành phố để đấu tranh cho quyền được tham gia vào một lớp học toàn người da trắng.

“Tôi dự định trở thành kỹ sư của NASA, nhưng tôi không thể làm điều đó nếu không theo học tại trường trung học da trắng đó. Tôi không thể thay đổi màu da của mình. Nên tôi không còn cách nào khác là phải làm người đầu tiên”

Và bà đã thắng trong việc đòi quyền được học của mình, mặc dù bà chỉ được chấp nhận cho theo các khóa học ban đêm. Bà đã xuất sắc hoàn thành các khóa học của mình. Năm 1958, bà nhận được bằng kỹ sư và trở thành nữ kỹ sư da đen đầu tiên của NASA.

Trong gần hai thập kỷ sau đó, Mary trở thành chuyên gia trong lĩnh vực khí động lực học. Bà là tác giả hoặc đồng tác giả nhiều bài báo liên quan đến trạng thái và chuyển động của lớp không khí xung quanh vật thể bay. Đây là những nghiên cứu nền tảng, giúp cho việc thiết kế máy bay và tàu vũ trụ trở nên dễ dàng hơn.

Tuy nhiên, sự cống hiến của những người như Katherine, Dorothy và Mary không được công bố. Câu chuyện về những bộ óc siêu việt này chỉ được phổ biến khi tác giả Margot Lee Shetterly xuất bản cuốn tiểu sử về họ, và hãng 20th Century Fox phát hành một bộ phim dựa theo sách vào năm 2016. Bộ phim Hidden Figures đã được đánh giá là một trong mười bộ phim hay nhất năm 2016, nó được đề cử 3 giải Oscar năm 2017, nhưng tiếc là năm ấy, La La Land đã quá đình đám khiến bộ phim bị lu mờ.

Mặc dù là phim thuộc thể loại lịch sử, nhưng Hidden Figures không gây cảm giác buồn ngủ. Phim cũng không làm quá hay lên gân về các nạn phân biệt chủng tộc, hay về những sự đấu tranh chứng tỏ vị trí của 3 nhân vật chính. Những vấn đề ấy được miêu tả thật tinh tế thông qua các câu thoại hoặc những hình ảnh đầy ý nghĩa.

Năm 2019, NASA đã chính thức đổi tên con đường đi qua trụ sở chính nhằm tri ân các nhà khoa học nữ đã cống hiến vì sự phát triển của tổ chức này. Con đường mang tên mới là Hidden Figures.

Có mặt tại buổi lễ đặt tên đường, tác giả quyển Hidden Figures (được dựng thành phim cùng tên) nói “Tên đường Hidden Figures nhắc nhớ chúng ta và tất cả mọi người rằng những người phụ nữ này - những người đã dành cả cuộc đời cho khoa học và là hiện thân cho sự bình đẳng, công bằng và nhân văn". Còn Jum Bridenstine - tổng giám đốc NASA, phát biểu: "Sau 50 năm kể từ khi tàu Apollo 11 đáp xuống mặt trăng, chúng ta mới đứng đây tri ân những con người thầm lặng này - những người mà ở thời điểm đó, chưa được nhắc đến… Sự thầm lặng giờ đây không còn nữa. Chúng tôi sẽ tiếp tục ghi nhận các đóng góp của phụ nữ, bao gồm những người Mỹ gốc Phi và mọi tầng lớp khác trong xã hội đã tạo dựng nên lịch sử của NASA”.

08.03.2021

* Hidden Figures được sản xuất năm 2016, là bộ phim thể loại chính kịch tiểu sử (biographical drama), do đạo diễn Theodore Melfi thực hiện dựa trên quyển sách cùng tên của Margot Lee Shetterly. Phim được đề cử 3 giải Oscar vào năm 2017, bao gồm: Kịch bản chuyển thể hay nhất, Phim hay nhất, Nữ phụ xuất sắc nhất (Octavia Spencer)

** FORTRAN (tên gọi rút gọn của Formula Translation) là ngôn ngữ lập trình cấp cao đầu tiên do John Backus phát minh cho IBM vào năm 1954, bản thương mại được phát hành vào năm 1957. Ngày nay Fortran vẫn được sử dụng để lập trình các ứng dụng khoa học và toán học.

Ps. Do tui gốc dân khoa học tự nhiên (mặc dù giờ sống bằng nghề không dính dáng), nên tôi có khuynh hướng quan tâm và ngưỡng mộ các nhà khoa học, đặc biệt là những người nữ tiên phong. Thông cảm hì.hì.hì...

Wednesday, March 3, 2021

Minari – Muốn đi xa hãy đi cùng nhau*

Cuối tuần rồi, tôi đọc một báo cáo của một công ty nghiên cứu thị trường thực hiện trên toàn cầu về “Các giá trị ảnh hưởng nhất trên thế giới” (**) (các giá trị bao gồm từ những nhu cầu cơ bản cho đến lý tưởng, sở thích thông thường, sở thích chính trị, quan điểm về môi trường và thậm chí là lựa chọn nghề nghiệp…). Thông tin, quả thật, không gây ngạc nhiên lắm đối với tôi, khi kết quả nghiên cứu cho thấy Gia Đình là giá trị mang tính phổ quát nhất. Tất cả các khu vực trên thế giới đều coi gia đình là giá trị quan trọng hoặc cốt lõi nhất (***). Tôi ngồi và nghĩ bâng quơ về thông tin vừa đọc, về những cuộc nói chuyện với những người (gần như) đủ mọi tầng lớp, (gần như) dọc khắp tỉnh thành Việt Nam, về những việc xảy ra gần đây và xung quanh tôi, thế rồi bất chợt tôi nhớ đến bộ phim Minari.

Minari là câu chuyện về một gia đình người Hàn nhập cư vào Mỹ những năm 80. Để theo đuổi giấc mơ đổi đời, người chồng Jacob (Steven Yeun) dẫn cả gia đình – vợ Monica (Han Ye-ri) cùng 2 con – chuyển từ California, nơi họ đang có cuộc sống tuy không giàu nhưng ổn định, tới một khu vực hẻo lánh tại Arkansas.

“Đàn ông Sao Hỏa, đàn bà Sao Kim”

Jacob thuộc tuýp người đàn ông châu Á điển hình: gia trưởng, đầy tham vọng và hoài bão. Mang trong mình suy nghĩ đàn ông phải là trụ cột, gánh trên vai phần lớn trách nhiệm đối với gia đình “Vì em, vì con chúng ta, anh đã làm 10 năm, 10 năm nhìn mông mấy con gà cả ngày, làm việc đầu tắt mặt tối”, thế nên khi có cơ hội anh sẵn sàng bỏ tất cả để mang gia đình tới với miền đất hứa. Với Jacob, một cuộc sống với công việc ổn định ở California không là gì cả, ở đó anh không có gì ngoài “ngôi nhà chật hẹp”. Trong khi ở Arkansas, mặc dù cả gia đình sống trong một căn nhà gắn bánh xe mà chỉ cần một “cơn bão quét qua, ngôi nhà sẽ bị thổi bay ngay lập tức”, một cuộc sống ở nơi hẻo lánh, xa khu dân cư, một mảnh đất khô cằn, không đủ nước… Nhưng với anh đó là một “cuộc sống mới”, cuộc sống mà anh muốn mang lại cho vợ và con anh. Ước mơ của anh là mảnh đất 50 mẫu, một nông trại cung cấp nông sản Hàn Quốc cho những người Hàn Quốc di cư. Và xa hơn thế nữa đó là một khát khao mãnh liệt, rất đặc trưng của đàn ông, phải thành công, phải chứng tỏ mình, bằng mọi giá, kể cả khi điều đó có thể dẫn đến nguy cơ gia đình tan vỡ. “Chúng phải được thấy ba chúng thành công dù chỉ một lần… Hãy đi và làm những gì em muốn. Kể cả khi thất bại anh cũng phải hoàn tất việc mình bắt đầu”. 

Tương phản với anh chồng Jacob, là cô vợ Monica, một hình mẫu của người phụ nữ châu Á: thực tế, nhẫn nhịn. Dù ngay từ những phút đầu tiên khi cô ngỡ ngàng nhìn căn nhà có bánh xe và hoài nghi “Nếu đây là khởi đầu mà anh muốn thì có lẽ chúng ta không có cơ hội nào đâu”, rồi sau đó cô càng thêm khẳng định “Tiếp tục ở đây chúng ta sẽ không còn một xu nào. Ở California chúng ta có thể dễ dàng trả nợ”, nhưng cô vẫn hỗ trợ chồng, chăm sóc chồng con. Dù cô không muốn rời xa cuộc sống quen thuộc, ổn định ở thành phố để đến một nơi xa lạ, đầy ắp những khó khăn, bất tiện, cô mong muốn ở gần bệnh viện để dễ chăm sóc cho con trai David (Alan S. Kim) bị bệnh tim, mong muốn ở gần nhà thờ để có thể nói chuyện với những người đồng hương… nhưng cô vẫn theo chồng, luôn dành cho gia đình mình một tình yêu thương vô bờ bến, cần mẫn vun vén cho gia đình. Mong muốn của cô không cao xa như chồng, mà nó rất đơn giản, rất đời thường: một căn nhà đàng hoàng, đúng nghĩa căn nhà cho con gái Anne (Noel Cho) khi lấy chồng, một “điều gì đó cho David, em chỉ mong muốn thế thôi”. 

“Người ta không bao giờ biết chắc mình có quyết định đúng hay không” (Guillaume Musso)

Đôi lần tôi đã tự hỏi: Liệu cái quan niệm “gia đình hạnh phúc là khi có thật nhiều tiền” của Jacob là đúng, hay gia đình là “bọn trẻ” và điều quan trọng là “việc được ở cùng nhau” của Monica là đúng? Liệu những gì Jacob làm là cho để thỏa mãn cái tôi của bản thân anh hay là sự hy sinh cho gia đình? Liệu Monica có quá hoài nghi, quá thiếu tự tin để xây dựng cuộc sống mới hay không? Và trên hết thảy, liệu với nhiều khác biệt trong suy nghĩ và quan niệm sống như vậy thì sự gắn kết gia đình của Jacob và Monica có bền lâu? Tôi nghĩ đến kết thúc không-có-hậu ở những bộ phim tôi đã xem như Revolutionary Road, hay gần đây nhất Marriage Story. Tôi thấy có sự giằng xé lẫn nhẫn nhịn chịu đựng qua ánh mắt, qua những đối thoại với anh chồng Jacob ở nhân vật Monica của Han Ye-ri, và tôi tự hỏi, liệu Monica có hối hận và liệu cô có bỏ ra đi?

Minari không hẳn kể câu chuyện về người nhập cư đeo đuổi “giấc mơ Mỹ”, cũng không hẳn là câu chuyện về tầm quan trọng của gia đình, mà nó là tổng hòa của cả hai. Đạo diễn Lee Isaac Chung không lãng mạn hóa hình ảnh gia đình, cũng như không cho người xem ăn “bánh vẽ” về một nước Mỹ giàu có, thiên đường của những giấc mơ. Mà đó là những mâu thuẫn gia đình, đó là một con đường khó khăn mà gia đình Yi – và hàng vạn những gia đình di cư khác phải đối mặt trong quá trình hội nhập. 

"Để trưởng thành thì phải chịu tổn thương" – Bà Soonja (Youn Yuh-jung), mẹ của Monica đã nói như thế.

Minari không có những tình tiết gay cấn hoặc nặng nề, vốn vẫn thường thấy trong những phim quốc tế của Hàn Quốc (có lẽ mặc dù bộ phim nói tiếng Hàn, nhưng toàn bộ ê-kíp, kể cả hãng sản xuất phim cũng mang quốc tịch Mỹ (****) ). Thế nên, những đoạn cuối của bộ phim là sự bùng nổ của cảm xúc. Khi Jacob khẳng định sự lựa chọn của mình là nông trại thay vì gia đình. Khi sự chịu đựng của Monica đã cạn kiệt “Vậy ý anh là… chúng ta không thể vì nhau nhưng tiền thì có thể? Nhưng Jacob à, giờ mọi thứ có thể ổn, nhưng không phải lúc nào cũng được thế đâu. Em biết chuyện này sẽ kết thúc không tốt đẹp gì và em cũng không thể chịu được nữa. Em mất lòng tin ở anh rồi. Em không thể tiếp tục nữa”. Thì hình ảnh Jacob ngăn không cho vợ chạy vào đám cháy, hình ảnh Monica lăn xả cố cứu lấy những gì còn sót lại của căn nhà, hình ảnh cả gia đình cùng nằm bên nhau dưới đất… trở nên có ý nghĩa hơn. Gia đình không phải chỉ là nhà, cũng không phải là một khu đất hay một cộng đồng, mà đó là nơi mọi thành viên bên nhau, hỗ trợ nhau và thuộc về nhau.
 
Cái câu hỏi, liệu giấc mơ Mỹ của Jacob có đạt được hay tan thành mây khói, và Monica có chấp nhận cuộc sống ở nơi hẻo lánh hay không… đã không còn quan trọng nữa rồi. Người ta có thể chọn cách bỏ cuộc hoặc chọn cách thử lại, và tiếp tục tiến về phía trước khi đối mặt với mất mát. Hình ảnh Monica và Jacob bên nhau đi tìm nguồn nước cho trang trại mang lại cho người xem hy vọng về một cái kết tươi sáng.

02.03.2021


(*) Ngạn ngữ châu Phi

(**) Nghiên cứu do Valuegraphics thực hiện trên 500 cuộc khảo sát bằng 152 ngôn ngữ. Kết quả khảo sát được công bố vào cuối năm 2020.

(***) Kết quả cho thấy 5 giá trị mang tính phổ quát nhất, xếp theo thứ tự (từ cao đến thấp) là Gia đình (family), Các mối quan (relationship), An toàn tài chính (finacial security), Sự thuộc về (belonging) và Cộng đồng (community) 

(****) Minari hứa hẹn là một bộ phim bùng nổ ở Oscar năm nay (2021). Các nhà phê bình đang mong đợi về một Parasite thứ hai của Hàn Quốc. Tuy nhiên, hiện đang dấy lên vài tranh cãi về thể loại mà Minari đang tham gia tranh cử, Minari là phim Mỹ, hay là phim nói tiếng nước ngoài? Tác giả đoạt giải Pulitzer - Nguyễn Thanh Việt có viết 1 bài đăng trên Washington Post có tiêu đề "‘Minari’ is about immigrants who speak Korean. That doesn’t make it ‘foreign.’"

Monday, December 23, 2019

Mắt Biếc Năm Xưa Nay Đâu

(Mượn 1 câu trong bài hát Mắt Biếc của Ngô Thụy Miên để viết về phim Mắt Biếc)

Hồi đó tôi thích Mắt Biếc. Đó là cái thời thiếu thốn sách đọc, đặc biệt là sách truyện dành cho tuổi mới lớn. Hồi đó, mấy đứa học sinh bọn tôi thường lén lút chuyền tay nhau những quyển truyện chép tay, viết về những mối tình học trò nhẹ nhàng, mơ mộng. Hồi đó, thỉnh thoảng giáo viên trường lại đi kiểm tra cặp, những quyển truyện chép tay được bọn tôi mang đi giấu dưới gầm bục giảng, bàn giáo viên, có khi bọn con trai nhét vội ở góc cửa sổ hay máng xối. Nên khi những “Cô gái đến từ hôm qua”, “Mắt biếc”, “Bất ngờ phía trái tim”, “Tình nhỏ làm quên” của nhà văn Nguyễn Ngọc Ánh, Đoàn Thạch Biền... ra mắt và được đọc một cách công khai, cả đám cùng giành nhau ngấu nghiến, đôi khi, cho dẫu nội dung không hay, không lôi cuốn bằng những quyển truyện chép tay. 

Tôi đã định không xem phim Mắt Biếc, như tôi đã từng đối với phim “Cô gái đến từ hôm qua”, tôi muốn giữ nguyên cảm xúc của mình đối với truyện, cho dù cũng đã hơn 20 năm. Nhưng... rồi ừ... đi xem...

Và sau 1 giờ 40 phút, tôi tự hỏi “Mắt Biếc tôi đã từng thích đây sao?”. Ngạn của ngày xưa sao chán thế. Hà Lan của ngày xưa sao vật chất vậy. Cái câu chuyện tình yêu thời mới lớn mơ màng, lãng mạn... xem phim xong bỗng nhiên thấy nhàn nhạt. Cảm xúc như từng mảnh vụn, lướt nhanh và hời hợt nổi trên bề mặt. Với một Ngạn quá hiền, quá ngu ngơ, quá nhút nhát (mà tôi nói vui với bạn mình rằng Ngạn là một tên ngu-hèn chứ không phải ngoan-hiền) như thế có thể chẳng Hà Lan nào dám gửi đời mình cho. Và với một Hà Lan mê vật chất, ít sâu sắc, thì rõ là đồng sàng dị mộng với Ngạn. 

Mắt Biếc là một phim đúng “chuẩn phim Việt Nam” (vốn luôn làm tôi ức chế khi xem).

Nào là thoại ngắt quãng 2 “Bà tôi.. nói... cuộc đời... Hà Lan... sau này... sẽ.. khổ” (tôi đã nghĩ vui, có thể do khi Ngạn tỏ tình với Hà Lan, hoặc khi Hà Lan bày tỏ tình cảm với Ngạn, tụi nó đã nói theo kiểu cắt câu ra từng 2 từ như thế này, thành ra mất sạch cảm xúc, nên 2 đứa mãi đi 2 đường). Ấy là chưa nói đến giọng của diễn viên, người nói giọng Huế, người nói giọng Nam, thậm chí nhân vật Trà Long, lúc thì giọng Nam, khi thì lơ lớ giọng Bắc, loạn cả lên.

Nào là không thể nào biết được bối cảnh phim diễn ra khi nào. Trong truyện tác giả có nhắc đến từ “đi quân dịch”, nghĩa là trước 1975. Vài chi tiết trong phim (ví dụ như cảnh banner quán bar chớp lóe đèn, cảnh chiếc xe đò, chiếc con bọ huyền thoại, chai xá xị con cọp BGI) cũng đã khiến tôi đoán là trước 1975, nhưng nhiều chi tiết kế tiếp làm tôi hoang mang, ví dụ, nếu trước 1975, khi mời khách ăn bánh tây, người ta chỉ đơn thuần nói: “Con ăn bánh tây đi”, chứ không như bà cô của Hà Lan, một người khá giả, trưng 1 nét mặt rất hãnh diện, nói với Ngạn: “Con ăn bánh đi, bánh tây hàng của Mỹ đó”. Người ta chỉ nói “hàng của Mỹ”, “hàng từ Mỹ” một cách hãnh diện vào những năm nghèo khó 78-80. Hoặc, lon sữa Guigoz với tem màu vàng, cái tem sẽ phủ toàn chiều dài của lon, chứ không chỉ chiếm một phần cái lon, và cho dù là vậy, nếu trước 1975 thì lon sẽ không bẩn và cũ (giống những chiếc lon bây giờ vài quán ăn phong cách xưa hay dùng cắm đũa muỗng) như chiếc lon sữa Ngạn mang cho Hà Lan.

Nào là sạn. Trước 75, học trò hẹn nhau chắc cũng chỉ hẹn xem phim, hoặc đi uống nước, chắc không hẹn nhau đi nhảy đầm hay vào quán bar. Vào quán bar, chắc người ta sẽ uống bia, chứ không uống sá xị. Ở quán bar, chắc dễ nhận thấy người ta bày bàn bida, ít khi thấy đùng đoàng 1 bàn banh bàn (banh lắc) ngay trung tâm. Trước 75, tôi lục tìm mấy tấm hình áo dài nữ (đặc biệt gái Huế) thấy họ thường mặc tà dài, hoặc cách tân lắm thì kiểu cổ lọ Trần Lệ Xuân, chứ có lẽ không phải mấy chiếc áo dài tà cũn cỡn, kiểu áo dài cách điệu những năm 2000 lẻ 10. Cũng như thế tôi đi tìm các kiểu áo đầm trước 75, không tìm được kiểu bông, kiểu màu của chiếc áo đầm Hà Lan mặc về làng. Trước 75, con gái mặc áo dài chạy xe đạp, tà áo trước chắc hẳn sẽ được các cô nắm một góc kéo lên phía tay cầm lái, chứ không gấp lại nhét trước bụng như những năm 90. Cũng có thể do tôi thiếu thông tin!

Mắt Biếc là một phim đầy tính kịch (không phải kịch tính - vốn làm tôi muốn cười dù nội dung nghiêm túc). Ví dụ như nói về cái nghèo thì trường lớp phải ọp ẹp, nhà phải nhà giậu phên liếp. Chữa hoang thì phải giấu trong 1 ngôi nhà tường nát cột xiêu, gián bò, đi thăm lén thì phải dáo dác, che mặt như điệp viên, nhìn trước ngó sau, mà ngặt nỗi không hiểu sao ngôi nhà mà người nhà Hà Lan thuê để giấu cô ấy lại ở ngay đầu một góc phố, phía trước là (hình như nhớ không lầm) quán nước. Hoặc sanh con thì phải la oe óe, bà đỡ thì phải xấu như phù thủy. Con đói thì phải khóc ngay đúng trời mưa, nhà hết gạo. Đập cửa đi xin gạo thì phải giữa khuya, nhà nào cũng không mở cửa. Hai người có tình ý thì phải bưng tô cháo lỡ chộp lấy tay nhau rồi rụt tay lại như bị bỏng. Một tiệm may, cho dù đắt khách lắm đi chăng nữa, chủ tiệm chắc cũng không phải chạy tới chạy lui như con thoi như trong phim. Buồn cười thêm có lẽ là cảnh Ngạn tay cầm 1 trái cóc, 1 cây que xỏ đúng 4 khoanh mía đứng chờ Hà Lan nơi cổng trường, nó khiên cưỡng và kịch phải biết!

Ờ, thì, công tâm mà nói, phim có vài cảnh quay đẹp, tuy không thật xuất sắc và thỏa mắt (mặc dù cảnh thực tế không như thế) như ở “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” (cũng của đạo diễn Victor Vũ). Nhạc phim thì cũng có hay, nhưng khá là hiện đại, không hợp với bối cảnh bộ phim cho lắm, bên cạnh đó, cách phát âm của ca sĩ cũng có vấn đề khi mọi âm “tr” đều chuyển thành “ch”, khiến tôi thấy thật sốc lỗ tai!

Bạn tôi bảo: "Phim Việt Nam mà, phiên phiến đi". Hình như giá vé của phim Việt Nam đâu thấy khác phim nước ngoài, nên nếu phải lựa chọn giữa phim hay, làm nghiêm túc và phim thường thường thì không cần phải nói cũng rõ cái lựa chọn mà đa số sẽ chọn!

23.12.2019

Tuesday, July 30, 2019

I Fall To Pieces - The Last Waltz

1. Lần trước nghe (lỏm) Bà hát bài Crazy từ máy của một người lạ. Hôm nay tình cờ bấm ngẫu nhiên một bài trong list nhạc những năm 60. Một lần nữa lại mê mẩn với bài hát mà chắc chắn là do giọng hát mang sắc thái country, nhưng bao bọc bằng giai điệu của một bài nhạc pop. Như thủ thỉ kể chuyện đời mình, buồn nhưng không bi lụy.




2. Bài The Last Waltz này cũng lại là tình cờ nghe được. Đêm qua phải làm báo cáo đến tận 3g sáng. Và để F5 lại bộ não, lại mở ngẫu nhiên một bài hát, bạn nào đó share trên FB. Bài hát tiếng Việt, không nhớ tên tiếng Việt, nhưng lờ mờ nhớ hình như nó là một bài nhạc Pháp, tên Qui Saura. Thế là google một phát cho ra nhẽ :)  . Hóa ra là nhớ chính xác (tự an ủi, bộ nhớ của mình vẫn chưa đến đỗi hihi :) . Rồi từ bài Qui Saura, lại nghe sang bài Delilah. Nguyên nhân nghe Delilah thì do nhớ hay nghe nhạc Pháp của cô ca sĩ Dalila, rồi nhớ sang bài hát Delilah mà có lần anh sếp hát karaoke bài nay, tông cao thật cao, nhớ cả đám bọn mình chọc sếp bảo rằng: "Bác đừng giống anh chàng trong bài hát, ghen rồi cầm dao "xử" người tình nhé!". Bài Delilah được sáng tác bởi Les Reed và Barry Mason (tuy nhiên vợ ông, bà Sylvan Mason khẳng định bà mới là đồng sáng tác với Les Reed, ca sĩ Tom Jones cũng xác nhận, lời Delilah là của Sylvan). Les Reed và Barry Mason cũng là tác giả bài The Last Waltz.

Giai điệu Waltz với tôi muôn thưở đều hay và mê hoặc!




Friday, June 28, 2019

Parasite - Ám ảnh mang tên Giàu Nghèo

Thoạt đầu, đọc cái tựa phim cứ tưởng phim kinh dị, nói trong bụng, ”thui hổng coi đâu”. Cái rồi chị thân mến nhắn “Em ơi đi xem Ký Sinh Trùng nhe em, hay quá!”. Chị còn dặn “Đừng đoc bất cứ review nào trước nhe”. Lúc đó nghĩ “chắc phim có nhiều luồng ý kiến chê khen, chắc chị sợ mình thấy người ta chê nhiều nên do dự không coi chăng?”. Đi coi xong mới hiểu (chắc là vậy) ý chị :) , vì ½ đầu phim (ai xem rồi thì ½ đầu phim ý tui là cho đến đoạn gia đình đứa con trai và nhỏ con gái nằm ngồi bù khú ở cái biệt thự), tui đoán được hết các cảnh tiếp sau. Nhưng đến ½ phim còn lại, tui không còn đoán được, bất ngờ và khó đoán (cho nên, ai chưa xem phim, chưa xem review mà nói đoán được đoạn cuối phim thì tui cho là ba xạo). Tui nghĩ chị muốn tui cảm nhận được sự bất ngờ, khó đoán, gây sốc, ngạt thở của cái kết thúc.

Tui đã nghe lời chị, không xem review, sau khi xem phim xong, tui mới liếc sơ qua new feeds, thấy bạn bè bàn tán quá trời. Có bạn kêu phim hài hước và hồi hộp. Có bạn kêu phim đại chúng, dễ hiểu. Có bạn kêu phim khó hiểu. Có bạn kêu phim đáng xem lại nhiều lần. Có bạn kêu tình huống trong phim làm bạn khó chịu. Có bạn kêu phim hay. Có bạn kêu không thích... Ôi thôi 1001 ý kiến (cho nên, cũng may là tui nghe lời chị ahihi)

Cuối cùng thì Phim khó hiểu hay dễ hiểu? Phim xem nhiều lần hay chỉ 1 lần? Phim khó chịu hay phim hay? Rồi, chúng ta hãy từ từ nói.

1. Nói về cái tên phim – Parasite = Ký Sinh Trùng

Bạn đi xem cùng tui thắc mắc: Tại sao tên phim là ký sinh trùng?

Tui: Vì gia đình đứa con trai-con gái đó sống ký sinh vào gia đình ông chủ

Bạn: Gia đình đó cũng phải làm việc mà, họ đâu có sống bám. Ký sinh trùng nói đến những con sinh vật sống bám, không làm việc.

Tui: Ký sinh trùng là những sinh vật sống ký gửi vào đối tượng hay sinh vật khác. Tụi nó cũng làm việc để sống, tuy nhiên làm việc ở đây là là hút dưỡng chất, bòn rút vật chủ. Đó không phải là làm việc, mà đó là bám, là ký sinh.

Bạn: Uhm, vẫn chưa thuyết phục, bởi vì gia đình đó cũng làm việc chăm chỉ như người ta làm việc và ăn lương. Cũng làm tốt nhiệm vụ hay công việc mà họ được giao mà.

Tui: Ừ!

[Thấy trên poster trên trang Cannes, tên phim tiếng Pháp là "Chercher l'intrus", những kẻ xâm nhập có vẻ gọi đúng tên sự vật hơn chăng?]

2. Nói về cao trào kết phim

Bạn: Tại sao ông bố của đứa con trai – con gái lại làm thế với ông chủ?

Tui: Vì dồn nén, vì ức chế, vì tuyệt vọng dẫn đến mất kiểm soát, và phẫn nộ, biến thành hành động.

Bạn: Vì sao dồn nén và ức chế? Vì sao tuyệt vọng và phẫn nộ?

Tui: Dồn nén vì ông chủ nói: “Cái mùi đã vượt quá giới hạn”. Cái mùi là phép ẩn dụ. Mặc dù (đạo diễn) không gọi tên ra, nhưng nó chỉ cái sự nghèo. Đó là cái mùi nghèo! “Mùi củ cải thúi, mùi của giẻ lau không giặt, mùi của những người đi tàu điện ngầm, mùi của những người sống nơi ẩm thấp”

Ức chế vì ông chủ, bà chủ mỗi lần nhắc cái mùi nghèo ấy lại chun mũi giống như nhắc đến bệnh dịch. Ức chế khi nghe ông bà chủ nhắc đến cái mùi nghèo ấy lại thấy mình thật thấp kém. 

Bởi vì cái nghèo với ông bố là sự nhục nhã vì bị khinh miệt, của lòng tự trọng bị chà đạp (hình ảnh bà chủ bịt mũi, gác chân lên yên ghế trước)

Cái nghèo với đứa con trai là một gánh nặng (cố thoát nghèo = hòn đá tài lộc) đeo bám dai dẳng. Với đứa con gái là sự bất cần. Với bà mẹ là sự cam chịu, với vợ chồng bà quản gia là sự an phận (“Tôi không muốn ra ngoài, tôi sống ở đây cũng vui rồi, giống như tôi sinh ra và lớn lên ở đây vậy. Tôi biết ơn ông chủ. Ngày nào tôi cũng gửi thông điệp lời cảm ơn cho ông chủ”)

Bạn: Thế còn vì sao lại phẫn nộ?

Tui: Vì sau cơn mưa, trời không sáng lên với ông ấy mà ngược lại. Mất tất cả. Cuộc sống không có ngày mai. Đã thế như giọt nước tràn ly, trong đoạn ông chủ phân công cho ông bố đóng vai người da đỏ, diễn thế này, diễn thế nọ. Khi thấy mặt ông bố đăm chiêu, lo ra, ông chủ đã không đếm xỉa gì đến mà còn nói: “Ông Ki ông sao vậy? Đây là công việc của ông. Tôi đã trả tiền lương gấp đôi cho ông”. 

Trong đoạn ông chủ kêu: “Ông Ki, tôi nói ông có nghe không? Ông còn ở đó làm gì? Ông chở con tôi vào bệnh viện ngay” mà không thèm quan tâm đến tình cảnh của gia đình ông bố. Cái hành động bịt mũi nhặt chìa khóa của ông chủ, lại là 1 phép ẩn dụ: đối với người giàu, cho đến tận cùng, người nghèo vẫn đáng ghê tởm, sống chết của người nghèo vẫn không là gì cả đối với người giàu!

Cái câu ông ấy nói: “Không có kế hoạch thì không sợ thất bại”. Nó không phải là kiểu ngụy biện của những người sợ thất bại rồi không dám làm bất cứ điều gì như nhiều người nghĩ. Tui nghĩ, đó muốn nói đến sự bất lực, bế tắc, không có lối thoát. “Kế hoạch tốt nhất là không có kế hoạch gì cả, vì kế hoạch không bao giờ theo đúng ý ta. Chẳng thà đừng lên kế hoạch, đừng trông chờ, cứ để mọi việc xảy ra tự nhiên. Khi mọi việc nằm ngoài tầm kiểm soát, cũng chẳng có gì đáng lo ngại”. Câu này cũng giải thích được hành động ở đoạn lộn xộn cuối phim của ông Ki – bố của đứa con trai và con gái. “Khi mọi việc nằm ngoài tầm kiểm soát, cũng chẳng có gì đáng lo ngại”

Tui: Chị chỉ không cam lòng với kết cục của đứa con gái. Nó có làm gì đâu mà phải chịu như thế?

Vẫn là tui sau khi nghĩ 1 hồi: Mà không, có lẽ phải vậy. Một cách giải thoát nó khỏi (hình ảnh) ký sinh trùng. Một sự hy sinh dành cho người tốt chăng? :D

3. Những cái “nói về” khác...

Bạn: Em muốn xem lại phim...

Tui: Đừng. Đây không phải là phim giải trí thuần túy, không phải là phim lãng mạn, tình cảm, hài hước để xem đi xem lại nhiều lần. Đặc biệt đối với những phim thể loại này, với cao trào và cái kết đặc biệt bất ngờ như thế này, thì việc xem lại sẽ khiến không còn bất ngờ nữa với cái kết phim. Nó làm mất cảm xúc nguyên sơ. Khi đó mình nhìn hay soi bộ phim với con mắt lý trí chứ không còn là xem hay cảm thụ.

Nếu lý do “xem lại bộ phim để đọc lại phụ đề tiếng Anh” thì còn hợp lý, vì phụ đề tiếng Việt đôi chỗ nhạy cảm bị dịch trớt quớt. Tự nhiên thấy mấy bạn Hàn Quốc ôm nhau (tôi xạo đó, tui ngồi sweet box nên sao thấy được các sweet box bên cạnh haha) ở ghế kế bên cười hí hí, đọc phụ đề tiếng Anh thấy nói gì đó về Great Leader, về tọa độ cái chỗ kia... liếc phụ đề tiếng Việt “ủa, hông có great leader, cũng hổng có tọa độ gì sất”. 

Bạn: Có nhiều cảnh trong phim thấy làm quá...

Tui: Đúng rồi. Phim Hàn Quốc mà. Luôn đẩy cao trào lên mức thật cao trào. Coi Handmaiden, Moebius hay Pieta thì thấy... cũng giống giống vậy.

À, mà khoan. Hình như ông tác giả quen quen, hình như ổng trong nhóm những ông làm phim ám ảnh.

Bạn: Thấy báo nói ổng nổi tiếng với phim The Host.

Tui: Khoan, google cái. Nhớ đúng mà. Mà sao người ta không điểm luôn ta. Phim Mother cũng của ổng. Coi chưa? Coi đi!

Bạn: Cái kết happy-ending thấy sao sao...

Tui: Không, đơn giản thôi. Ông đạo diễn nói – dĩ nhiên ẩn dụ hihi: “Cái giàu (nghĩa là tiền bạc đó) có thể giải quyết tất cả. Cái giàu là sự giải thoát”. Chính những nhân vật trong phim cũng (ngầm) thừa nhận như vậy. Như cách gia đình đứa con trai nhắn ba nó: "Ba cứ chờ đó, con sẽ cố gắng, bao lâu cũng sẽ cố, cố đến cái ngày con có tiền mua lại căn nhà và ba cứ thế mà bước ra" 

Có 1 cái câu rất đắt, khi đứa con trai nằm ngoài vườn biệt thự, nó nói vọng vô nhà với ba mẹ và em gái nó: “I am gazing at the sky from home”, “con đang ngắm trời từ nhà mình”, bản dịch tiếng Việt không có chữ “từ nhà mình”. 

Có vẻ như khi con người có cơ hội nhỏ trải nghiệm sự giàu sang (hay điều gì đó mà trước đây chưa từng có), người ta thường sẽ có khuynh hướng tự đầu độc hay cấy vào đầu mình những điều (mơ ước) viễn vông, rồi bám vào đó để huyễn hoặc mình.

Bạn: Mình giới thiệu hay rủ rê nhiều người đi xem được không?

Tui:  Phim chiếu cho toàn dân trên 18, ai có tiền mua vé, và đủ điều kiện thì xem, đâu ai cấm. Tuy nhiên, cũng tùy, không phải cứ là phim thì ai cũng hợp hoặc có thể coi được. Ví dụ như ai sợ máu me chém giết thì làm sao đi coi phim có cảnh chém giết máu me được. Hoặc ai thích phim nhẹ nhàng, tươi sáng thì đâu thể dẫn vô rạp xem phim nặng nề, nghẹt thở...

Bạn: Mà sao phim 18+?

Tui: Ờ, có bạn tui đi xem, ngồi bên cạnh mà nghe nó kêu “Em sợ quá, em hồi hộp quá, eo ơi”. Mà nói chứ, tui cũng giật mình, cứng người ở cảnh lộn xộn kia.

4. Nói về vài cảnh trong phim (Phần này là phần bổ sung vô sau)

Bài này lúc đầu định post FB, nhưng nghĩ lại, bài dài, FBker không thích đọc. Bài nghiêm túc, FBker không ưa đọc. Nên thôi, chỉ post blog. Và chỉ post blog nên có thể viết thêm :)

Cũng nhân nói chuyện với chị thân mến, nên có thêm nhiều trao đổi hơn.

Chị: Có nhiều thứ để cảm nhận về bộ phim này. Bạn đi cùng chị để ý đến hình ảnh đối lập của 2 khung cửa sổ. Chị để ý đến cảnh ông chủ cũng có dục vọng và hành xử như dân lao động mà ổng vẫn miệt thị, như nhắc đến cái quần lót trên xe để tìm khoái cảm, quan hệ với vợ xong là ngáy ầm ầm.

Tui: Nói về cảnh phim, em để ý đến cái cảnh nhà của 2 gia đình. Nhà của đứa con trai và nhỏ con gái luôn gây cho mình cảm giác tù túng, chật vật, yếu kém, thấp hèn. Còn nhà của ông chủ thì có cảm giác thoáng đãng, dễ thở. Tuy nhiên, không khí gia đình thì ngược lại, gia đình nghèo luôn quây quần, chia sẻ, hỗ trợ nhau. Gia đình ông chủ thì mỗi người một không gian, không chia sẻ, không ai hiểu nhau. Kiểu như, giàu thật ra cũng không hạnh phúc, mà nghèo cũng không hẳn sẽ bất hạnh.

Tui: Chị có nhớ cảnh ông bố hỏi: "Ông có yêu vợ ông không?", "Ông thật sự yêu vợ ông hả?"

Chị: Trường hợp đấy, chị cũng không rõ, có người giải thích ông chủ ổng quá đầy đủ nên ông cha ổng hỏi thế vì ổng không thể chấp nhận sự thật là ông chủ lại hoàn hảo đủ đầy như vậy. Ông cha ổng cảm thấy cuộc đời quá bất công nên cố tìm ra một điểm không hoàn hảo vậy.

Tui: Em thì nghĩ, rõ ràng, gia đình nghèo rất là muốn, vọng tưởng về cái giàu (gia đình giàu). Cho nên ông bố, có thể đã ngạc nhiên khi thấy 2 vợ chồng ông chủ cư xử với nhau thiếu sự ấm áp vợ chồng như thế. Có chi tiết bà chủ nói với ông bố: "Ông đừng cho chồng tôi (ông chủ) biết (vụ bà quản gia bị bệnh), chồng tôi mà biết ổng giết tôi mất". Trong khi gia đình đứa con trai thì tung hứng chọc ghẹo nhau (cái cảnh ổng giả đò sỉ nhục bà vợ: "Bà sẽ giặt vớ cho con dâu"). Rồi nữa, có thể với ông bố thì việc 2 vợ chồng ve vãn nhau là bình thường (như cảnh ổng tranh thủ bóp mông bà vợ hehe), mà sao 2 vợ chồng ông chủ có khoảng cách, cho nên ổng ngạc nhiên, hỏi đi hỏi lại như thế!

Chị: Cảnh nào em ấn tượng hay thích nhất?

Tui: Trước cơn mưa, đoạn ăn nhậu, mọi người mơ mộng về một tương lai giàu có. Trong cơn mưa, khi diễn ra vụ tranh giành điện thoại, nó đặt từng người lại đúng vị trí, khi họ nhìn thấy nguy cơ. Sau cơn mưa, mỗi người bộc lộ cảm xúc của mình. Như hình ảnh ông bố chạy đi vớt từng cái huy chương và nuối tiếc, thể hiện ước muốn được tôn trọng, được ngẩng mặt với đời. Đứa con trai ôm khư khư cục đá, và nói với bố nó: "Cục đá này nó bám theo con dai dẳng" là cái khát vọng được giàu, (vì đứa bạn nó nói cục đá mang lại tiền tài cho gia đình ông nội nó, nên nó tặng cho gia đình đứa con trai này). Chị có nhớ cái cảnh đứa con trai đứng nhìn xuống đám tiệc, nó hỏi con bé nhà giàu: "Em có thấy anh hợp với quang cảnh dưới đó không?", "Em có thấy anh giống những người dưới đó không?". Nó nhận ra vị trí của nó. Nó muốn giàu, nhưng nó vẫn nhớ đến cái nghèo trì kéo, đeo bám nó (qua hình ảnh vợ chồng bà quản gia dưới hầm). Nó bị lo lắng sợ cái nghèo sẽ bộc lộ, nên nó ôm cục đá đi giải quyết. Còn con bé thì lúc đầu nó quýnh quáng với đống bùn từ bồn cầu phun ra, sau đó thì nó ngồi hút thuốc thản nhiên kiểu như nó không còn lối thoát, nó chấp nhận.

Chị: Chị ấn tượng đoạn "họ đuổi tôi nhanh quá, tôi đi mà để quên 1 món đồ"... Rùng rợn và tội nghiệp. Và xúc động với khoảng chưa đầy 3 giây hình ảnh bé con ông chủ cõng thầy Kevin đầy máu. Và cảnh con bé ngồi trên bồn cầu hút thuốc bất cần.

Tui: Đoạn "họ đuổi tôi nhanh quá, tôi đi mà để quên 1 món đồ" em mém khóc 😛 , thêm gương mặt bà quản gia bị đánh bầm dập và ướt nhòe trong mưa thấy tội.

Còn con bé, chị có nhớ cái cảnh mỗi lần nó đến dạy cho thằng nhỏ con nhà giàu nó đều cho đứa trẻ ngồi vào lòng che chở không? Cảnh đó cho thấy con nhỏ con gái bề ngoài gai góc, chứ bên trong mềm. Và cái cảnh nó hỏi mẹ nó: "2 người dưới kia sẽ thế nào, hay là mình đem gì đó cho họ ăn", nó có tấm lòng và thương người.

Tui: Em thấy ông đạo diễn hơi bất công với người nghèo. Ổng dựng những tình tiết người nghèo không từ thủ đoạn gì để cướp miếng ăn của nhau, hất cẳng nhau...

Chị: Khá bản năng, nghiệt ngã, cả nhà họ vì hoàn cảnh và sinh tồn mà hành động chứ không ác tâm. Thế nên nói: "phim hài nhưng không có diễn viên hài, bi kịch tàn khốc nhưng không có kẻ chủ tâm thủ ác"

Tui: Chí lý!

[Trong trailer có 2 câu: "Hành động đó rành rành là một tội ác", "(Nhưng) họ không hề muốn làm hại (ai) cả"]

28.06.2019


 
;