Cầu sông Kwai - Đừng để nơi ấy lụi tàn

Trước khi tôi lên đường đi chơi, một vài người bạn hỏi đi đâu, khi nghe tôi đáp “Đi xem cầu sông Kwai”, bạn tròn xoe mắt ngạc nhiên “Cầu sông Kwai ở đâu? Có gì vui, có gì hay mà phải đến đó?”.

Tôi biết đến “cầu sông Kwai” nhờ bộ phim cùng tên, chiếu trên tivi, hình như vào những năm 90. Chuyện phim kể về quá trình xây dựng tuyến đường sắt nối liền Miến Điện và Thái Lan cũng như cuộc sống và điều kiện làm việc khắc nghiệt của tù binh trong Chiến Tranh Thế Giới Thứ Hai. Bộ phim đã để lại ấn tượng sâu sắc trong tôi. Cũng không ngờ có ngày nơi ấy – cầu sông Kwai, lại nằm trong điểm đến của tôi trên bước đường “đi đây đó”. Hôm các chị Hội BBT đưa ra lịch trình, đọc trong danh sách có “cầu sông Kwai” là tôi thấy thích ngay, thấy chuyến đi đáng để tham gia.

Bình lặng Nghĩa trang chiến tranh Kanchanaburi

Chúng tôi đến khu vực tỉnh Kanchanaburi, nơi có dòng sông Kwai và chiếc cầu huyền thoại vào giữa trưa. Buổi trưa hè của một nước khu vực Đông Nam Á đầy nắng, oi nồng, hiếm hoi gió.

Điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là Nghĩa trang chiến tranh Kanchanaburi (Kanchanaburi War Cemetery). Nếu chỉ lướt qua bên ngoài, không ghé vào bên trong, chắc hẳn có người sẽ lầm tưởng đây là một góc khuôn viên nhà thờ nào đó, bởi sự yên tĩnh tuy nghiêm trang nhưng không kém phần thân thiện.

Cửa vào nghĩa trang là một chiếc cổng vòm màu trắng, một hàng cây leo xanh mướt, vừa ngang tầm ngực thay cho tường rào, bên trong là một mảng cỏ xanh rì được chăm sóc cẩn thận. Trên lối đi chính là một chiếc trụ thánh giá màu trắng. Những ngôi mộ xếp hàng thẳng tắp hai bên.

Mọi thứ ở nơi đây toát lên vẻ bình lặng, giản dị và sạch sẽ, tuyệt nhiên không hề mang màu chết chóc u ám hay một sự phô trương bề thế. Cả ngàn (hay chục ngàn) mộ bia bằng đá đen ghi họ tên, quốc tịch, chức vụ, ngày mất... của từng người nằm bên dưới, đang xen cùng những cụm hoa tươi. Hơn 5,000 tù binh người Úc, khoảng 1,800 tù binh người Hà Lan, cùng với hơn 300 tù binh chiến tranh mang các quốc tịch khác nhau và 11 người lính Ấn Độ* (trong số khoảng 15,000 tù nhân chiến tranh và 100,000 dân thường) - những người đã nằm xuống cho việc xây dựng và hoàn thành tuyến đường sắt nối liền Siam và Burma (tên gọi cũ của Thái Lan và Myanmar) - được tưởng niệm tại nghĩa trang này.

Tôi đi dọc theo từng hàng mộ bia. Ở nơi đây không có chỗ cho bất kỳ sự phân biệt chủng tộc, quốc gia hay màu da, cấp bậc, tôn giáo... Bên dưới mỗi tấm bia hình chữ nhật nhỏ nhoi này là cả một sự hy sinh to lớn còn mãi với thời gian. Tôi thấy lòng mình trầm xuống khi cúi đọc những dòng chữ tưởng niệm khắc tạc trên bia. Tiếng của những đấng sinh thành khóc con, những người vợ, người con khóc chồng, khóc cha... Có lẽ khi khoác lên người bộ quân phục nhà binh, những người lính đang yên nghỉ nơi đây chắc hẳn không ai ngờ mình lại đi xa, xa mãi đến nơi vĩnh hằng như vậy. Có vài ngôi mộ mà người nằm bên dưới tuổi đời còn rất trẻ, 20, 22. Chắc hẳn khi nằm xuống họ vẫn còn đang ấp ủ nhiều hoài bão, ước mơ...

Tôi bắt gặp vài du khách trong khuôn viên nghĩa trang. Có người đứng lặng yên. Vài người – như nhóm chúng tôi – đi loanh quanh dọc theo hàng bia mộ. Có người ngồi sửa lại khóm hoa. Có người đang đưa tay rờ lên mặt bia... Nghe bảo, gia đình những người lính đang nằm đây, dẫu ở cách xa vạn dặm, thỉnh thoảng vẫn đến thăm viếng tưởng niệm, người thân của mình.

Đã đến giờ chúng tôi phải đi tiếp. Ngoái nhìn nghĩa trang lặng lẽ, tôi tự nói với mình, không có cuộc chiến tranh nào có nghĩa và không có sự hy sinh nào là vô nghĩa. “He died that we might live... Ever remember”, tôi đã đọc được dòng chữ này trên mộ của một binh nhì người Anh. Bất chợt nhớ đến câu nói của Fred Seiker - một tù binh Hà Lan may mắn còn sống sót: "When you go home, tell them of us and say, for your tomorrow we gave our today" (Tạm dịch: “Khi các bạn về nhà, hãy kể với mọi người về chúng tôi, và hãy nói rằng chúng tôi đã dành hôm nay của mình cho ngày mai của các bạn”)

Chạm vào cây cầu huyền thoại

... (hôm khác post tiếp) 

* Con số đọc từ tấm bảng đồng tưởng niệm ngay cửa ra vào của nghĩa trang