Cầu sông Kwai - Di sản của mất mát

CHẠM VÀO CÂY CẦU HUYỀN THOẠI

Rời nghĩa trang, chúng tôi đi sang nơi cây cầu huyền thoại bắc ngang dòng sông.

Nhìn từ xa, chiếc cầu là một khối đen gồ ghề, cũ kỹ. Nếu ai đó đã từng xem bộ phim “Cầu sông Kwai” và nhớ kỹ, có lẽ sẽ thắc mắc “xem ra chiếc cầu không giống lắm”. Đúng vậy, trong bộ phim “Cầu sông Kwai” các cảnh được quay tại Sri Lanka và chiếc cầu được tái hiện bằng gỗ. Cầu thật được xây dựng bằng thép đen vận chuyển từ Java (Indonesia?). Những trụ cầu được xây bằng xi-măng mà giờ đây thời gian đã phủ lên chúng một lớp rêu phong.

Cầu sông Kwai vốn là chiếc cầu dành cho xe lửa, nó là một phần của tuyến đường sắt nối liền Bangkok với Yangoon nhằm tạo con đường huyết mạch để đánh chiếm Myanmar và Ấn Độ.

Theo tài liệu của quân đội Nhật, tuyến đường này được xây dựng cùng lúc từ 2 phía – Miến Điện và Thái Lan. Thoạt tiên, những kỹ sư thiết kế Nhật Bản đã tính toán thời gian xây dựng toàn bộ 415 km đường sắt này phải mất 5 năm, dự kiến hoàn thành vào tháng 8 năm 1943. Trong giai đoạn đầu, tổng cộng khoảng 12,000 binh lính được trưng dụng xây dựng tuyến đường sắt này gồm các binh sĩ của trung đoàn 5 đóng ở Thanbyuzayat (Miến Điện), và trung đoàn 9 đóng ở Kanchanaburi (Thái Lan). Nhưng sức ép chiến tranh đã khiến các chỉ huy quân Nhật ra lệnh rút ngắn thời gian ấy xuống còn 16 tháng. Và vào tháng 6 năm 1942, quân đội Nhật đã đưa đưa đến Miến Điện và Thái Lan khoảng 30,000 tù binh Anh, 18,000 tù binh Hà Lan, 13,000 tù binh Úc và 700 tù binh Mỹ, cùng hơn 61,700 dân phu từ các nước châu Á (bao gồm Trung Quốc, Miến Điện, Thái Lan, Malaysia và Singapore) (*).

Người ta đã gọi đây là “Con đường tử thần” (Death Railway) có lẽ bởi sự khắc nghiệt, cũng có lẽ bởi quá nhiều chết chóc nơi mỗi một thanh tà vẹt đều đánh đổi bằng nhiều mạng sống. “Con đường tử thần” được xem là chứng tích của một trong những tội ác chiến tranh hết sức tàn bạo của thế kỷ 20. Là câu chuyện về địa ngục trần gian, nơi cái chết chính là sự giải thoát.

Hôm nay, giữa trưa của 70 năm sau, tôi đã chạm được vào chiếc cầu, rờ vào vết đạn còn hằn lại nơi thành cầu, đếm bước của mình trên 617 thanh tà vẹt nhuốm màu năm tháng.

Cầu sông Kwai giờ đây là 1 trong những điểm du lịch nổi tiếng của Thái Lan. Mặc cho nắng trưa như thiêu đốt, mặc những thanh cầu tỏa hơi nóng hực, du khách đến tham quan vẫn đông nườm nượp, tưởng như chẳng bao giờ dứt.

Trái ngược với không khí tĩnh lặng ở nghĩa trang, khách tham quan ở khu vực cầu sông Kwai nhộn nhịp, cười đùa, chụp ảnh làm dáng trên cầu.

Ở một góc cầu, một nghệ sĩ violon đường phố đang biểu diễn bài gì đấy. Khi tôi đi ngang qua anh ngừng kéo đàn, vẫy chào và hỏi tôi có phải người Việt Nam không khi thấy nhóm chúng tôi mặc áo bà ba, đội nón lá. Tôi gật đầu. Anh bảo tôi dừng lại, anh sẽ chơi tặng tôi một bài. Bất giác, tôi nhớ đến nhóm những người khuyết tật ngồi ở cổng ra vào đền Tà Phrom, mỗi lần thấy người Việt Nam đi ngang, họ chơi bài “Như có Bác Hồ...”, nên tôi cĩmg có ý chờ giai điệu vốn đã rất quen ấy vang lên. Nhưng... không như phỏng đoán của tôi, anh suy nghĩ một hồi rồi đàn bài “Ánh trăng hiểu lòng tôi” khiến tôi phải bật cười. Anh cũng cười chữa thẹn bảo: “Tôi biết, nhưng tôi không nhớ ra bài hát Việt Nam nào cả”. Tôi cười nói: “Bài hát ấy của Trung Quốc. Sao anh không kéo đàn bài Cầu sông Kwai?”. Anh cười gật đầu: “Ừ, thế nhé”.

Tiếng violin – đôi lúc bị sai nhịp - có vẻ hơi lạc lõng giữa trời nắng nóng, giữa những ồn ào, nhưng nhắc nhớ một giai đoạn lịch sử đau thương, đọa đầy nhưng cũng không kém phần hào hùng của những tù binh chiến tranh, những người đã xây dựng nên chiếc cầu huyền thoại này.

Tạm biệt người nghệ sĩ violin, chúng tôi đi lần về đoạn cuối của cầu. Càng đi về phía xa, cây cối càng um tùm, tiếng ồn ào cũng dần dần rơi lại phía sau. Không biết có phải tại trời tắt nắng, tại thưa vắng bóng người, hay tại tiếng chim kêu chiều mà sao bỗng dưng tôi thấy có điều gì đó buồn buồn. Tôi nghĩ về sự hy sinh của những người trẻ tuổi nơi nghĩa trang. 617 thanh cầu. Biết bao máu, mồ hôi, nước mắt và hơn tất cả là sự sống...

Có tiếng còi tàu ngân dài từ xa... Chuyến tàu hàng ngày lại qua, chở những người khách du lịch nhiều quốc tịch đến để tham quan, đến để trải nghiệm, đến để nhìn lại một quá khứ mất mát...

Ở đầu kia của cầu, pho tượng Phật Quan Âm bên bờ đang lặng lẽ đứng nhìn dòng người trên cây cầu bắc qua sông...

“Behold. All things are become new” – Hãy tin mọi thứ rồi sẽ hồi sinh – Ai đó đã khắc câu này trên mộ bia của người binh nhì người Anh 22 tuổi!

28.07.2013

(*) Tổng hợp từ internet
(**) Chúng tôi đã đếm được