Đầu Năm Nói Chuyện Phim

Hôm bữa ngồi trong rạp chiếu phim, trong khi chờ được xem phim, thì bị ép xem mấy cái trailer quảng cáo phim. Bữa đó xem nhằm cái trailer phim Việt Nam, tên gì đó không nhớ – thiệt ra là cố tình không nói, vì người ta chưa chiếu mà chê thì nó tội – nhưng mà không thể không chê vì trời ơi nó dở. Trailer – nghĩ – nghĩa là người ta sẽ chọn những cảnh hay nhất, híp dỡn nhất mà chiếu để dụ người xem, vậy mà cái trailer này không những cảnh hài nhảm, mà câu thoại cũng tệ.

Tui hiếm – nói đúng ra là không hề thích – đi xem phim Việt Nam, ngoại trừ những lần bị “kề dao dí súng áp tải lên xe” :) . Nói quá lên vậy cho có màu sắc phim hành động, thêm phần gay cấn, vì hầu như những lần đi xem phim Việt Nam đều là những lần tui bị bạn bè ép buộc, đành bấm bụng mà đi, chứ không đi bỏ vé uổng – dù phần lớn là vé được tặng.

Tui không thích xem phim Việt Nam là có lý do chính đáng đàng hoàng. Hãy cứ thử hình dung cảm giác khi bạn ăn cơm mà nhai đâu cũng trúng sạn như thế nào thì cảm giác của tui khi xem phim Việt Nam như thế ấy. Phim gì mà nếu nội dung không lủng củng thì cũng đầy những điều vô lý. Tui dị ứng luôn với cách thoại cứ ngắt 2-3 từ, 2-3 từ, người Việt Nam mà nói chuyện như người nước ngoài nói tiếng Việt, rồi giọng Nam giọng Bắc giọng Trung loạn cào cào, không tuân thủ nguyên tắc hay bảo đảm tính hợp lý của nội dung phim gì cả.

Theo chỗ tui đọc-biết, ở nước người ta, thậm chí họ còn thuê người luyện giọng cho diễn viên để phát âm cho đúng âm điệu và ngữ điệu đặc trưng phù hợp với bối cảnh. Tui nhớ xem bộ phim My Fair Lady (phim sản xuất năm 1964, đoạt 8 giải Oscar), cô đào Audrey Hepburn nói giọng của khu đông Luân Đôn đặc sệt, chứ không phải giọng Mỹ. Đọc đâu đó người ta nói rằng, trong bộ phim hài The Ladykillers, Tom Hanks đã phải thay đổi giọng địa phương California của anh sang giọng của một thị trấn nhỏ ở Mississippi cho phù hợp với xuất thân của nhân vật. Hay như diễn viên đoạt Oscar Nicole Kidman phải tập nói giọng Mỹ thượng lưu vùng East Coast trong bộ phim Dogville của đạo diễn Lars Von Trier.

Bữa nghe xung quanh khen quá trời khen bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, nghe người ta khen cảnh phim đẹp, phim hay xứng đáng đi thi Oscar. Tui tò mò cũng lọ mọ đi xem. Xem được 1/3 chặng... phim thôi là chán ngán. Tui thấy người Việt Nam mình thiệt, anh hùng bất khuất trong chiến tranh, riết quen nên tự tin thái quá. Cảnh có đẹp nhưng không đủ để – nói như mấy người khen – quảng bá du lịch. Thử xem phim Amelia hay Under the Tuscan sun, hoặc Letter to Julliet hay A walk in the clouds coi có muốn đi Pháp, đi Ý, đi Châu Âu hay ghé thung lũng Napa hay không. Mấy cái cảnh đó mới thu hút khách du lịch đến để tham quan, để tận mắt nhìn-cảm từng con đường, từng góc phố, từng mảnh vườn. Chứ mấy cảnh quay flycam, thử đi máy bay rồi nhìn xuống xem, có bao giờ thấy cảnh xấu đâu!

Phim vẫn mắc bệnh muôn thuở, ngoài vụ thoại gióng 2 ra, diễn viên đóng phim như đóng kịch. Có người nói với tui, mấy diễn viên nhí trong phim là diễn viên mới nên đánh giá phiên phiến thôi. Bởi ta nói, người mình lúc hứng lên thì hết đòi tranh giải này đến tranh giải nọ, lúc bị chê thì kêu phiên phiến. Thử xem phim A bicycle thief sản xuất năm 1948 của Ý đi thì thấy, toàn là diễn viên còn mới tinh tươi mà người ta diễn có hồn phải biết. Từng cử chỉ, từng ánh mắt, từng hành động không chê vào đâu được. Anh nhân vật chính vốn là một công nhân, còn thằng bé đóng vai đứa con, lúc lọt vào mắt xanh của ông đạo diễn là lúc nó đang đứng phụ bố nó bán hoa ngoài đường.

Phim người ta mang ra chiếu vậy thôi chứ thời điểm đó chưa hề có giải thưởng dành cho phim nước ngoài. Mà bộ phim hay đến đỗi Viện hàn lâm điện ảnh Mỹ lần đầu tiên buộc phải trao bằng khen cho một phim không nói tiếng Anh. Từ tiền lệ này, giải Oscar cho phim nước ngoài hay nhất ra đời như một hạng mục mới.

Phim vậy mới đáng xem. Chứ ai như... Có người nói không coi phim Việt Nam là không yêu nước. Thôi đi. Yêu nước kiểu tự nguyện đánh mất cảm xúc, tự nguyện làm lùn văn hóa của mình thì thôi cho tui xin. Tui không yêu nước kiểu mù quáng vậy đâu nha mấy chú, mấy thím!

1.1.2017