Nghĩ về đề thi văn tốt nghiệp

Em hỏi khí không phải, chỉ là giả dụ thôi.

Nói về cái đề văn tốt nghiệp ngày hôm qua, nếu có em nào đó làm bài, đại khái:

"Gia đình em là gia đình liệt sĩ, có công với cách mạng, mấy đời là chiến sĩ. Ông Nội em hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Ông của Bà em hy sinh trong kháng chiến chống Pháp. Bản thân Bà em cũng được vinh danh là Bà Mẹ Việt Nam Anh Hùng, là con của một thương binh hạng nặng. Bố em, các bác các chú em đều là bộ đội Cụ Hồ, nên em hiểu, "chiến tranh không phải trò đùa" (lời trong một bài hát của nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn, phỏng thơ của nhà thơ Nga Elena Superman), nó không phải là trận đánh giả mà trẻ con hay chơi. Mà chiến tranh là đau thương, là chết chóc, là ly biệt, là những nỗi buồn, nỗi đau khổ, và cả những khắc khoải đợi chờ...

Em không thích chiến tranh. Em không thích đánh nhau. Em yêu hòa bình.

Thế giới có các tổ chức bảo vệ hòa bình, như Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc là tổ chức duy trì hoà bình và an ninh quốc tế. Thế giới cũng có luật pháp để duy trì quan hệ giữa các nước.

Tại sao chúng ta không giải quyết mâu thuẫn giữa các quốc gia bằng đối thoại song phương, đa phương?

Với học vấn và tuổi đời chưa nhiều, em chưa đủ kiến thức để tham gia bình luận hay bàn về chính trị hay đường lối quốc gia.

Em chỉ nhìn vào những đau khổ mà chiến tranh gây ra cho bà em, cô em, bác em, nhìn vào những mất mát mà người lớn trong gia đình em đã trải qua để nói lên suy nghĩ của mình, rằng CHIẾN TRANH KHÔNG PHẢI TRÒ ĐÙA"

v.v...

Đại khái bài làm như vậy, thì bài của em ấy có bị cho là lạc đề không? Có bị chấm điểm thấp? vì đã đi ngược lại những gì mà giáo viên và hội đồng chấm thi mong đợi, lệch xa với nội dung ghi trong thang điểm chấm thi.

Em chỉ giả dụ và hỏi thế thôi. Vì em thấy cái điểm văn cứ tưởng là đơn giản ấy nó quan trọng lắm. Nó có thể biến một em học sinh học lực Giỏi thành một đứa ra đời với cái bằng tốt nghiệp PTTH "Trung Bình" nếu điểm văn thấp. Nó có thể đóng sập cánh cửa tương lai của một đứa học trò vô tội.

Bắt một đứa trẻ, vừa mới hay chưa kịp trưởng thành, chưa định hình suy nghĩ hệ thống về chính trị... giải quyết một vấn đề mà ngay cả người lớn vẫn chưa thống nhất cách giải quyết, cả thế giới vẫn còn đang luận bàn. Và đặc biệt là bắt tương lai của nó phải chịu trách nhiệm với những việc vượt quá kiến thức, quá tầm hiểu biết.. Em thấy có điều gì đấy không nhân bản cho lắm!

03.06.2014

Amour - Câu chuyện tình yêu

Cho dẫu có bỏ qua cái tựa phim rặt Pháp, thì Amour vẫn là một bộ phim Pháp điển hình: Chậm, không nhiều kỹ xảo, trái lại nhiều triết lý, không nhiều nhân vật, hình ảnh và lời thoại chắt lọc. Ít nhạc, hầu như không có nhạc nền.

Amour, đúng như tên phim, là một câu chuyện tình yêu. Tình yêu của một cặp vợ chồng lớn tuổi, Georges và Anne, cả hai vốn là giáo viên dạy nhạc. Họ sống cùng nhau trong một căn hộ, có thể nói là cổ nhưng khá sang trọng ở Paris. Thế rồi, một hôm, Anne bị đột quỵ. Căn bệnh khiến bà bị liệt nửa người, phải ngồi xe lăn, chỉ sử dụng được một tay, không thể dùng dao cắt thức ăn, rồi dần dần nằm liệt trên giường với ánh mắt đờ đẫn, mất đi nhận thức. Hầu như mọi sinh hoạt thường ngày của bà đều phụ thuộc vào ông Georges.

Mặc dù không nói ra cụ thể trong phim, nhưng dáng đi với một bên chân lê chậm,  có thể ngầm hiểu  Georges cũng không phải là người khỏe mạnh, cùng với tuổi già đã khiến ông trở nên chậm chạp hơn, thế nhưng những khó khăn bất tiện ấy không hề làm giảm đi tình yêu và lòng tận tụy của ông đối với vợ. 

Không phải do bởi người ta vốn ít nói về sự hy sinh của đàn ông, nên sự hy sinh của Georges bỗng trở thành cao cả mà rõ ràng từng hành động chăm sóc, sự nhẫn nại của Georges dành cho người vợ tràn đầy tình thương yêu. Hình ảnh Georges ngày ngày cần mẫn ngồi đọc báo cho Anne, run rẩy và cực nhọc nâng vợ ngồi lên ghế, ôm chặt dìu vợ từng bước đi từ phòng này sang phòng khác, ân cần cắt thức ăn, rồi giúp vợ tắm gội, làm vệ sinh cá nhân… có lẽ khiến người xem phải rơi nước mắt.

Amour là phim nhưng như thể không phải là phim như thể người ta đặt một máy quay ở một góc nhà ghi lại tất cả những sinh hoạt thường ngày của nhân vật với những tình huống có thật ngoài đời được, từ việc chuyện trò, ăn uống, vệ sinh tắm táp, cạo râu, ngủ nghỉ… (nói theo ngôn ngữ quảng cáo, nó thuộc thể loại slice of life). Hai diễn viên diễn cứ như không diễn, ánh mắt, câu nói, hành động… cứ như đó chính là những gì họ làm trong cuộc sống thật của họ ngoài đời. Có lẽ do vậy mà phim chậm, khá chậm, hai nhân vật chính đều là người già nên động tác của họ rất chậm rãi. Và hẳn nhiên, dễ khiến những ai thích cảnh hành động, thích không khí phim nhanh, thích những bộ phim mang tính giải trí… cảm thấy chán ngán và ru ngủ.

Nhưng rồi khi người xem bắt đầu gà gật, cơn buồn ngủ dâng lên cực độ thì đạo diễn cũng liền tung ra cú quyết định.

Georges và Anne cứ lặp đi lặp lại những việc quen thuộc như vậy cho đến một ngày, khi Anne đã mất dần ý thức, không thể cử động, Georges cố gắng cho bà uống sữa, nhưng bà từ chối, bất ngờ Georges đã tát Anne.

Cái tát khiến cho chữ amour – tình yêu đột ngột chao đảo trước muôn vàn câu hỏi. Đó phải chăng là cái tát của sự hoang mang bất lực chất chứa bao ngày? Hay phải chăng sự héo mòn, mệt mỏi ngày một dâng cao vì phải chịu đựng một người vợ bệnh tật đã áp đảo tình yêu? Hay đó là cái tát của sự lo sợ mất người mình yêu?

Phim có một kết thúc không theo lệ thường mà ta vẫn thấy ở những phim Mỹ, nơi tình yêu luôn đuợc vẽ bằng  những mỹ từ. “Trong thế giới này không có gì là chắc chắn cả, ngoại trừ cái chết”, Benjamin Franklin đã từng nói như thế, phải chăng đạo diễn người Áo Michael Haneke đã dùng bộ phim để chứng minh điều đó?

Georges đã (giết) Anne sau khi an ủi Anne bằng câu chuyện mà trước đây bà đã từng muốn nghe ông kể về tuổi thơ của ông.

“Cuộc đời quá dài”, Anne đã từng nói thế khi họ cùng ngồi xem album gia đình. Tôi không muốn gọi hành động của Georges là hành động giết người, mà đó là “cái chết êm ái”. Và tôi tin, cái chết mà Georges mang đến cho Anne chính là một sự giải thoát. Bởi tình yêu không chỉ là sự sống, mà còn là cái chết, là hờn giận lẫn yêu thương, là kiên nhẫn và chịu đựng, trên hết thảy nó là tình và yêu!

(Bộ phim đoạt giải Cành Cọ Vàng, năm 2012. Phim nói tiếng Pháp, tương đối dễ nghe)

02.06.2014