Sunday, September 11, 2022

Về Chuyện Đọc

1. Tôi có cô bạn hay review sách. Mỗi khi đọc xong một quyển sách nào đó, cô thường viết một bài dài, đôi khi là nhận xét về nội dung, đôi khi là cảm nhận về tính cách nhân vật, cũng có khi là những mẩu chuyện liên quan đến nội dung sách... Thi thoảng có vài bạn vào comment, đại khái "Để em/tôi mua về đọc". "Chị/bạn đang đọc quyển sách gì, giới thiệu em/tôi đọc với". 

Tôi thường tự mình chọn sách, có thể dựa theo tên tác giả (quen), có thể dựa trên nội dung khi tôi đọc lướt vài trang (bởi nên tôi rất ghét những bìa sách bọc kín mít trong bao), chứ ít khi (đôi khi cũng có vài ngoại lệ) mua sách theo review của người khác. Tôi nghĩ (đây chỉ là quan điểm và thói quen riêng thôi) việc đọc mang tính cảm thụ cá nhân, mỗi người sẽ có cảm xúc và mức độ lĩnh hội về quyển sách không giống nhau. Thêm nữa, việc đọc review trước sẽ làm mất đi tính tươi mới, trong trẻo khi đọc một điều mới, cảm nhận cá nhân, một cách vô thức, cũng bị ảnh hưởng, và vô tình làm mất đi niềm vui, niềm hứng khởi đọc sách, lâu dần, vô hình trung cá tính, suy nghĩ riêng của mình bị chi phối bởi người khác. Nếu có đọc review, tôi thường đọc sau khi đã đọc xong quyển sách. Việc này cho tôi cơ hội xem lại cách đánh giá của mình, lật lại những điểm mình bỏ sót, hoặc biết thêm một cách nhìn khác... Mỗi một quyển sách sẽ thấm thấu vào mỗi người mỗi kiểu riêng. Mỗi một thời điểm, cảm nhận về quyển sách cũng có thể khác nhau. 

2. Vài hôm trước, nhỏ em gửi cho tôi một bài viết của nhà văn Trang Hạ, nội dung xoay quanh chuyện đọc. Trong bài viết của mình, nhà văn kể, do rất bận, không có thời gian để đọc sách, nên cô thuê một sinh viên đọc sách hộ (từ dùng của nhà văn). Mỗi tháng 5 triệu để đọc 5 quyển sách. Nhiêm vụ (tôi nhấn mạnh điểm này) của bạn sinh viên này "chỉ là đọc sách hộ và nói cho [nhà văn] biết, cuốn sách đấy nói về cái gì" (trích nguyên văn). Sau 2 tháng, bạn sinh viên bỏ việc, còn cô nhà văn thì hoàn toàn không hài lòng với kết quả công việc bạn sinh viên đã thực hiện. Vì theo cô, bạn sinh viên đã không trả thỏa đáng cho các câu hỏi của cô như, quyển sách này dành cho ai?, có những quyển nào tương tự quyển này không? quyển này khác với các quyển sách cùng chủ đề ở những điểm nào?  những gì đề cập trong sách có áp dụng được ở VN không, vì sao? tác giả có bao nhiêu quyển sách rồi? vì sao tác giả chọn chủ đề này? phương pháp nghiên cứu của tác giả đúng hay sai? v.v và v.v 

Tôi có cái tật đọc sách "dắt dây", nghĩa là khi đọc 1 quyển sách nào mới, tôi thường (tìm) đọc tiếp vài quyển cùng thể loại, chủ đề; hoặc cùng tác giả; hoặc sau này có sự trợ giúp của internet, tôi tìm đọc thêm những quyển sách, tìm hiểu sâu thêm thông tin của những vấn đề tôi thấy thú vị, thấy mới mẻ được tác giả viết/nhắc trong sách. Thậm chí có thể tìm cả phim để xem (và ngược lại). Cho nên, thường mỗi khi đọc, tôi (luôn biết là) không phải sẽ chỉ dừng ở 1 quyển sách. Cho nên, thỉnh thoảng khi tôi đọc "ngôn tình" hay truyện "tình cảm sến sẩm" vài bạn cười trêu tôi "mấy quyển đấy có (giá trị) gì đâu mà đọc", tôi chỉ cười. Tôi biết thêm được nhiều điển tích khá hay hoặc những cách lý giải một quan niệm hoặc một thành ngữ bằng chiết tự khá thú vị. 

Quay trở lại câu chuyện của nhà văn Trang Hạ và bạn sinh viên. Có thể bạn sinh viên chưa có kinh nghiệm nên đã nhanh nhảu nhận 1 công việc với bản mô tả (công việc) mập mờ, không rõ ràng. Nếu nhiệm vụ - gói gọn trong 1 câu - mà nhà văn nói, được hiểu đơn giản và ngay thẳng, lời nói thế nào hiểu thế đấy, thì câu “cuốn sách nói về cái gì” đồng nghĩa với “nội dung quyển sách là gì”, khi đó công việc của bạn sinh viên là tóm tắt lại những gì được viết trong sách. Không nhất thiết bạn sinh viên phải viết 20 trang, hoặc 2000 từ, có thể chỉ cần 1 trang hoặc 500 từ mà đầy đủ nội dung là coi như hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng nếu (từ nhưng này bao giờ cũng rất nguy hiểm), ai đó hiểu theo kiểu “ý tại ngôn ngoại” (keke) thì "Nói cho biết" nó cũng “mênh mông trên bao la” lắm, cụ thể nhà văn cần biết điều gì, biết đến đâu, phạm vi ra sao. Biết về nội dung, biết về tác giả, biết về thủ thuật, biết về những thứ liên quan... Để trả lời cho mỗi cái "biết" này, cách đọc cũng khác nhau. Ví dụ chỉ với yêu cầu “nói cho biết về tác giả quyển sách” thôi, bạn sinh viên không phải chỉ làm mỗi việc viết xuống tên tác giả và lời giới thiệu về tác giả (thường được in trong bìa 2 quyển sách, hoặc trong lời nói đầu) mà còn phải tìm đọc thêm trên mạng và cung cấp cho nhà văn những thông tin về tiểu sử, bằng cấp, các quyển sách tác giả này đã viết (thường) thuộc chủ đề gì, tác giả đã được giải gì v.v…. Công việc nghiên cứu (research) và thu thập dữ liệu thứ cấp (secondary data) này, chiếu theo “ý tại ngôn ngoại” là công việc không công, không được trả tiền, vì nó đã nằm trong tiền công đọc 1 quyển sách (nhấn mạnh cụm từ này). Đấy là tôi mới chỉ lấy ví dụ 1 yêu cầu nghe qua tưởng đơn giản của nhà văn thôi mà đã như thế rồi, chứ tôi chưa nhắc đến những câu hỏi mà nhà văn “quay” em sinh viên. Chẳng hạn, với câu hỏi “quyển này khác với các quyển sách cùng chủ đề ở những điểm nào?” thì rõ ràng để biết được những điểm khác biệt, em sinh viên không chỉ ngừng lại ở việc đọc 1 quyển sách mà nhà văn giao, mà còn phải tự bỏ tiền ra mua hoặc mượn hoặc tìm đọc để biết những quyển sách khác viết gì, rồi so sánh và rút ra điểm giống nhau, khác nhau, điểm nổi trội của từng quyển sách. Và những việc thêm vào này – một lần nữa – không được trả tiền và tính công, 1 cách bia bọt thì nhà văn đã "được bia kèm lạc". Cho nên nhà văn nói “chỉ mỗi đọc 1 quyển sách” rồi thế này thế kia quả là khéo biết "đùa" em sinh viên!

Friday, August 26, 2022

Thí Sinh Ngủ Quên hay Lương Tâm Nhà Giáo Ngủ Quên?

1. Bạn kể, hồi nó thi đại học, môn cuối đuối quá, nó vừa gục đầu xuống bàn 1 xíu thôi là giám thị đã đến gõ gõ lên bàn hỏi thăm tình hình sức khỏe, rồi kêu nó ráng làm bài, đừng để điểm liệt.

Sự việc em học sinh ở Cà Mau ngủ quên đến hết giờ thi, là thêm một ví dụ về thái độ vô cảm, thói quen trốn tránh trách nhiệm của một số nhà giáo hiện nay.

Không phủ nhận lỗi của em học sinh trong việc ngủ quên và không hoàn thành bài thi. Tôi đoán, với tư duy của một học sinh giỏi, sau vụ việc này, có lẽ em cũng đã rút ra được bài học kinh nghiệm cho riêng mình khi chuẩn bị cũng như cách xử lý bài thi trong những kỳ thi trong tương lai.

Tôi thích cách em xử trí trước những ồn ào từ báo chí. Thái độ dám nhận lỗi, không biện bạch, không mong chờ 1 suất đặc cách mà chấp nhận hiện thực, sẵn sàng cho kỳ thi lại của em đáng khen và trân trọng hơn rất nhiều so với cách viện dẫn quy chế coi thi để chứng minh mình đã tuân thủ các quy định đối với cán bộ coi thi.

Đúng là 2 giám thị coi thi đã làm đúng trách nhiệm của một nhân viên gác thi, nhưng chưa đủ trách nhiệm của một nhà giáo. Thái độ cứng nhắc thực hiện quy định 1, quy định 2, quy định 3.... (như cách thầy hiệu trưởng dùng biện hộ) đó giống một robot vô cảm thực hiện các công việc được lập trình sẵn hơn là của một con người, có cảm xúc được đào tạo và trang bị tri thức để thực hiện công việc giáo dục.

Lẽ ra khi phát hiện thí sinh nằm (ngủ) gục trên bàn, việc cần làm là giám thị phải đến tìm hiểu xem chuyện gì đang xảy ra với em ấy. Thí sinh bị ngất? Thí sinh ngủ gục? Thí sinh đang quay bài? Còn nếu sợ trách nhiệm quá và để "bảo đảm an toàn cho sự nghiệp gác thi" của mình, giám thị có thể áp dụng hướng dẫn về tình huống bất thường, đẩy nguy cơ cho trưởng điểm thi "nếu có tình huống bất thường phải báo cáo ngay cho Trưởng Điểm thi giải quyết". Không thiếu cách!
 
Cho nên, khi nhìn lại cách giải quyết, thái độ và hành động của giám thị và của thầy hiệu trưởng, điều đọng lại là 2 từ "thiếu tâm"

2. Viết đến đây thì chợt nhớ, gần đây, thấy trường hợp các nhà giáo "thiếu tâm" hơi bị nhiều, bèn đi tìm hiểu xem cụ thể để làm một nhà giáo thì phải cần có những gì. Đọc được trong Luật Giáo Dục thấy bảo...

Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây:

a) Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt;

b) Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;

c) Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp;

d) Lý lịch bản thân rõ ràng.

Nhà giáo có những nhiệm vụ sau đây:

1. Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lý giáo dục, thực hiện đầy đủ và có chất lượng chương trình giáo dục;

2. Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và điều lệ nhà trường;

3. Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng nhân cách của người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học;

4. Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu gương tốt cho người học;

Đọc xong, bèn kêu "Hèn gì!"!
 
;