Vẫy tay chào nhau

(Chiều trên cầu Rạch Miễu - Bến Tre)

1. Thỉnh thoảng dừng xe đèn đỏ ở ngã tư, bên cạnh xe chở du khách nước ngoài hoặc chở những đứa học sinh đi tham quan đâu đó, tôi hay vẫy tay đáp lại những cái vẫy tay chào của những người trên xe. Có lần bạn hỏi: "Quen nhau hả?". Tôi lắc đầu "Không". "Thế sao lại vẫy tay với họ?". "Thì họ chào, mình chào lại". Bạn chậc lưỡi, kêu "Rảnh ghê!". Tôi cười cười không giải thích, chỉ đơn giản nghĩ, tiếc gì nhau một cái vẫy tay.

Ngày cũ, tôi đọc đâu đó 1 truyện ngắn. Truyện kể rằng, có 1 đứa trẻ, hàng ngày trên đường đến trường, nó đi dọc theo đường xe lửa. Mỗi lần đứng chờ xe qua, nó thường vẫy tay chào những hành khách trên xe. Nó chờ 1 cái vẫy tay. Thế nhưng không ai đáp lại "lời chào" của nó.

Nhiều ngày qua... Một thời gian dài qua... cũng thế, không 1 cái vẫy tay đáp trả. Thằng bé buồn đến trầm cảm.

Bố nó biết chuyện, ông quyết định sẽ lên chuyến xe lửa ấy, để vẫy tay chào nó khi xe ngang qua làng. Nhà họ xa nhà ga, ông bố phải đi từ đêm hôm trước. Nhưng rồi, vì quá mệt mỏi, ông ngủ quên và lỡ mất chuyến xe duy nhất trong ngày qua làng. Tiền mang theo không đủ để trọ lại, ông bố đành buồn bã quay về.

Thằng bé chạy ra đón ông. Lần đâu tiên sau 1 thời gian dài, ông gặp lại nụ cười ngây ngô vô tư của đứa trẻ. Nó vui mừng khoe với bố, sáng nay đã có 1 người vẫy tay lại với nó. Xe chạy qua rồi, người ấy còn cột 1 chiếc khăn vào chiếc nạng gỗ đễ chào nó.

Nước mắt lăn dài trên má, ông bố nhớ ra, đêm hôm trước, ông trọ cùng 1 người đàn ông không rõ mặt. Chỉ đoán có lẽ ông ta bị tật ở chân, khi ông bố va phải chiếc nạng gỗ đặt nơi đầu giường, và có lẽ ông khách ấy đã nghe lý do đón tàu mà ông bố đã kể cho chủ nhà trọ khi xin tá túc trong căn phòng rẻ tiền nhất.

2. Có một buổi chiều, tôi thơ thẩn đứng bên cửa sổ nhìn xuống sân ga trong khi chờ tàu chuyển bánh. Giữa những nhộn nhịp, đông đúc người đưa tiễn, tôi để ý thấy một người đàn ông luống tuổi. Không rõ ông là người đưa hay người đi. Ông đứng lặng lẽ 1 mình, dõi mắt nhìn về hướng những toa tàu.

Tàu sắp chuyển bánh. Tiếng còi tàu kêu tu tu như báo hiệu thời khắc cuối cùng của giây phút lưu luyến chia ly, của những cái vẫy tay chào người ở - kẻ đi.

Thế rồi, người đàn ông hướng ánh nhìn về phía nơi tôi đứng, và giơ tay vẫy chào. Tôi nghĩ ông chào ai đó gần đấy nên vẫn bình thản nhìn ngó đó đây. Bất chợt, tôi nhận ra, dường như ngoài tôi ra không còn ai khác còn lại đứng quanh đấy. Tôi có cảm giác, người đàn ông nhìn tôi chờ đợi. Và tôi rụt rè đưa tay lên vẫy chào. Có thể do tôi tưởng tượng, nhưng dường như ông ấy gật đầu và mĩm cười với tôi.

3. Những lần đi xa, lặng lẽ quan sát những nhộn nhịp xung quanh, tôi hay tự hỏi mình, trong những cuộc chia ly, thật sự thì giữa người đi kẻ ở, ai buồn hơn ai. Lệ thường, người ta vẫn dành sự thương cảm cho người ở lại hơn người ra đi. Nào mấy ai hiểu được nỗi niềm xáo trộn của người đi khi để lại sau lưng những thói quen, kỷ niệm... Đường phía trước mờ xa, biết có ai chờ...

Tôi ngoái đầu nhìn lại sân ga đang dần lùi về phía sau khi tàu chuyển bánh. Người đàn ông vẫn còn đứng nguyên tại chỗ chưa rời đi. Nhìn dáng lẻ loi, đơn độc của ông nghiêng nghiêng giữa buổi chiều muộn, bỗng dưng nghe lòng man mác buồn...

13.01.2015

Hỏi Đường

Thỉnh thoảng đang chạy xe, tôi được người khác hỏi đường, trong khi tôi là chúa đi lạc. Kể lại cho bạn nghe, tôi thường tự trào “là do nhìn tôi đáng tin, cái sự rành đường hiện ra ngời ngời trên mặt, cái sự lạc đường lặn mất vào bên trong”. Đùa cho vui vậy chứ giữa đường đi lạc, người ta cứ chặn ai đó gần đấy mà hỏi thăm thôi. Tôi cũng thường vẫn thế trong những lần đi công tác hay đi chơi đến những nơi xa lạ, chưa một lần ghé qua. 

Bạn chê tôi lạc hậu, sao không xài google map, gps để tìm đường, hỏi chi người lạ, rủi họ chỉ sai, đi tìm đường trở lại mất thêm thời gian. Nói vậy là bạn chưa “rành” về tôi. Tôi không phải tuýp người “lúa” công nghệ mà ngược lại, và tôi cũng kinh nghiệm lắm vụ đường 1 nẻo, google chỉ 1 hướng. Có lần google chỉ tôi chạy vô đường 1 chiều, đâm đầu ngay vô chốt CSGT đang làm nhiệm vụ khiến tôi cười khục khặc tự hỏi, chẳng biết anh google có ăn chia gì không với anh CSGT. Hay có lần, tôi lãnh trách nhiệm làm "hoa tiêu" dẫn đường đi đến nhà thờ Con Gà (ở Đà Lạt), “bạn google” phản phé đưa tôi bon bon vào con đường cụt, phía trước là 1 tảng đá chắn ngang bự chảng.

Một dạo tôi mang theo bản đồ. Trước khi đi thì bò ra vạch lịch trình lên bản đồ, rồi theo đó mà thẳng tiến. Nhưng đừng tưởng bản đồ thì đúng hết nhé, cũng vẫn sai như ai. Có lần tôi "xách bản đồ lên và đi" dọc mấy tỉnh miền Tây Nam Bộ, đi dài từ Long An xuống Cà Mau. Lâu quá không nhớ chính xác, hình như sáng đó, tôi định băng từ Tân Châu qua Châu Đốc hay xẹt xuống Hà Tiên gì đấy, tôi cầm bản đồ, tự tin nói với anh tài xế, anh đi đây, đi đây cho em. Anh tài xế đạp ga ào ào một hồi, thay vì phải là đường tỉnh lộ theo như được vẽ trong bản đồ, thì trước mặt tôi là 1 đường ruộng thẳng tắp đường cày. Tôi nhảy xuống xe, ngó trước ngó sau ngơ ngác, rụt rè hỏi bác nông dân đang dẫn trâu đi cày "Chú ơi, con muốn đi đến XYZ, trên bản đồ chỉ đây, chỉ đây mà hình như là không phải, chú chỉ con giùm". Bác nông dân cười hức hức "Con không phải là người đầu tiên nói câu này đâu đó con gái. Ai mà làm ăn sống nhăn, vẽ sai hết đường vậy không biết". Nhờ lần đi lạc này mà tôi biết, có một xã tên Vọng Thê phơi đầy lúa vàng. Có con đường qua Thoại Sơn hai bên rợp bóng cây. Có buổi trưa đầy nắng hắt xuống dòng kênh lấp lánh. Có địa danh tên Năng Gù mà tôi nghe sao thành Ông Gù, Măng Gùi loạn cào cào mà hỏi đường người dân vẫn chỉ ra đúng nơi....

Vài lần đi lạc, được chỉ đường mà tôi biết thêm vài con đường tắt qua nơi này nơi nọ. Có hôm đi lạc ở X. gặp 1 anh chỉ đường rành mạch còn hơn máy chỉ đường. Anh chỉ cặn kẽ, đi bao nhiêu mét thì gặp cột mốc nào bên trái hay bên phải, đi bao nhiêu ngã tư thì gặp vòng xoay, hay công viên...

Nhưng không phải ở đâu cũng gặp được người nhiệt tình, vui vẻ chạy từ trong nhà ra "tui biết chỗ đó, để tui chỉ cho".

Bạn tôi kể, nó hỏi đường, ở một thành phố lớn đàng hoàng, người ta đòi nó phải trả công 5 ngàn, 10 ngàn. Cũng ở đó, một lần chỉ cần đi thẳng thêm chục bước chân là đến con phố tôi đang tìm, người ta chỉ tôi đi ngược lại, qua mấy ngõ phố, xa dần điểm đến. Bạn giận, làu bàu trách cứ. Tôi dĩ hòa "có thể họ không biết vì phố xá khu này dọc ngang như bàn cờ", dẫu trong lòng tin chắc người ta đã cố ý vì chúng tôi là dân xứ khác nói không cùng giọng, và cũng không rõ họ làm việc ấy để làm chi...

Lại nhớ hồi ở Paris, ngày đầu tiên đi học, vừa đi vừa nói chuyện, chụp hình, loay hoay thế nào bị lạc. Trên đường thấy ai cũng xách cặp, xách túi đi hối hả nên cũng không dám quấy rầy chặn lại hỏi đường. Thời may, có ông cụ đi ngang qua liếc mắt tò mò nhìn một bầy da vàng tóc đen nói thứ tiếng không phải tiếng Pháp, bèn rụt rè chặn lại nhờ "Ông ơi, ông làm ơn chỉ giúp tụi con đường đến trường Sorbonnes". Ông nhìn từng đứa hỏi: "Tụi bây là du học sinh hả, đi lạc hả?". Rồi ông cụ chỉ đến ngã này rẽ trái, đến ngã kia rẽ phải. Chỉ giữa chừng đột nhiên ông ngưng lại, lẩm bẩm "Non, tụi bây lại đi lạc nữa". Ông đưa tay xem đồng hồ, nói: "Bon, tao có 7 phút cho tụi bây. Đi theo tao". Cả bọn tíu tít cảm ơn và lon ton đi theo. Ông dẫn cả bọn đi ngược lại hướng mà ông đang đi, cho đến ngã tư trước cổng trường thì dừng lại, xem đồng hồ lần nữa rồi bảo: "Kia kìa, trường của tụi bây ở phía đó đó, cứ đi thẳng là tới. Giờ tao phải đi làm". Cả bọn líu ríu, thank you, merci. Ông cười phẩy tay, rồi vội vã quay ngược lại con đường lúc nãy. Nhìn cái lưng khom khom của ông cụ, nghĩ đến quãng đường vừa đi qua, trong lòng vừa biết ơn, vừa áy náy.

Đi xa, nhờ cậy người lạ những chuyện nhỏ nhỏ dọc đường, rồi nghiệm ra, cứ hỏi đường đi là có thể phần nào hiểu được tính cách của người dân một vùng, 1 miền nào đó.

10.1.2015