Saturday, March 7, 2026

NHẮN GỬI CÁC ANH TRƯỚC NGÀY 8/3

Tháng ba ngày tám đến rồi đây
Các anh chắc hẳn rất rộn ràng
Lo ngược lo xuôi, tìm quà tặng
Vò đầu bứt tóc, mặt hoang mang

​Quà cáp xa hoa em chẳng màng
Hương nồng nhụy thắm cũng chóng tan
Lời yêu có cánh bay đi mất
Chi bằng một chút thực lòng hơn

​Đừng khen "Em đẹp tựa nàng tiên"
Sắc hương rồi cũng nhạt nhoà đi
Da hồng má mịn hôm nay đấy
Mai mốt nhăn nheo, chẳng thiết gì

​Đừng hứa tặng em những vì sao
Mây bay gió cuốn chữ phai màu
Chót lưỡi đầu môi rồi cũng hết
Chân tình mới giữ được bền lâu

Thế nên các anh chớ lo gì
Phụ nữ tụi em dễ tính thôi
Chỉ cần ting ting 💸 vào túi
Nụ cười lập tức... nở trên môi!

7.3.2026

Friday, March 6, 2026

Anh Ca Vũ (Yīnggēwǔ - 英歌舞)

1. 英歌舞 (Anh Ca Vũ) là gì?

Anh Ca Vũ hoặc Múa Anh Ca, chứ không phải Múa Anh Ca Vũ (đã múa rồi thì không có vũ) :)

Anh Ca vũ (hay gọi cách khác là Múa Anh Ca) là một loại hình nghệ thuật dân gian tổng hợp, kết hợp giữa võ thuật, kịch nghệ và múa của người Triều Châu (vùng Triều Tiên, Quảng Đông, Trung Quốc). Đây được xem là biểu tượng cho tinh thần quật cường và sức mạnh của người dân vùng duyên hải Nam Trung Hoa.

Năm 2006, môn nghệ thuật này chính thức được Trung Quốc công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

2. Lịch sử hình thành: Từ tích xưa đến đời thực

Anh Ca vũ có bề dày lịch sử hơn 300 năm, bắt nguồn từ cuối thời Minh - đầu thời Thanh. Lấy cảm hứng từ Thủy Hử: Nội dung điệu múa tái hiện lại điển tích các anh hùng Lương Sơn Bạc (đứng đầu là Tống Giang) cải trang thành đoàn múa nhạc để đánh úp phủ Đại Danh, giải cứu nghĩa quân.

Anh Ca vũ là sự giao thoa nghệ thuật, bởi nó không thuần túy là múa, mà là sự chắt lọc từ võ thuật: Các thế đánh của Nam quyền (võ thuật miền Nam Trung Hoa). Từ nghi lễ tâm linh: Gốc rễ từ các điệu múa Nuo (Na hý) cổ xưa dùng để xua đuổi tà ma và dịch bệnh. Và từ sân khấu: Cách hóa trang và biểu cảm gương mặt ảnh hưởng đậm nét từ Kinh kịch và Triều kịch.

3. Đặc điểm trình diễn đặc sắc

Một buổi biểu diễn Anh Ca thường là một cuộc diễu hành quy mô lớn. 

* Đội hình và Nhân vật:

- Số lượng: Thường là bội số của 2 (như 36, 72 hoặc 108 người), đại diện cho các vị anh hùng Lương Sơn.

- Nhân vật tiêu biểu: Đi đầu thường là Tống Giang (người chỉ huy), theo sau là các nhân vật dễ nhận diện như Lâm Xung, Võ Tòng, Lỗ Trí Thâm hay Lý Quỳ.

* Đạo cụ và Âm thanh

- Anh ca côn: Mỗi vũ công cầm hai khúc gậy gỗ ngắn. Khi múa, họ gõ gậy vào nhau theo nhịp $1/2$ hoặc $3/4$, tạo ra tiếng "cạch cạch" đanh thép, giòn giã.

- Nhạc cụ: Tiếng trống cái dồn dập, tiếng cồng và tiếng la hét vang trời tạo nên một không gian vô cùng hào hùng.

* Hóa trang

Mỗi vũ công được vẽ mặt nạ (vẽ trực tiếp lên mặt) với các màu sắc tượng trưng: đỏ (trung thành), đen (thẳng thắn), trắng (gian trá)... giúp khán giả nhận diện tính cách nhân vật ngay lập tức.

4. Ý nghĩa

Anh Ca vũ mang trong mình "linh hồn" của cộng đồng người Triều Châu:

- Trừ tà và Cầu may: Được biểu diễn vào Tết Nguyên Đán hoặc lễ hội đền chùa để quét sạch cái xấu, cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa.

- Tôn vinh Chính nghĩa: Tái hiện lại tinh thần "trừ bạo an dân" của các anh hùng xưa, giáo dục lòng dũng cảm cho thế hệ trẻ.

- Gắn kết cộng đồng: Điệu múa đòi hỏi sự phối hợp cực kỳ ăn ý. Một người sai nhịp có thể làm hỏng cả đội hình, vì vậy nó đề cao tinh thần đoàn kết tuyệt đối.

Hiện nay, Anh Ca không còn bó hẹp trong các ngôi làng cổ. Nó đã trở thành một hiện tượng văn hóa toàn cầu. Các đội múa trẻ gần đây còn kết hợp thêm các động tác dứt khoát như vũ đạo đường phố trên nền nhạc mạnh, khiến nó được ví như "Vũ điệu Samba của phương Đông".

(Ảnh chụp được hôm đi xem lễ Nguyên Tiêu)



Wednesday, March 4, 2026

Nhặt Chút Bình Yên


Nhà cao che khuất vầng trăng cũ
May còn chút lá khẽ lao xao
Sực nhớ Nguyên Tiêu, lòng tự nhủ:
Hoá ra là xuân ấy vẫn còn

​Rót chút chân tình vào chén nhỏ
Đãi người, đãi cả những hư không
Cứ mặc ngoài kia đời vội vã
Để lòng ta lại hóa mênh mông

​Một chút tin yêu vừa kịp nở
Làm mềm năm tháng cũ xa xôi
Thôi trách những mùa mưa bão trước
Cứ để phù du... rụng giữa trời

​Rồi mai thức dậy, tim mở cửa
Thấy một mùa thương đã đợi chờ
Đời vẫn dịu dàng như vẫn thế
Tại mình quên mất... giữa vu vơ

​Gói lại buồn vui làm hành lý
Đi về phía nắng, phía mây trôi
Chẳng cần rực rỡ cho ai thấy
Chỉ cần bình lặng... thế là thôi!

(Nguyên Tiêu | Bính Ngọ)

Lan Man Khởi Hành Đầu Năm

Rời thành phố từ sáng sớm, khi màn đêm còn chưa tan hẳn. Những ngọn đèn cao áp tỏa ánh sáng mờ mờ, làm con đường thêm phần vắng vẻ. Gió mát lùa qua cửa xe mở hé, mang theo không khí trong lành chưa kịp nhuốm mùi khói bụi, chỉ có mùi lá cây ngai ngái, hăng hăng, hoặc mùi khói đốt đồng bảng lảng khi xe càng xa thành phố, xa những tòa nhà cao tầng san sát.

Đường về quê trải dài giữa hai bên là đồng ruộng. Có lúc, xe chạy ngang cả quãng đồng lúa xanh ngăn ngắt, từng làn gió thổi qua làm những ngọn lúa lay động nhẹ nhàng, nhẹ nhàng. Thỉnh thoảng, vài cánh cò trắng muốt từ đâu đó trong sóng lúa rập rờn chợt bay lên, xoải cánh khoan thai. Có đoạn lại vụt ngang qua những ruộng bắp, những vườn xoài trái nặng trĩu cành, hay vườn nhãn, vườn ổi đầy những chùm trái được bọc kỹ càng trong túi nilon  để tránh chim dơi. Nếu đi vào những ngày Tết, đó đây còn thấy thêm những căn nhà mái ngói xưa cũ, trước sân là cội mai vườn, vàng rực những bông là bông.

Đi xe về miền Tây còn có cái thú vui là tấp ngang, tấp dọc vào những sạp trái cây dọc đường. Có chỗ chỉ đơn sơ là miếng bạt trải dưới đất, đổ ngập trái cây theo mùa, mùa nào thức nấy. Đi từ tỉnh này qua tỉnh nọ có khi chỉ 60 cây số mà mất đến tận hai tiếng đồng hồ hoặc hơn. Phần thời gian dôi ra đó, là để ngồi trên chiếc ghế cóc đóng chắp vá bằng mấy thanh gỗ vẹo vọ mà vẫn cứng cáp, chờ chú chủ sạp lựa và khui cho trái sầu riêng ngon cơm. Cứ thế, vừa ngồi nhìn xe cộ qua lại, vừa chóp chép miếng sầu riêng bự chảng, vàng ươm, béo ngậy. Hay có khi là ngồi bệt trên thảm lá khô, tách đôi trái vú sữa để nhấm nháp dòng mật sữa ngọt ngay. Hoặc vô tư cạp trái bắp, nóng hổi, thơm lừng vừa vớt ra từ nồi nước bốc khói nghi ngút. Có khi còn nổi hứng bất tử, theo lời rủ rê chân chất của vợ chồng chị bán hàng: “Vô vườn nhà tui chơi, đi bộ gần xịt đây thôi nè” để thư thả vui đùa tự tay hái mận, hái nhãn hay chôm chôm.

​Rời xa phố xá nhộn nhịp, tầm nhìn không còn bị giới hạn hay cắt xén bởi những khối nhà cao tầng hay hàng cây cổ thụ tù túng. Trước mắt chỉ còn một khoảng không xanh mướt mênh mông. Lúc ấy, lại ước ao được mắc chiếc võng giữa hai hàng cây mát mẻ, nằm đó ngửa đầu ngắm mây trôi, nghe gió thổi, bỏ hết những lo toan, cơm áo gạo tiền, ngày lại ngày chẳng phải vướng bận điều gì...

(Khai bút - mùng 6 Tết - 22/2/2026)




Chợt Nhớ - Chợt Quên

Hôm rồi đi làm gần công ty cũ, đi lại đoạn đường hơn chục năm trước, ngày ít nhất hai lần, chạy tới lui đến thuộc lòng từng ngõ ngách.

Nhớ ngày cũ, lúc đầu đi bị lạc lên, lạc xuống thấy tội luôn. Không quen đường, nên chẳng dám chạy nhanh, cứ đi chầm chậm, nhìn từng khúc quanh, cố gắng ghi nhớ, đi đến ngã tư nào thì quẹo phải, góc đường nào thì quẹo trái... Nhớ từng điểm mốc, như ngã tư này có cái bảng hiệu lớn màu vàng, con đường nhỏ kia có căn nhà trước cửa có dàn ti-gôn, mỗi lần đi ngang lại lẩm nhẩm trong đầu bài Hai sắc hoa ti-gôn của nhà thơ TTKH. Đi riết lần hồi rồi quen, hôm nào kẹt xe, hay như hôm nào muốn đến cơ quan hoặc muốn về nhà sớm, còn học theo bạn bè và mấy anh xe ôm, đi đường tắt, bọc luồn trong mấy con hẻm gọn ơ. Rồi chạy ào ào, chẳng cần nhìn ngó, nhắm mắt cũng đi đến nơi. Có hôm về đến nhà hoặc ngồi trước bàn làm việc, chợt tự hỏi, hồi nãy mình chạy sao vậy ta? hồi nãy mình chạy ngang cái quán đó, họ mở cửa chưa ta? 

Con đường giờ mở rộng hơn, nhiều đổi thay, đi mà xém lạc hai lần. Tự cười giễu mình "người thiếu chung thủy, hay quên tình cũ". Rồi vừa đi vừa nghĩ lan man đến nhiều việc xung quanh, gần đây, kiểu, dường như con người có một đặc tính đáng sợ là hay bị thu hút bởi điều mới mẻ, đến khi quen rồi thì xem nhẹ hoặc coi đó là chuyện hiển nhiên. Tiếp đến khi mất đi mới, hoặc hốt hoảng giật mình tiếc nuối, hoặc oán than trách móc.

Hôm rồi, mới cà rỡn, nói với bạn "Ê giờ vàng bạc đồng cái nào cũng lên, nhẫn gì giờ cũng đều có giá, nên để có giá, tao và mày phải sống "nhẫn" tâm đi nhen". Bạn kêu "Ê hay hay. Sống nhẫn tâm đầu tiên là mày đừng biến mình thành điều hiển nhiên của ai đó nghe chưa". Tôi, đập tay bạn, hi-five "Ok. Thành giao!"

HUNGER (Phim Thái Lan - 2023)

Tôi chọn xem phim Hunger (2023 - Thái Lan) một cách tình cờ. Chẳng là trong lúc tôi đang lướt Netflix tìm phim để xem thì thấy poster có hình của cô diễn viên chính mà tôi khá ấn tượng trong phim The Bad Genius nên quyết định click xem. Phim Thái Lan vốn cũng không phải gu tôi, lần gần nhất, tôi coi phim Thái là bộ Gia tài của Ngoại, hơi chán, nên đến phim này tôi cũng không mong đợi nhiều lắm.

Hunger xoay quanh Aoy, một cô gái trẻ làm việc tại quán mì bình dân của gia đình. Cuộc sống buồn tẻ, không lối ra của cô - sáng uể oải đứng bếp, trưa chiều vừa chuẩn bị nguyên liệu cho ngày hôm sau, vừa đấu khẩu với bạn bè - những thanh niên trẻ tuổi, đang vật lộn với cuộc mưu sinh -  rẽ ngoặt khi cô nhận lời gia nhập đội bếp Hunger cao cấp chuyên phục vụ giới siêu giàu và quyền lực, do bếp trưởng nổi tiếng Paul dẫn dắt, 

Rời khỏi căn bếp ám khói, nấu ăn trong cái nóng hầm hập, mồ hôi nhễ nhại, bước vào một không gian sang trọng, hào nhoáng... nơi con người cũng giống như nguyên liệu nấu ăn, sai sót là bị vứt bỏ không thương tiếc, Aoy đã "gột rửa" bản thân - cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng - dần. Từ một người nấu ăn theo công thức gia truyền, không cầu kỳ nhưng chứa đựng cảm xúc và kết nối giữa người với người, nhìn thực khách húp mì sồn sột, nhin khách quen quay lại là đủ vui.. thành một đầu bếp lạnh lùng, vô cảm, làm món ăn cầu kỳ để thể hiện đẳng cấp, quyền lực, cái tôi của người nấu và thực khách hơn là để thưởng thức cái ngon của món ăn. Như Bếp phó Dang nói: "Bọn nó chẳng biết thức ăn ngon là gì. Chúng chỉ thuê bếp trưởng Paul để khoe khoang".

Hoặc Ton khi tâm sự với Aoy "Đôi khi, anh tự hỏi. Đồ ăn của bếp trưởng có thực sự quan trọng với thực khách không?". 

Cái “đói” trong Hunger không phải đói ăn, mà là đói sự công nhận, đói quyền lực, đói được đứng trên người khác. Như bếp trưởng Paul thừa nhận "Tôi muốn làm một đầu bếp mà người giàu sẽ quỳ gối cầu xin để nấu cho họ ăn. Tôi sẽ khiến họ thèm khát tôi"

Mặc dù có bếp, bếp trưởng và những thứ liên quan đến ẩm thực, nhưng Hunger không phải phim nói về ẩm thực. Ẩm thực trong Hunger thật ra chỉ là cái cớ. Những bữa tiệc do đội bếp Hunger và bếp trưởng Paul nấu không phải để thưởng thức mà để phô trương quyền lực và đẳng cấp. Giới thượng lưu trong phim ăn uống không vì ngon, mà để khẳng định vị thế. 

Tôi chỉ xếp Hunger ở mức trung bình, bởi nó rất rập khuôn, kiểu để nấu được món ăn ngon thì phải có cảnh nhân vật vất vả vật lộn với nồi niêu xoong chảo, phải bị phỏng, phải không ngủ để làm cho bằng được. Và nó cũng rất Thái, mọi thứ đều nói quá lên, kiểu diễn tả món ăn ngon thì thực khách phải nguồm ngoàm, mép phải dính đầy thức ăn, tay phải vét dĩa cho rồn rột, án mạng phải có máu phun đầy tường... 

Diễn viên chính vẫn chưa thoát khỏi diễn cảm của The Bad Genius.

The Hunger có vài câu thoại hay, ghi lại 1 câu trong số đó (không post hết vì bài đã dài)

Mỗi người chúng ta đều có một món ăn khiến ta cảm thấy như được trở về nhà. Càng lớn tuổi, bạn càng bươn chải mưu sinh, bạn thấy cô đơn. Khi bạn về nhà và ăn món đó, bạn cảm thấy an toàn, và bạn nhận ra có người vẫn thương yêu bạn, họ sẽ luôn yêu bạn, và bạn cũng yêu họ.



Sunday, December 14, 2025

THE CHAMPAGNE PROBLEMS

Không biết có phải đạo diễn bộ phim chơi chữ tình huống hay không khi đặt tên phim là The Champagne Problems với nội dung vừa liên quan đến rượu sâm-panh, lại vừa phản ánh đúng ý nghĩa của cụm từ này. Theo từ điển Oxford, champagne problems dùng để chỉ những vấn đề tưởng chừng lớn lao với người trong cuộc, nhưng thực chất khá nhỏ nhặt nếu so với những khó khăn khác trong cuộc sống. Đó thường là những rắc rối mang tính cá nhân, xuất phát từ một cuộc sống dư dả, sung túc – nơi mà dường như chẳng có gì để phàn nàn.

The Champagne Problems tuy được phát trên kênh Netflix nhưng lại đậm chất Hallmark một câu chuyện tình lãng mạn, tiết tấu nhẹ nhàng, không khí lễ hội và đặc biệt happy ending.

Bộ phim The Champagne Problems kể về Sydney Price, một nhân viên cấp cao của một tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực mua lại và sáp nhập (M&A) có trụ sở tại New York. Sydney được cử đến Pháp để mua lại vườn nho lâi đời Chateau Cassell - của Hugo Casse - đang gặp khó khăn trong kinh doanh và trên đà phá sản. Trong một buổi tối dạo nhà sách ở Paris, Sydney tình cờ gặp và trúng ngay "coupe de foudre" với Henri, người - hoá ra lại là - con trai duy nhất, và là người thừa kế vườn nho Chateau Cassell. Đến đây có lẽ ai cũng sẽ dễ dàng đoán được nội dung tiếp theo và kết thúc phim ra sao. The Champagne Problems đúng chuẩn 1 bộ phim rom-com điển hình, có hiểu lầm nho nhỏ, có giận hờn nho nhỏ, nhưng kết thúc luôn là ai nấy đều đạt được hạnh phúc của riêng mình.

Tuy là một bộ phim thuần giải trí, nhưng The Champagne Problems đã khéo léo lồng ghép những nét đặc trưng riêng của mùa Giáng Sinh ở Paris, với những con đường lấp lánh ánh đèn màu, với khu chợ lễ hội truyền thống, với tháp Eiffel tráng lệ buổi tối lên đèn, với món bánh crepe đặc trưng "không thể rời Paris nếu chưa thưởng thức"...

Các nhân vật phụ cũng được xây dựng thú vị và chăm chút. Một Brigitte Laurent mang vẻ cao ngạo, lạnh lùng, quí-s-tộc rất Pháp. Một Otto Moller, nhìn dáng vẻ cứng ngắt, lập dị và lù lù như một cỗ xe tăng nhùn 1 cái là nhận ra ngay một người Đức không thể nào lầm được. Hay một người Mỹ, Roberto Salaza, phóng khoáng, tưởng chừng như rất hời hợt, kiểu trong 1 tình huống đầy nghiêm túc, lại khiến người xem phải cười khi không một chút nào nghiêm túc "Xin được chia sẻ thành thật... Tôi chưa từng làm việc một ngày nào trong đời. Ba tôi có khối tài sản 30 tỷ đô...Tôi đến đây vì lo rằng nếu ai đó mua công ty của ông thì chất lượng rượu sẽ sụt giảm, tiệc của tôi cũng mất vui", ấy thế lại khiến ông chủ vườn nho ngạc nhiên, thán phục khi gọi vanh vách loại rượu và năm sản xuất chỉ sau 1 lần nhắm mắt ngửi rượu. Mà lý do cũng thật đơn giản "Tôi uống sâm panh, tôi mở tiệc, gì tôi chẳng biết, nghề của tôi mà".

Bẻn cạnh đó, phim cũng giới thiệu cho người xem ý nghĩa và nguồn gốc ra đời của rượu sâm-panh, cách thức để làm ra 1 mẻ rượu ngon...

The Champagne Problems là một bộ phim kén người xem theo kiểu nó sẽ không phù hợp với những ai đi tìm diễn viên nổi tiếng, đi tìm kỹ xảo phức tạp, đi tìm những pha hành động nghẹt thở, đi tìm những bài học đạo đức... Bởi The Champagne Problems không có những thứ đó, không có gì cả ngoại trừ việc có thể vừa xem vừa nhâm nhi bánh quy Kinh Đô. Hay có thể thoải mái vừa xem vừa nằm ườn trên giường đắp mặt nạ thư giãn sau 1 tuần làm việc dài.

Một vài câu thoại hay trong phim

Tình yêu như bài kiểm tra mà ta không ôn bài trước vậy. Chỉ biết tùy cơ ứng biến. Và mong điều tốt nhất. Mong đươc điểm cao nhờ cả lớp đều tệ.

Trong tiếng Pháp, bọn tôi không nói "Anh nhớ em". Mà nói: "Tu me manques"... Nghĩa là: "Trong anh thiếu vắng em"

"Les chemins les plus difficiles mènent aux plus belle destinations" Những con đường chông gai nhất sẽ dẫn tới những đích đến đẹp đẽ nhất




Monday, September 16, 2024

Linh tinh

Thỉnh thoảng mình nhận được sách có chữ ký của tác giả. Có khi là tác giả (một vài trong số đó là bạn) ký tặng trực tiếp. Đôi khi là do bạn gặp được tác giả và xin chữ ký, rồi gửi tặng mình.

Mình để ý, không hẹn mà giống, các tác giả thường viết lời đề trên chữ ký "Bản của..." . Mỗi khi đọc được câu đấy, mình có vài suy nghĩ vui vui khi liên tưởng đến trang xác nhận sở hữu vẫn thường hay gặp trên giấy tờ ở mấy phòng công chứng, kiểu 'xác nhận bản này của ông/bà XYZ này' vậy.
Vừa rồi, bạn tặng mình quyển sách có chữ ký của Cô Xuân Phượng. Đọc lời ký tặng, bỗng thấy cảm động vì như thấy có sự thân tình phía sau chữ ký ấy!



Thursday, September 5, 2024

Nhân Chuyện Cô Hoa Hậu, Lan Man Về Chuyện Đọc Sách

Hôm rồi lên mạng, đọc báo thấy nhà nhà, người người cười chê cô hoa hậu Kỳ Duyên việc cô thú nhận "không đọc hết 1 cuốn sách", nghĩ nghĩ, chẳng lẽ giờ việc đọc sách phát triển tốt đến vậy sao.

Nhớ có lần trong lớp học ngoại ngữ với mấy bạn Việt Nam ở nước ngoài, hôm đấy đến buổi thảo luận về 1 quyển sách vừa đọc. Cả lớp lao xao đề nghị cô đổi chủ đề, bởi đã lâu rồi không ai đọc sách. Cô ngạc nhiên, thế á, thế á, quyển sách mỏng, ngắn thôi cũng được. Các bạn cười rộ, không cô ơi, lâu rồi, từ khi đi làm đến giờ bọn em đã không đọc sách. Mình ngồi cười cười, bảo hay là để em làm chủ đề này cho, em vừa đọc xong quyển "Xa Ngoài Kia Nơi Loài Tôm Hát" khá là hay ấy. Cô (đang ở Pháp) bảo tên nghe lạ, sách dày không, bao nhiêu trang. Mình bảo cũng không để ý số trang, sách dày, có lẽ tầm 400-500 trang thôi. Cô và cả lớp lại "eo eo, dày thế á, dày thế thì không đọc nổi đâu. Sách dăm trang đã không đọc nổi rồi, sách dày thế eo eo". Mình nhớ, quyển này mình đọc đâu chừng dăm ngày là xong.

Một lần khác, trong dịch, mình bị kẹt lại ở C. Buồn, mình đăng ký khóa ngoại ngữ ở 1 trường đại học, lớp toàn người nước ngoài. Lần đấy thảo luận về những hoạt động khi rảnh rỗi. Mình nói, thời gian rỗi, mình đọc sách, xem phim hoặc nghe nhạc (nghe nhạc thì không cần rảnh, mình có thể vừa làm việc, hoặc vừa đọc sách, lướt mạng vừa nghe). Cô giáo và các bạn cùng lớp kiểu ngạc nhiên lắm "ô, giờ bạn vẫn giữ thói quen đọc sách à?". Mình kiểu ngạc nhiên ngược "ô, thế các bạn không đọc sách à?".

Giờ mình đã thôi không còn thắc mắc kiểu "sao người ta có thể không đọc sách ta?". Có một dạo, mình thậm chí còn cực đoan "sao người ta có thể đọc được thể loại sách này nhỉ?". Giờ có nghe đứa bạn, chị bạn, thằng bạn... đi cùng hay ngồi kế bên thò đầu nhìn vào quyển sách mình đang đọc bảo: "Giờ nhóc/nhỏ/mày vẫn còn đọc sách hay quá, chị/anh/tao đã lâu rồi không rớ đến 1 quyển sách", mình cũng không vặn vẹo kiểu: "Ủa, sao lại không đọc sách" như ngày xưa, mà chỉ cười cười "dạ, đọc riết quen".

Mà thiệt, mình đọc riết rồi quen, hôm nào không đọc gì, lại thấy thiếu thiếu. Mặc dù có những ngày, ngay từ 4-5g sáng, mình đã phải thức dậy, rồi cả ngày chạy từ tỉnh này qua tỉnh kia làm việc, về đến nhà/khách sạn tắm rửa, đặt lưng lên giường đã quá nửa đêm. Ngay cả mở mắt thôi cũng là việc cực kỳ., đừng nói đến việc mở mắt để đọc, dẫu là 1 trang sách. (Thế nên mình tranh thủ, sách mình chép khắp, trong điện thoại, ipad, kindle... chờ tàu, chờ xe, chờ máy bay, chờ khách hàng... rảnh lúc nào mình đọc lúc đó). Bây giờ mình hiểu, đối với những người đi làm, những người bận bịu việc gia đình con cái, cầm 1 quyển sách, đọc 1 vài trang là chuyện xa xỉ, được là đáng quý. 

Quay trở lại chuyện cô hoa hậu. Giả sử cô ấy là người bình thường, có lẽ việc không đọc sách cũng là chuyện bình thường như bạn cùng lớp của mình ở mấy châu lục, như anh bạn, chị bạn, đứa bạn đã lâu không hề đụng đến sách. Cá nhân mình nghĩ, chuyện không đụng đến sách cũng không phải là chuyện lớn lao chi cả. Đã qua rồi cái thuở, chỉ có đọc sách mới có kiến thức, thông tin, hiểu biết. Giờ người ta có thể trang bị kiến thức, cập nhật thông tin, làm mới hiểu biết từ hằng hà sa số nguồn, dĩ nhiên sách là 1 trong những nguồn đó. Đọc sách thì tốt, không đọc (hết 1 quyển) sách cũng không phải là chuyện gì ghê gớm cả. Cái cốt lõi là duy trì thói quen "đọc". Đọc sách mà kiểu mấy vị phụ huynh "ném đá văng nước bọt" vì cô giáo đã cho học sinh đọc quyển "Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian" thì thôi xin đừng đọc sách. Đó là một quyển sách, mà theo mình, có những đoạn có cách hành văn "rất đẹp"!


Wednesday, July 17, 2024

Lan man buổi sáng

Buổi sáng, tôi ngồi bên ban-công chờ mặt trời mọc. Cái app dự báo thời tiết trong điện thoại dự đoán 5:20 mặt trời sẽ lên. Trước mặt là 1 khoảng trời rộng, biển và đường chân trời ở xa xa. Cũng chẳng biết mặt trời sẽ nhô lên từ mé nào, trái hay phải. Tôi ngồi lặng im, ngắm trời mây, nhìn những cánh chim bé xíu xẹt qua xẹt lại ngang bầu trời, tự mình chơi trò đoán xem mặt trời sẽ mọc bên trái hay phải, mặc dù có thể mở app La bàn để biết được đâu là hướng đông, đâu là hướng tây. Không gian tương đối yên tĩnh. Lâu lâu, từ mé bờ biển vọng lại vài tiếng nói cười, cùng với tiếng gà gáy sáng, tiếng chim chiu chít. Trong đầu chợt nghĩ, nếu phải viết 1 đoạn văn để tả khoảnh khắc này, thì chắc sẽ không mở đầu bằng "lâu rồi mới thức dậy sớm ngắm mặt trời như thế này" mà phải là "lâu rồi mới ngồi an tĩnh, không phải bận lòng với những cú điện thoại, email, deadline" ... Bởi vốn sáng nào cũng dậy từ sớm, chỉ là không thể ngắm mặt trời vì xung quanh chen chúc nhà cao tầng không còn chỗ cho khoảng không. Bởi bộ não lúc nào cũng loay hoay với những việc cần làm trong ngày, những chuyện phải giải quyết... Chợt nghĩ đến cụm từ "thời-không gặp nhau", Khoảnh khắc này, vốn là thời gian và không gian gặp nhau vậy!




Thursday, February 29, 2024

Linh Tinh Ngày Nhuận

1. "Bắt thang lên hỏi Ông Trời"

Trái đất mất khoảng 365,242189 ngày - hoặc 365 ngày, 5 giờ, 48 phút và 45 giây để quay 1 vòng quanh mặt trời. Tuy nhiên, theo lịch Gregory (lịch chúng ta đang dùng), một năm chỉ có 365 ngày. Nếu không thêm 1 ngày vào, thì mỗi năm, chúng ta mất đi gần 4 tiếng. Sau 1 thế kỷ, sẽ mất đi 24 ngày.

2. Ai là "Bố" và "Cha" đẻ?

Khái niệm "năm nhuận/nhuần" được Đại đế La Mã Julius Caesar đưa ra vào năm 46 trước công nguyên. Khi đó, quy tắc tính chỉ đơn giản là năm nào chia hết cho 4 thì được xem là năm nhuận/nhuần. Quy tắc này lấy một năm trung bình dài 365,25 ngày. Sự dôi ra của khoảng 0,0076 ngày trong mối quan hệ với năm xuân phân, có nghĩa là ngày xuân phân sẽ dịch chuyển lên sớm hơn trong lịch này cứ sau mỗi 130 năm. Thành ra có quá nhiều năm nhuần 😋....

Cho nên (mãi) sau đó 1.500 năm, tức vào năm 1582, Đức Giáo Hoàng Gregory XIII đã xây dựng lại bộ lịch (lịch Gregory). Trong bộ lịch mới, Giáo Hoàng đã thực hiện 1 điều chỉnh "nho nhỏ", năm nhuần sẽ là năm chia hết cho 4 và không chia hết cho 100. Quy tắc này tính một năm trung bình dài khoảng 365,242222... ngày. Sai số thời gian rất nhỏ (trên 0,0001 ngày) sẽ tích lũy đủ một ngày trong khoảng 8.000 năm.  Con số 365,242222 này xấp xỉ gần đúng với một năm chí tuyến trung bình, giữ ngày xuân phân rơi đúng hoặc sát với ngày 21 tháng 3. Và cả làng cùng vui vẻ 😋

3. Ngày nào là ngày nhuận?

Lịch Gregory, suy cho cùng dựa trên lịch Julius. Và lịch Julius (lịch La Mã) có nguồn gốc là lịch Mặt Trăng, cho nên số ngày và tên gọi mỗi ngày của tháng được phân bổ theo ba pha của chu kỳ Mặt Trăng: trăng mới (calends, từ đó có từ "calendar" nghĩa là lịch), trăng non - tầm 9 ngày trước trăng tròn (nones) và trăng tròn (ides). Theo học giả Sacrobosco (thế kỷ 13) thì sơ đồ nguyên thủy của các tháng trước lịch Julius là rất đều, xen kẽ các tháng dài (bắt đầu là tháng 1 - 30 ngày) và ngắn (29 ngày), khi đó 1 năm tổng cộng chỉ có 354 ngày.

Ngày dư ra (ngày nhuận) nguyên thủy được gọi là ante diem sextum calendas martii "ngày thứ sáu trước lịch của tháng 3" rơi vào ngày 24 tháng 2.

Lịch của Caesar đã thêm ngày nhuận vào sau ngày 23 tháng 2 bằng cách kéo dài ngày 24 tháng 2 lên 48 giờ, và gọi đây là "ngày thứ sáu thứ hai trước lịch của tháng 3" (bissextus - tiếng Latin bis = "thứ hai" + sextus = "thứ sáu"). Cho nên, ngày nhuận, năm nhuận tiếng Anh còn được gọi là "bissextus/bissextile day/year" và tiếng Pháp thì giữ luôn nguyên mẫu Latin "Année bissextile / Le jour bissextile".  

Sacrobosco cho rằng khi đưa ra bộ lịch, Julius Caesar đã thêm 1 ngày vào mỗi tháng, ngoại trừ tháng Hai, tổng cộng là có thêm 11 ngày nữa, tạo ra năm có 365 ngày. Khi đó, số ngày mỗi tháng tuần tự là tháng 1 - 31, tháng 2 - 29, 31, 30, 31, 30, 31, 30, 31, 30, 31, 30. Vào năm nhuận, tháng 2 sẽ là 30 ngày.

Tuy nhiên, sau đó, người kế vị ông là Caesar Augustus lên ngôi, để biểu hiện sự uy nghiêm cũng như muốn lưu danh sử sách, Augustus đã quyết định lấy 1 ngày của tháng Hai bù đắp vào tháng Tám, tháng sinh nhật của ông rồi đặt tên là August. Cho nên, cuối cùng chúng ta có 1 bộ lịch có phần lộn xộn (với 2 tháng 7, 8 liên tiếp có 31 ngày, và tháng 2 hụt 2 ngày) như hiện nay 31, 28 (hay 29), 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31.

Tuy nhiên, không phải nước nào cũng ngay lập tức áp dụng bộ lịch Gregory, cho mãi đến những năm 1700, nước Anh mới áp dụng lịch Gregory này, và đến năm 1752, luật pháp Anh quyết định chọn ngày 29 tháng 2 là ngày nhuận.

4. Biểu tượng ngày nhuận

Google Doodle hôm nay đã để biểu trưng của ngày hôm nay là hình một con ếch. Sở dĩ là con ếch có lẽ là do hình ảnh con ếch phóng về phía trước giống như việc phóng qua khoảng cách 4 năm 1 lần


5. Phụ nữ được phép cầu hôn

Như trên có nói, cho đến trước thế kỷ thứ 5, năm nhuận vẫn chưa được luật pháp Anh công nhận, cho nên mọi việc diễn ra trong ngày nhuận này là vô nghĩa trước pháp luật. Có lẽ là bức xúc (hehe), Nữ hoàng Margaret của Scotland đã thông qua đạo luật cho phép phụ nữ được cầu hôn nam giới trong năm nhuận và xử phạt nếu người đàn ông phá vỡ ước định hôn nhân trong năm nhuận này.

Một truyền thuyết khác kể rằng, vào thế kỷ thứ V khi một nữ tu sỹ người Ireland tên là St Bridget đã phàn nàn với thần hộ mệnh của nước này, thánh Patrick về việc người phụ nữ phải đợi chờ quá lâu để "nửa kia" nói lời cầu hôn. Thánh Patrick sau đó đã quyết định chọn ngày 29/2 là ngày cho phép người phụ nữ có thể "cầu hôn" với nam giới để đi tới bến bờ hạnh phúc.

Theo báo The Mirror, ở Đan Mạch, nếu người đàn ông từ chối lời cầu hôn của cô gái vào ngày 29/2, anh ta phải đền cho cô ấy hàng chục đôi găng tay. Còn ở Phần Lan, thì quý ông đó phải đưa cho người cầu hôn bị hắt hủi 1 số lượng vải đủ cho cô ấy may váy.

(Lụm từ tùm lum nguồn)


Wednesday, February 7, 2024

Chuyện Nhỏ Xung Quanh

Buổi sáng, đi làm, chạy sau xe một anh shipper Lalamove. Thùng hàng anh chở phía yên sau, được cố định bằng mấy vòng băng keo, sau một hồi chạy qua mấy gờ giảm tốc, đã bắt đầu lỏng lẻo, nghiêng lệch. Định tăng ga, chạy lên báo ảnh, để ảnh biết mà ngừng xe lại cột, kẻo rớt hàng hóa, vừa nguy hiểm cho người chạy phía sau, vừa rủi đổ vỡ hàng lại phải đền, nhiều khi chở hàng chẳng được bao nhiêu tiền. Vừa dợm nghĩ vậy thôi, thì phía sau, 1 anh Grab chạy ngang qua. Không biết nói gì đấy, chắc là kêu anh Lalamove ngừng lại, vì thấy 2 người tấp xe vô lề. Nhìn qua kính chiếu hậu, thì thấy anh này lúi húi cột đồ giùm anh kia. 

Nhớ ngày trước có 1 bạn nhân viên, thỉnh thoảng buổi chiều trước giờ tan làm, bạn lại loay hoay tìm bịch nylon và vài sợi dây. Một lần, nhân trong tủ có sẵn vài bịch nylon, mới đưa bạn và hỏi ‘em cần bịch lớn hay nhỏ, lấy bịch mới hay cũ?’. Bạn đáp ‘Bich nào cũng được, chị. Em chỉ để hờ trong cốp xe thôi’. Rồi như thấy nét mặt mình lộ vẻ ngac nhiên, bạn giải thích thêm ‘Bữa nọ em đi ngoài đường, thấy chị kia làm rớt con cá, thấy chỉ loay hoay vì không có đồ để đựng cả buổi, tội nghiệp. Có lần em cũng gặp tình huống như vậy, nên thông cảm. Nhiều khi chỉ cần 1 sợi dây, 1 cái bịch nylon thôi mà không có. Có hôm em thấy có người làm rớt mớ rau, bịch gạo, không có đồ đựng, họ bỏ luôn, thấy phí, tội. Nên em cứ mang theo bịch nylon hờ vậy, dọc đường ai cần thì cho. Em cũng cho hoài đó chị’

Đi ngoài đường thấy cảnh người này giúp đỡ người kia vô tư lự như vậy hoài. Có lần xe hư dọc đường. Đang đẩy bộ thì có 1 em trai không quen biết, ở phía sau chạy lên bên cạnh kêu ‘chị ơi, chị lên xe đi, em đẩy cho chị 1 đoạn đến chỗ sửa xe’. Rồi hiền khô, lắc đầu ‘không có gì đâu chị ơi’, khi được cảm ơn.

Bạn nói ‘Mày gặp toàn người tốt, chuyện tốt xung quanh hé’. Thật ra không phải lúc nào cũng gặp chuyện tốt hay người tốt không đâu. Ngày thường, cũng gặp nhiều người gây bực mình, nhiều cảnh chỉ muốn chửi thề. Có điều những chuyện khó chịu đó không đáng để trong lòng. Lúc đấy, giận quá thì buông một tiếng đ.m rồi thôi. Bởi mình cũng có gặp lại người đó nữa đâu, mà nếu có gặp thì cũng là 1 thời điểm khác, 1 hoàn cảnh không liên quan khác mất rồi. Đôi khi nghĩ, người ta nuôi làm chi sự tức giận đối với những chuyện đã xảy ra rồi, giờ đã thành quá khứ. Cứ nhớ những chuyện tốt nhỏ nhỏ xảy ra hàng ngày này thôi là ‘buông bỏ’ chứ gì nữa!



Friday, December 15, 2023

Quảng Lăng Tán

Trong phim Ninh An Như Mộng, ở tập 17 trước khi 2 cha con Dũng Nghị hầu Yên Mục và Yên Lâm bị Tiêu Viễn giải đi, Yên Mục đã yêu cầu Tạ Nguy đàn bài “Quảng Lăng Tán” này. Và ở tập 20, khi 2 cha con nhà họ Yên bị giải đi đày, Tạ Nguy đã ngồi ở cổng thành đàn khúc Quảng Lăng Tán đưa tiễn.

Trước Ninh An Như Mộng, Quảng Lăng Tán cũng đã xuất hiện vài lần trong tác phẩm văn học.

Trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, lần cuối cùng Kiều đàn cho Kim Trọng nghe sau mười lăm năm tái hợp, Nguyễn Du viết

Kê Khang này khúc Quảng Lăng
Một rằng lưu thủy, hai rằng hành vân

Thú vị hơn nữa, Quảng Lăng Tán không ngờ lại là cảm hứng của khúc Tiếu Ngạo Giang Hồ trong truyện Tiếu Ngạo Giang Hồ.

Trong chương 27, Kim Dung tả:

Lưu Chính Phong nói:

– Lệnh Hồ hiền điệt, khúc nhạc kỳ lạ này không những là tất cả tâm huyết của hai chúng ta tạo nên mà lại có liên quan đến một vị tiền nhân. Trong “Tiếu ngạo giang hồ” có đoạn viết cho đàn là do Khúc đại ca dựa vào khúc “Quảng Lăng tán” của Kê Khang đời Tấn mà cải biên thành.

Đối với chuyện này, Khúc Dương rất đắc ý. Lão mỉm cười nói:

– Ngàn xưa đã tương truyền, sau khi Kê Khang chết, khúc “Quảng Lăng tán” không còn nữa. Tiểu huynh đệ có đoán ra ta kiếm được nó từ đâu không?

Lệnh Hồ Xung nghĩ thầm: Đạo lý của âm luật ta chẳng hiểu một chút nào cả, huống hồ hai người này hành sự không giống ai, ta làm sao mà đoán được. Hắn bèn nói:

– Xin tiền bối chỉ giáo cho.

Khúc Dương cười nói:

– Kê Khang là người có tính cách rất đặc biệt. Sử thư khen Kê Khang là “Văn từ trang nghiêm, từ thuở trẻ đã thấm nhuần tư tưởng của Lão Trang”, tính cách của Kê Khang rất hợp với ta. Chung Hội lúc đó làm quan lớn, ngưỡng mộ danh tiếng của Kê Khang tìm đến thăm; Kê Khang cứ chuyên chú đánh kiếm, không cần biết đến sự có mặt của Chung Hội. Chung Hội muốn hỏi một điều nhưng không còn hứng thú nữa, bèn bỏ đi. Kê Khang hỏi Chung Hội: “Ngươi nghe cái gì mà đến, đã thấy cái gì mà đi?” Chung Hội nói: “Ta nghe cái đã nghe mà đến, thấy cái đã thấy mà đi”. Chung Hội được coi là một kẻ sĩ thông minh tài trí, nhưng đáng tiếc tính tình lại nhỏ nhen, vì chuyện này mà ấm ức trong lòng, sàm tấu Kê Khang với Tư Mã Chiêu. Tư Mã Chiêu bèn bắt Kê Khang đem giết. Lúc Kê Khang sắp bị hành hình bèn gảy lên một khúc nhạc tràn đầy khí phách, nhưng Kê Khang lại nói: “Quảng Lăng tán từ đây không còn nữa”. Người hậu thế nghe được câu nói này. Nên nhớ rằng khúc nhạc này không phải do Kê Khang sáng tác. Kê Khang là người đời Tây Tấn, khúc nhạc này sau đời Tây Tấn thì bị thất truyền, như vậy nó phải có trước đời Tây Tấn chứ?

Lệnh Hồ Xung không hiểu bèn hỏi:

– Trước đời Tây Tấn ư?

Khúc Dương nói:

– Đúng vậy. Ta không phục câu nói của Kê Khang, bèn tìm cách đi quật mộ phần của hoàng đế và đại thần hai triều Tây Hán và Đông Hán. Liên tục quật hai mươi chín ngôi mộ cổ, tới ngôi mộ cuối cùng ở Thái Ưng thì ta tìm được khúc phổ “Quảng Lăng tán”.

Lão nói xong cười ha hả, rất lấy làm đắc ý.

Và trong chương 26, thậm chí, Kim Dung viết rằng, Quảng Lăng Tán không hay bằng khúc Tiếu Ngạo Giang Hồ

Khúc Dương nghe vậy thở dài, nói:

– Ngày xưa, Kê Khang lúc sắp bị hành hình còn gảy khúc nhạc “Quảng Lăng tán” bi ai rồi từ đó cung đàn này không còn tồn tại trên thế gian. Ha ha, khúc “Quảng Lăng tán” tuy tinh diệu nhưng bì sao được với khúc “Tiếu ngạo giang hồ” của hai chúng ta?

‘Quảng lăng tán' là một khúc bi thương, ai oán. Nó được xem là một trong “Trung Hoa thập đại danh khúc" để đời cho hậu thế.

"Quảng lăng tán" gắn liền với hai câu chuyện, chuyện của thích khách Nhiếp Chính thời Chiến Quốc và chuyện của Kê Khang thời Ngụy Tấn (Trong các điển cố, thì câu chuyện gắn với Kê Khang được nhắc nhiều hơn).

Cha của Nhiếp Chính vì Hàn Vương mà đúc kiếm, do trễ ngày giao kiếm đã bị thảm sát, Nhiếp Chính vì trả thù cho Cha mà đã luyện đàn mười năm, nổi tiếng khắp nơi, được Hàn Vương triệu vào đàn. Nhiếp Chính nhân cơ hội này giết chết Hàn Vương rồi hủy dung tự tử để khỏi liên lụy thân nhân.

Sau cái chết của Nhiếp Chính khúc nhạc Quảng lăng tán thất truyền cho tới tận 600 năm sau, đời Ngụy Tấn, khúc nhạc tuyệt luân này một lần nữa được cất lên. Đương thời họ Tư Mã đang tiếm quyền Tào Ngụy, Kê Khang, một nhạc gia nổi tiếng trong nhóm "Trúc Lâm thất hiền", tài giỏi nhưng tính cương quyết đứng về phía nhà Ngụy một mực tỏ thái độ không hợp tác với họ Tư Mã. Năm 262 sau Công Nguyên, Kê Khang vì tội làm loạn triều chính đã bị chặt đầu giữa chợ, trước khi chết ông đã tấu khúc "Quảng lăng tán" một lần cuối cùng rồi thốt lên rằng: "Quảng Lăng Tán từ này thất truyền!"

15.12.2023

(Đọc và tổng hợp)

Friday, August 25, 2023

Lan Man Nghĩ Về Những Quán Ăn

Cách đây không lâu tôi xem 1 bộ phim nhiều kỳ của Nhật (không nhớ chính xác tên phim, mang máng đại khái gì đó “Những Quán Ăn Trong Sách Đỏ”), phim kể câu chuyện 1 anh công chức, vào mỗi cuối tuần, anh rong ruổi khắp nơi trên đất Nhật, tìm đến những quán ăn địa phương sắp bị xóa sổ để thưởng thức những món ăn truyền thống lâu đời ở đây. Hầu hết những quán anh ghé, thuộc dạng quán ăn gia đình, chủ là người lớn tuổi, do không còn ai kế thừa hoặc tiếp quản quán, nên họ buộc phải đóng cửa quán. Điểm xuyên suốt trong toàn bộ bộ phim, là ở mỗi quán ăn, dù nơi đó chỉ bán một món duy nhất hay bán nhiều món, chủ quán kiêm đầu bếp luôn đặt hết mọi tình cảm, tỉ mỉ chuẩn bị nguyên liệu và trân trọng từng phần ăn mình nấu. Từ 1 tô mì Udon hay 1 dĩa cơm thịt xào... chủ quán luôn muốn mang đến hương vị ngon nhất cho từng thực khách ghé quán.

Cũng giống như những bộ phim Nhật về ẩm thực hay du lịch, phim (tạm gọi) Những Quán Ăn Trong Sách Đỏ nhịp phim cũng chậm, dễ gây chán. Tôi không xem hết tất cả các tập phim, nhưng vẫn ấn tượng, vì thỉnh thoảng khi đi công tác, hoặc đi chơi xa, tình cờ tôi cũng ghé qua những quán ăn giống giống như những quán ăn trong phim. Quán nhỏ, gia truyền, không quảng cáo, thực khách biết đến quán do truyền miệng, luôn có những món ăn đặc trưng, đặc biệt chủ quán chăm chút món ăn như thể chuẩn bị bữa cơm cho người nhà...

Có lần theo chân mấy anh sales ở Buôn Mê Thuột, tấp vô một quán nhỏ ăn tối. Bước chân vô quán, mà ngờ ngợ vì không thấy bàn ghế đâu. Chủ quán kêu chúng tôi ngồi nơi chiếc bàn gỗ nâu, dài, chân cao, kiểu mấy bàn trà nước để giữa phòng khách hay thấy ở mấy gia đình miền Tây Nam Bộ, đặt dọc theo cửa sổ. Ghế ngồi thì đủ kiểu, nhựa có, gỗ có, loại có lưng dựa, loại không. Khách lạ đi ngang nếu không biết lại cứ nghĩ như thể gia đình ai đó đang ngồi quây quần ăn tối cùng nhau. Chẳng biết có phải cả ngày đi nhiều nên mệt hay không mà ăn món gà rừng nấu măng, cá suối nướng cùng rau rừng, dân dã mà lại thấy ngon hơn cả nhà hàng. Lần đầu tiên ăn món rau rừng đắng đến nghẹn lời.

Hoặc một lần nọ, được mấy anh trong đoàn Ramsar dẫn đi vòng vèo qua mấy con đường đất. Đường hẹp đến đỗi đi mà sợ rớt xuống ruộng. Quán là căn nhà trong khu chợ quê, để loe hoe dăm chiếc bàn. Gia đình chủ quán đang ngồi xem tivi. Thấy khách quen thì đứng lên đon đả “Ngồi ngoài trước đây hay ra sau. Ra sau đi có gió sông mát, chị mở thêm quạt máy cho”. Anh chủ quán, quần đùi áo thun ba lỗ, lê đôi dép lệt quệt bưng lên mấy cái chén sành, vài đôi đũa tre, hỏi “Hôm nay đãi khách hả? Vẫn dọn lên mấy món cũ hen? Có uống rượu không?”. Dì làm bếp thấy tôi đi ngang qua kêu “ra sao hè rửa mặt cho mát đi cưng”. Chủ quán tiếp khách hệt như đón người thân đi xa mới về. Bữa đấy được ăn món lá sen non cuộn cá lóc nướng. Sen ở vùng Đồng Tháp Mười hằng hà sa số. Chèo xuồng đi một vòng là ngắt được một rổ lá sen non. Cá lóc bọc trong đất bùn vùi trong rơm. Gắp 1 miếng cá, cuộn trong lá sen non. Thịt cá tươi, ngọt, không ướp nhiều gia vị, ăn nóng nên không thấy mùi tanh. Lá non chát nhẹ, dịu dịu mùi sen. Cái đứa kén ăn và hay ngại như tôi bỗng ăn như người bị bỏ đói cả tuần.

Những cái quán không có bảng hiệu, không quảng cáo... như thế, tôi có cơ hội ghé ăn một vài trên dọc các nẻo đường. Có khi được bạn bè, đồng nghiệp dẫn đi. Có khi được mấy anh taxi “thổ địa” giới thiệu. Cũng có khi tình cờ bắt gặp trên đường, ghé qua, rồi “vô tình lụm được bí kíp”– như cách tôi vẫn hay nói đùa với bạn mình, khi chúng nó hỏi “sao biết được quán nay, hay vậy”.

... Chiều qua đi bộ dọc đường, nhìn thấy bảng Michelin treo bên tường một quán ăn sang trọng, lại nhớ đến những quán ăn trong hẻm hốc, đơn sơ giản dị mà ngon. Rồi nghĩ đến những tên quán (quen) trong danh sách Michelin Guide. Nhớ đến quán bún chả Hương Liên, 1 hôm bỗng đổi thành Bún Chả Obama, giờ thì lấy lại tên cũ rồi, có lẽ là để cho đúng tiêu chuẩn Michelin Guide chăng?


Sunday, May 21, 2023

Thanks God it's Friday!

Lũ chúng ta, bán mình cho tư bản
Dành cả tuổi thanh xuân đeo đuổi giấc mơ
Mỗi tuần trôi trong quay cuồng hối hả
Ngẩng mặt lên không kịp thấy mặt trời 

Ngày quấy quá buổi cơm trưa nguội lạnh
Đêm thức cùng với mộng mị deadline

Đôi lúc cũng muốn làm theo mấy bà tư tưởng học
Buông bỏ rồi, thở không khí cũng no
Hay học theo mấy ông shark tank suốt ngày ra rả
"Work life balance" tìm muốn rớt con ngươi

Những kẻ xuất phát từ vạch đích nói gì nghe cũng đúng
Chỉ tiếc,
Ở hành tinh này
khoảng cách từ mơ đến thực tiễn hơi xa 

Thì thôi, cứ huyễn hoặc mình bằng giấc mơ tỷ phú
Mỗi cuối tuần ngữa mặt cảm ơn trời
"Thanks God it's Friday"




Sunday, March 26, 2023

Đôi Khi Cũng Cần

Đôi khi cần những “giá mà”
Để ta biết đã bỏ qua điều gì
Đôi khi cần những chia ly
Để thêm trân trọng phút giây tương phùng
Đôi khi cần những mông lung
Để đời bớt những lạnh lùng tính toan
Đôi khi cần những cô đơn
Để ta hiểu được rõ hơn chữ tình

25.03.2023


Tuesday, February 28, 2023

Lan Man Chuyện Đi Grab

Thỉnh thoảng mệt, hoặc làm biếng chạy xa, hoặc không biết đường.... tôi lại book Grab để đi. Ngày trước, có anh xe ôm đậu trước nhà. Đi đâu hoặc cần giao nhận hàng gì là tìm ảnh. Có khi đến công ty rồi mới nhớ ra để quên đồ dùng ở nhà, cũng gọi ảnh mang lên. Vài lần cần đi công chuyện gấp, mà anh xe ôm đang bận chở khách ở tận đâu đâu, nên gọi Grab. Lâu dần quen, bắt Grab vừa nhanh, vừa tiện, lại vừa khỏi ấm ức vụ "quen mặt đắt hàng" "đi gần vậy mà ổng quất cái giá trên trời", nên "quên" luôn anh xe ôm. 

Đi Grab có nhiều điều thú vị. Có hôm book trúng 1 chị, vừa chạy Grab vừa đi bỏ mối hàng. Suốt đoạn đường dài, chỉ huyên thuyên suốt về việc kinh doanh của gia đình. Nhờ vậy mà biết có vài quán mì, quán lẩu trong thành phố, người ta mua gia vị nước súp pha chế sẵn, về đổ thêm nước nấu lên, bỏ thêm xương, nêm nếm lại thành nước lèo rồi bán ào ào. Hoặc vừa rồi chân bị trật, không chạy xe được nên đặt Grab đi làm. Anh Grab hỏi thăm rồi kêu đi khám chỗ này, mua thuốc chỗ kia, đừng làm cái nọ... ai đi ngang nghe lỏm chắc tưởng quen biết thân tình. Lần khác đi với 1 anh, dân bốc vác chợ Cầu Muối. Ảnh khoe chạy xe ôm hơn 40 năm, chạy từ hồi 17-18 tuổi, đi giao nhận hàng cho mấy bạn hàng ở chợ. Để dành tiền mua được căn nhà nhỏ nhỏ cho ba má. "Căn nhà của tui nhỏ xíu à, mà tui thấy miễn sao mình không trộm cướp lừa đảo, tiền mình kiếm được từ những cuốc xe ôm như vầy cũng cực, cũng đổ mồ hôi... không có gì phải xấu hổ, tui nói thiệt tình". Khen ảnh "Sao anh giỏi vậy!", rồi ngẫm nghĩ thấy ảnh giỏi thiệt, mình đi làm mấy chục năm mà nhà-xe chẳng có món nào, lâu lâu còn ngữa tay xin tiền cha mẹ.

Đi Grab đầy những ngạc nhiên. Cùng 1 điểm xuất phát tới cùng 1 điểm đích, mà mỗi lần đi là lại biết thêm từ chỗ này đến chỗ kia có thể đi theo 1 hướng khác, 1 con đường khác. Như lần, đi làm bên phía Bình Thạnh. Có hôm được chở đi theo hướng Phạm Văn Đồng, có hôm đi tuốt qua Phú Nhuận, có hôm chạy ngang sân bay, có hôm về qua quận 1. Leo lên xe, em Grab hỏi: "Chị biết đường đi không?". Đáp "Không, chị giao phó đường đi cho em đó". Rồi ẻm chở đi, dọc đường còn dặn dò "Chị nhớ đường chưa, lần sau chị đi đường này... đường này... sẽ không sợ kẹt xe". Hôm gần Giáng Sinh, anh Grab nói: "Tối nay cho em đi ngắm nhà thờ", rồi chở về qua ngõ Tân Định. Hôm gần Tết, em Grab kêu: "Mình về qua Quận 1 coi thiên hạ check-in sống ảo" rồi chở 1 vòng Phạm Ngọc Thạch, nhà văn hóa Thanh Niên. 

Nói chung, đi Grab có đủ thứ chuyện, có thể kể dài dài không sợ hết cái để đăng...

Thursday, November 24, 2022

Bình Minh

Buổi sáng hôm ấy, chúng tôi khởi hành từ rất sớm. Khi tôi bước chân ra khỏi sảnh chung cư, con phố trước mặt phủ một lớp sương mờ mờ. Có lẽ cũng như tôi, nó vẫn còn ngái ngủ.

Em tài xế bảo "Tối qua em nhận được định vị chị gửi rồi. Chị an tâm, ngủ một giấc, thức dậy là sẽ đến nơi, kịp giờ cho chị làm việc".

Đường vắng, thưa thớt xe. Tôi nghĩ chẳng mấy chốc sẽ đến thôn C. thôi. 

Ra đến ngoại ô, bạn tôi đã thiu thiu ngủ. Tôi ngồi nhìn quang cảnh bên đường lướt nhanh qua cửa sổ xe, miệng ngân nga theo giai điệu bài hát đang phát ra từ điện thoại của bạn. 

Xe càng đi xa thành phố, mảng xanh càng nhiều. Những ngôi nhà cao tầng dần biến mất thay vào đó là những hàng cây xanh rì. Và lẩn giữa những hàng cây đấy, tôi đã thấy mặt trời ẩn hiện. Một vòng tròn đỏ hồng. Không quá rực rỡ để gây nhức mắt, cũng không mờ xám vì mây che phủ. Chỉ có 1 gợn mây nhạt vắt một mảnh nhỏ ngang qua, như thể đang quàng một chiếc khăn voan. Khung cảnh hệt như trong tranh vẽ hoặc như trong kỹ xảo của bộ phim nước ngoài.

Tôi hơi tiếc vì không thể chụp được cái khoảnh khắc ấy, vì xe chạy nhanh, lại xa, lại liên tục bị cây che khuất. Chỉ hơi hơi tiếc thôi, vì tôi đã kịp nhìn thấy khoảnh khắc ấy. Đã kịp lưu lại trong trí nhớ. Chỉ cần nhắm mắt là có thể "thấy" lại được toàn bộ khung cảnh cùng cảm xúc. Cũng như thỉnh thoảng tôi lại thấy lòng mình vu vơ khi nhớ đến quang cảnh ánh trăng vàng trôi giữa rừng tràm. Hoặc cảm giác yên bình khi nghĩ về buổi sáng ngồi thiền trên đỉnh núi Linh Thứu. Hoặc bâng khuâng nhớ ánh trăng xanh trong một buổi tối lạnh tuyết rơi mùa đông. Bộ não là bộ nhớ tự nhiên vĩ đại nhất, không như những tập tin vật lý, đôi khi không nhớ đã cất nơi đâu để tìm. 

24.11.2022


Sunday, September 11, 2022

Về Chuyện Đọc

1. Tôi có cô bạn hay review sách. Mỗi khi đọc xong một quyển sách nào đó, cô thường viết một bài dài, đôi khi là nhận xét về nội dung, đôi khi là cảm nhận về tính cách nhân vật, cũng có khi là những mẩu chuyện liên quan đến nội dung sách... Thi thoảng có vài bạn vào comment, đại khái "Để em/tôi mua về đọc". "Chị/bạn đang đọc quyển sách gì, giới thiệu em/tôi đọc với". 

Tôi thường tự mình chọn sách, có thể dựa theo tên tác giả (quen), có thể dựa trên nội dung khi tôi đọc lướt vài trang (bởi nên tôi rất ghét những bìa sách bọc kín mít trong bao), chứ ít khi (đôi khi cũng có vài ngoại lệ) mua sách theo review của người khác. Tôi nghĩ (đây chỉ là quan điểm và thói quen riêng thôi) việc đọc mang tính cảm thụ cá nhân, mỗi người sẽ có cảm xúc và mức độ lĩnh hội về quyển sách không giống nhau. Thêm nữa, việc đọc review trước sẽ làm mất đi tính tươi mới, trong trẻo khi đọc một điều mới, cảm nhận cá nhân, một cách vô thức, cũng bị ảnh hưởng, và vô tình làm mất đi niềm vui, niềm hứng khởi đọc sách, lâu dần, vô hình trung cá tính, suy nghĩ riêng của mình bị chi phối bởi người khác. Nếu có đọc review, tôi thường đọc sau khi đã đọc xong quyển sách. Việc này cho tôi cơ hội xem lại cách đánh giá của mình, lật lại những điểm mình bỏ sót, hoặc biết thêm một cách nhìn khác... Mỗi một quyển sách sẽ thấm thấu vào mỗi người mỗi kiểu riêng. Mỗi một thời điểm, cảm nhận về quyển sách cũng có thể khác nhau. 

2. Vài hôm trước, nhỏ em gửi cho tôi một bài viết của nhà văn Trang Hạ, nội dung xoay quanh chuyện đọc. Trong bài viết của mình, nhà văn kể, do rất bận, không có thời gian để đọc sách, nên cô thuê một sinh viên đọc sách hộ (từ dùng của nhà văn). Mỗi tháng 5 triệu để đọc 5 quyển sách. Nhiêm vụ (tôi nhấn mạnh điểm này) của bạn sinh viên này "chỉ là đọc sách hộ và nói cho [nhà văn] biết, cuốn sách đấy nói về cái gì" (trích nguyên văn). Sau 2 tháng, bạn sinh viên bỏ việc, còn cô nhà văn thì hoàn toàn không hài lòng với kết quả công việc bạn sinh viên đã thực hiện. Vì theo cô, bạn sinh viên đã không trả thỏa đáng cho các câu hỏi của cô như, quyển sách này dành cho ai?, có những quyển nào tương tự quyển này không? quyển này khác với các quyển sách cùng chủ đề ở những điểm nào?  những gì đề cập trong sách có áp dụng được ở VN không, vì sao? tác giả có bao nhiêu quyển sách rồi? vì sao tác giả chọn chủ đề này? phương pháp nghiên cứu của tác giả đúng hay sai? v.v và v.v 

Tôi có cái tật đọc sách "dắt dây", nghĩa là khi đọc 1 quyển sách nào mới, tôi thường (tìm) đọc tiếp vài quyển cùng thể loại, chủ đề; hoặc cùng tác giả; hoặc sau này có sự trợ giúp của internet, tôi tìm đọc thêm những quyển sách, tìm hiểu sâu thêm thông tin của những vấn đề tôi thấy thú vị, thấy mới mẻ được tác giả viết/nhắc trong sách. Thậm chí có thể tìm cả phim để xem (và ngược lại). Cho nên, thường mỗi khi đọc, tôi (luôn biết là) không phải sẽ chỉ dừng ở 1 quyển sách. Cho nên, thỉnh thoảng khi tôi đọc "ngôn tình" hay truyện "tình cảm sến sẩm" vài bạn cười trêu tôi "mấy quyển đấy có (giá trị) gì đâu mà đọc", tôi chỉ cười. Tôi biết thêm được nhiều điển tích khá hay hoặc những cách lý giải một quan niệm hoặc một thành ngữ bằng chiết tự khá thú vị. 

Quay trở lại câu chuyện của nhà văn Trang Hạ và bạn sinh viên. Có thể bạn sinh viên chưa có kinh nghiệm nên đã nhanh nhảu nhận 1 công việc với bản mô tả (công việc) mập mờ, không rõ ràng. Nếu nhiệm vụ - gói gọn trong 1 câu - mà nhà văn nói, được hiểu đơn giản và ngay thẳng, lời nói thế nào hiểu thế đấy, thì câu “cuốn sách nói về cái gì” đồng nghĩa với “nội dung quyển sách là gì”, khi đó công việc của bạn sinh viên là tóm tắt lại những gì được viết trong sách. Không nhất thiết bạn sinh viên phải viết 20 trang, hoặc 2000 từ, có thể chỉ cần 1 trang hoặc 500 từ mà đầy đủ nội dung là coi như hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng nếu (từ nhưng này bao giờ cũng rất nguy hiểm), ai đó hiểu theo kiểu “ý tại ngôn ngoại” (keke) thì "Nói cho biết" nó cũng “mênh mông trên bao la” lắm, cụ thể nhà văn cần biết điều gì, biết đến đâu, phạm vi ra sao. Biết về nội dung, biết về tác giả, biết về thủ thuật, biết về những thứ liên quan... Để trả lời cho mỗi cái "biết" này, cách đọc cũng khác nhau. Ví dụ chỉ với yêu cầu “nói cho biết về tác giả quyển sách” thôi, bạn sinh viên không phải chỉ làm mỗi việc viết xuống tên tác giả và lời giới thiệu về tác giả (thường được in trong bìa 2 quyển sách, hoặc trong lời nói đầu) mà còn phải tìm đọc thêm trên mạng và cung cấp cho nhà văn những thông tin về tiểu sử, bằng cấp, các quyển sách tác giả này đã viết (thường) thuộc chủ đề gì, tác giả đã được giải gì v.v…. Công việc nghiên cứu (research) và thu thập dữ liệu thứ cấp (secondary data) này, chiếu theo “ý tại ngôn ngoại” là công việc không công, không được trả tiền, vì nó đã nằm trong tiền công đọc 1 quyển sách (nhấn mạnh cụm từ này). Đấy là tôi mới chỉ lấy ví dụ 1 yêu cầu nghe qua tưởng đơn giản của nhà văn thôi mà đã như thế rồi, chứ tôi chưa nhắc đến những câu hỏi mà nhà văn “quay” em sinh viên. Chẳng hạn, với câu hỏi “quyển này khác với các quyển sách cùng chủ đề ở những điểm nào?” thì rõ ràng để biết được những điểm khác biệt, em sinh viên không chỉ ngừng lại ở việc đọc 1 quyển sách mà nhà văn giao, mà còn phải tự bỏ tiền ra mua hoặc mượn hoặc tìm đọc để biết những quyển sách khác viết gì, rồi so sánh và rút ra điểm giống nhau, khác nhau, điểm nổi trội của từng quyển sách. Và những việc thêm vào này – một lần nữa – không được trả tiền và tính công, 1 cách bia bọt thì nhà văn đã "được bia kèm lạc". Cho nên nhà văn nói “chỉ mỗi đọc 1 quyển sách” rồi thế này thế kia quả là khéo biết "đùa" em sinh viên!

Friday, August 26, 2022

Thí Sinh Ngủ Quên hay Lương Tâm Nhà Giáo Ngủ Quên?

1. Bạn kể, hồi nó thi đại học, môn cuối đuối quá, nó vừa gục đầu xuống bàn 1 xíu thôi là giám thị đã đến gõ gõ lên bàn hỏi thăm tình hình sức khỏe, rồi kêu nó ráng làm bài, đừng để điểm liệt.

Sự việc em học sinh ở Cà Mau ngủ quên đến hết giờ thi, là thêm một ví dụ về thái độ vô cảm, thói quen trốn tránh trách nhiệm của một số nhà giáo hiện nay.

Không phủ nhận lỗi của em học sinh trong việc ngủ quên và không hoàn thành bài thi. Tôi đoán, với tư duy của một học sinh giỏi, sau vụ việc này, có lẽ em cũng đã rút ra được bài học kinh nghiệm cho riêng mình khi chuẩn bị cũng như cách xử lý bài thi trong những kỳ thi trong tương lai.

Tôi thích cách em xử trí trước những ồn ào từ báo chí. Thái độ dám nhận lỗi, không biện bạch, không mong chờ 1 suất đặc cách mà chấp nhận hiện thực, sẵn sàng cho kỳ thi lại của em đáng khen và trân trọng hơn rất nhiều so với cách viện dẫn quy chế coi thi để chứng minh mình đã tuân thủ các quy định đối với cán bộ coi thi.

Đúng là 2 giám thị coi thi đã làm đúng trách nhiệm của một nhân viên gác thi, nhưng chưa đủ trách nhiệm của một nhà giáo. Thái độ cứng nhắc thực hiện quy định 1, quy định 2, quy định 3.... (như cách thầy hiệu trưởng dùng biện hộ) đó giống một robot vô cảm thực hiện các công việc được lập trình sẵn hơn là của một con người, có cảm xúc được đào tạo và trang bị tri thức để thực hiện công việc giáo dục.

Lẽ ra khi phát hiện thí sinh nằm (ngủ) gục trên bàn, việc cần làm là giám thị phải đến tìm hiểu xem chuyện gì đang xảy ra với em ấy. Thí sinh bị ngất? Thí sinh ngủ gục? Thí sinh đang quay bài? Còn nếu sợ trách nhiệm quá và để "bảo đảm an toàn cho sự nghiệp gác thi" của mình, giám thị có thể áp dụng hướng dẫn về tình huống bất thường, đẩy nguy cơ cho trưởng điểm thi "nếu có tình huống bất thường phải báo cáo ngay cho Trưởng Điểm thi giải quyết". Không thiếu cách!
 
Cho nên, khi nhìn lại cách giải quyết, thái độ và hành động của giám thị và của thầy hiệu trưởng, điều đọng lại là 2 từ "thiếu tâm"

2. Viết đến đây thì chợt nhớ, gần đây, thấy trường hợp các nhà giáo "thiếu tâm" hơi bị nhiều, bèn đi tìm hiểu xem cụ thể để làm một nhà giáo thì phải cần có những gì. Đọc được trong Luật Giáo Dục thấy bảo...

Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây:

a) Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt;

b) Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;

c) Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp;

d) Lý lịch bản thân rõ ràng.

Nhà giáo có những nhiệm vụ sau đây:

1. Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lý giáo dục, thực hiện đầy đủ và có chất lượng chương trình giáo dục;

2. Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và điều lệ nhà trường;

3. Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng nhân cách của người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học;

4. Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu gương tốt cho người học;

Đọc xong, bèn kêu "Hèn gì!"!
 
;